Corporate Bond Risk Rises on S&P's $534 Billion Subprime Review

By Abigail Moses and Shannon D. Harrington

The Bloomberg, Jan 31, 2008

The risk of companies defaulting rose as negative ratings actions by Standard & Poor's on $534 billion of mortgage-linked securities and a record loss at bond insurer MBIA Inc. reinforced concern that financial markets will worsen.

Contracts on the benchmark Markit CDX North America Investment Grade Index rose 2.5 basis points to 110 at 10:23 a.m. in New York, according to Deutsche Bank AG. Europe's Markit iTraxx Crossover Index jumped 27 basis points to 477, JPMorgan Chase & Co. prices show. In Asia, the Markit iTraxx Japan index rose 6 basis points to 70.

S&P said its review of debt securities linked to home loans sold to people with weak credit may cause bank losses to exceed $265 billion and have a ``ripple impact'' on financial markets. MBIA, the biggest bond insurer, reported a fourth-quarter net loss of $2.3 billion, fueling concern that it will be stripped off its AAA credit rating, throwing doubt on the value of $652 billion of securities the company guarantees.

``A lot of investors remember what happened the last time we had a pretty broad-based downgrading of those securities,'' said Ashish Shah, head of credit strategy at Lehman Brothers Holdings Inc. in New York. ``We fully expect to see more writedowns.''

Downgrades last year of subprime mortgage-linked securities caused the world's biggest banks and securities firms to announce at least $133 billion in credit losses and asset writedowns.

Banks and securities firms including New York-based Citigroup Inc. and Merrill Lynch & Co. accounted for most of the latest writedowns, S&P said yesterday. The next round will be borne mainly by smaller financial institutions in the U.S., Europe and Asia, the New York-based ratings firm said.

Wachovia, Wells Fargo

Credit-default swaps on Wachovia Corp., the fourth-largest U.S. bank, climbed 10 basis points to 130 basis points, according to broker Phoenix Partners Group in New York. Wells Fargo & Co., the biggest bank on the West Coast, rose 7 basis points to 72.

A basis point on a credit-default swap contract protecting $10 million of debt from default for five years is equivalent to $1,000 a year.

``The market has accounted for only half'' of the losses predicted by S&P, said Mehernosh Engineer, a credit strategist at BNP Paribas in London. ``The question is, `Where are the rest of the losses?'''

Credit-default swaps on MBIA's bond insurance unit widened 37 basis points to 483 basis points, according to CMA Datavision. Contracts on Ambac Financial Group Inc.'s bond insurer, the second-biggest, rose 35 basis points to 440, according to CMA.

Contracts on Philadelphia-based mortgage insurer Radian Group Inc. rose 20 basis points to 825 basis points.

CDO Losses

Credit-default swaps are financial instruments based on bonds and loans that are used to speculate on a company's ability to repay debt. They pay the buyer face value in exchange for the underlying securities or the cash equivalent should a borrower fail to adhere to its debt agreements. A rise indicates worsening perceptions of credit quality; a decline, the opposite.

MBIA, which started as the Municipal Bond Insurance Association in 1974, is reeling from an expansion into guaranteeing collateralized debt obligations. ratings companies are pressing the insurers to add more capital.

MBIA, based in Armonk, New York, said it lost $3.4 billion marking down the value of residential and commercial mortgages as well as CDOs it guarantees. CDOs are created by packaging assets including bonds, loans or credit-default swaps and using their income to pay investors. The securities are divided into different portions of varying risk, offering a range of returns.

$41 Billion Losses

Bond insurers guarantee $2.4 trillion of debt and are sitting on losses of as much as $41 billion, JPMorgan analysts Chris Flanagan and Kedran Garrison Panageas said in a research report on Jan. 25. Their downgrades could force banks to write down $70 billion, Oppenheimer & Co. analyst Meredith Whitney said yesterday in a report.

New York-based Ambac, the second-biggest bond insurer, was stripped by Fitch Ratings last week of the top AAA credit ranking it depends on to guarantee $556 billion of bonds. Financial Guaranty Insurance Co., the fourth-largest, was cut two levels to AA by Fitch yesterday after missing a deadline to raise capital.

Contracts on Merrill Lynch & Co., the world's largest brokerage, increased 10 basis points to 155, Phoenix Partners Group prices show. Credit-default swaps on securities firm Bear Stearns Cos. rose 12 basis points to 255.

Subprime Bonds

Almost half the subprime bonds rated by S&P in 2006 and early 2007 were cut or placed on review, potentially forcing credit unions and government-sponsored enterprises such as Fannie Mae and Freddie Mac to write down their holdings, the firm said. About 35 percent of CDOs comprised of asset-backed securities were put under review, S&P said.

Credit markets extended the slump today after government reports on unemployment and consumer spending aggravated concerns that the U.S. economy is slipping into recession.

The number of Americans filing first-time claims for unemployment benefits rose 69,000 to 375,000 last week, a 27- month high, the Labor Department said. Consumer spending increased 0.2 percent in December, the slowest pace in six months, the Commerce Department said in a separate report.

The Federal Reserve yesterday cut its benchmark interest rate by half a percentage point to 3 percent, eight days after an emergency three-quarter point reduction.

``We've now gotten 125 basis points out of the Fed, and it's unlikely if you have a market selloff that the Fed intervenes again in the same week,'' Shah said in an interview.

The Markit LCDX index, a gauge of confidence in the U.S. high-yield, high-risk loan market that falls as sentiment worsens, dropped 0.35 point to 92.9, according to Goldman Sachs Group Inc.

Contracts on the Markit iTraxx Europe index of 125 companies with investment-grade ratings rose 5.25 basis points to 79, JPMorgan prices show.

To contact the reporters on this story: Abigail Moses in London Amoses5@bloomberg.net ; Shannon D. Harrington in New York at sharrington6@bloomberg.net

TCMB

25.01.2008

 

TARİH            TOPLAM              TÜKETİCİ            KREDİ KARTI       TAKSİTLİ          TAKSİTSİZ

12-05-2006  56668972.00000  38140885.00000  18528087.00000   6731395.00000  11421002.00000
19-05-2006  57499115.00000  38750145.00000  18748970.00000   6865269.00000  11487754.00000
26-05-2006  58398484.00000  39789682.00000  18608802.00000   6868208.00000  11330972.00000
02-06-2006  59901132.00000  40686394.00000  19214738.00000   7077622.00000  11696376.00000
09-06-2006  60403510.00000  41213608.00000  19189902.00000   7104036.00000  11663253.00000
16-06-2006  60817249.00000  41287485.00000  19529764.00000   7207263.00000  11913443.00000
23-06-2006  60786826.00000  41555275.00000  19231551.00000   7310288.00000  11503827.00000
30-06-2006  61872750.00000  42000309.00000  19872441.00000   7495320.00000  11929850.00000
07-07-2006  61950840.00000  42111323.00000  19839517.00000   7541881.00000  11860396.00000
14-07-2006  62386342.00000  42233217.00000  20153125.00000   7605171.00000  12126811.00000
21-07-2006  61793435.00000  42052279.00000  19741156.00000   7594186.00000  11724382.00000
28-07-2006  62323884.00000  42313037.00000  20010847.00000   7589284.00000  11975243.00000
04-08-2006  62756779.00000  42465930.00000  20290849.00000   7722187.00000  12134601.00000
11-08-2006  63007524.00000  42624892.00000  20382632.00000   7758499.00000  12183565.00000
18-08-2006  62782823.00000  42474546.00000  20308277.00000   7743506.00000  12131961.00000
25-08-2006  62745831.00000  42617336.00000  20128495.00000   7747372.00000  11935660.00000
01-09-2006  63444765.00000  42744188.00000  20700577.00000   7871301.00000  12372696.00000
08-09-2006  63538207.00000  42902497.00000  20635710.00000   7856308.00000  12327157.00000
15-09-2006  63878820.00000  42834910.00000  21043910.00000   7936305.00000  12673103.00000
22-09-2006  63585427.00000  43039191.00000  20546236.00000   7936159.00000  12157478.00000
29-09-2006  64001862.00000  43342356.00000  20659506.00000   8031919.00000  12137447.00000
06-10-2006  64165934.00000  43437891.00000  20728043.00000   8013030.00000  12238787.00000
13-10-2006  64441743.00000  43708559.00000  20733184.00000   8030885.00000  12253591.00000
20-10-2006  64292950.00000  43776720.00000  20516230.00000   8114855.00000  11938971.00000
27-10-2006  64834045.00000  43795265.00000  21038780.00000   8206316.00000  12350861.00000
03-11-2006  64975544.00000  43957402.00000  21018142.00000   8383881.00000  12145901.00000
10-11-2006  65056946.00000  44161470.00000  20895476.00000   8388391.00000  12035548.00000
17-11-2006  64998653.00000  44124081.00000  20874572.00000   8367123.00000  12042416.00000
24-11-2006  65148456.00000  44394457.00000  20753999.00000   8384706.00000  11900004.00000
01-12-2006  66074014.00000  44860967.00000  21213047.00000   8508755.00000  12210060.00000
08-12-2006  66202634.00000  45093447.00000  21109187.00000   8494493.00000  12140657.00000
15-12-2006  66591302.00000  45205386.00000  21385916.00000   8558131.00000  12379767.00000
22-12-2006  66619694.00000  45627537.00000  20992157.00000   8680771.00000  11844896.00000
29-12-2006  67812298.00000  46151088.00000  21661210.00000   9026454.00000  12152102.00000
05-01-2007  68174397.00000  46023583.00000  22150814.00000   9057343.00000  12590466.00000
12-01-2007  68012367.00000  46203073.00000  21809294.00000   8980655.00000  12373069.00000
19-01-2007  67772528.00000  46090787.00000  21681741.00000   9016410.00000  12220660.00000
26-01-2007  67649297.00000  46314954.00000  21334343.00000   8813938.00000  12016291.00000
02-02-2007  68332962.00000  46515126.00000  21817836.00000   8855736.00000  12437496.00000
09-02-2007  68362188.00000  46677109.00000  21685079.00000   8827611.00000  12350096.00000
16-02-2007  68922466.00000  46758982.00000  22163484.00000   8946603.00000  12723692.00000
23-02-2007  68502382.00000  46917673.00000  21584709.00000   8853426.00000  12240543.00000
02-03-2007  68989201.00000  47062603.00000  21926598.00000   8817975.00000  12569099.00000
09-03-2007  68991872.00000  47329290.00000  21662582.00000   8762974.00000  12378166.00000
16-03-2007  69116326.00000  47443914.00000  21672412.00000   8724241.00000  12450425.00000
23-03-2007  69226956.00000  47931003.00000  21295953.00000   8703752.00000  12077050.00000
30-03-2007  70342648.00000  48467419.00000  21875229.00000   8792366.00000  12525397.00000
06-04-2007  70370336.00000  48653753.00000  21716583.00000   8784589.00000  12389247.00000
13-04-2007  71180709.00000  48900605.00000  22280104.00000   8836260.00000  12911095.00000
20-04-2007  71274271.00000  49031025.00000  22243246.00000   8865673.00000  12837771.00000
27-04-2007  72292993.00000  49834246.00000  22458747.00000   8906691.00000  12995720.00000
04-05-2007  73351960.00000  50367838.00000  22984122.00000   8970590.00000  13419108.00000
11-05-2007  73596781.00000  50737434.00000  22859347.00000   8979692.00000  13312637.00000
18-05-2007  73670724.00000  50798306.00000  22872418.00000   9005482.00000  13312154.00000
25-05-2007  74073761.00000  51240488.00000  22833273.00000   9067578.00000  13172531.00000
01-06-2007  75360328.00000  51774018.00000  23586310.00000   9214891.00000  13750066.00000
08-06-2007  75522606.00000  51992670.00000  23529936.00000   9203008.00000  13700255.00000
15-06-2007  75830013.00000  52003229.00000  23826784.00000   9240413.00000  14008071.00000
22-06-2007  76497366.00000  52935354.00000  23562012.00000   9299502.00000  13651986.00000
29-06-2007  77564763.00000  53582046.00000  23982717.00000   9469326.00000  13847555.00000
06-07-2007  78117893.00000  53883303.00000  24234590.00000   9518083.00000  14082188.00000
13-07-2007  78734352.00000  54418213.00000  24316139.00000   9538865.00000  14160969.00000
20-07-2007  78471528.00000  54607479.00000  23864049.00000   9477897.00000  13771379.00000
27-07-2007  78875417.00000  55138424.00000  23736993.00000   9373246.00000  13736829.00000
03-08-2007  80125101.00000  55678284.00000  24446817.00000   9255433.00000  14537815.00000
10-08-2007  80666771.00000  56164311.00000  24502460.00000   9541098.00000  14316126.00000
17-08-2007  80799179.00000  56313588.00000  24485591.00000   9493381.00000  14358637.00000
24-08-2007  81180755.00000  56891435.00000  24289320.00000   9473708.00000  14179526.00000
31-08-2007  81907714.00000  57414337.00000  24493377.00000   9590354.00000  14219302.00000
07-09-2007  82617847.00000  57760471.00000  24857376.00000   9652542.00000  14547651.00000
14-09-2007  83182619.00000  58223117.00000  24959502.00000   9696974.00000  14630123.00000
21-09-2007  83167187.00000  58353575.00000  24813612.00000   9610988.00000  14576174.00000
28-09-2007  83732144.00000  59120617.00000  24611527.00000   9589672.00000  14363885.00000
05-10-2007  84177974.00000  59387487.00000  24790487.00000   9613570.00000  14523851.00000
12-10-2007  84931709.00000  59966043.00000  24965666.00000   9710368.00000  14615995.00000
19-10-2007  84963760.00000  60298420.00000  24665340.00000   9744638.00000  14265036.00000
26-10-2007  85523446.00000  60786432.00000  24737014.00000   9774489.00000  14298399.00000
02-11-2007  86782039.00000  61249087.00000  25532952.00000   9957452.00000  14848216.00000
09-11-2007  87268739.00000  61683763.00000  25584976.00000   9969359.00000  14920050.00000
16-11-2007  87941794.00000  61982115.00000  25959679.00000  10066426.00000  15218304.00000
23-11-2007  88139939.00000  62676603.00000  25463336.00000  10086835.00000  14695889.00000
30-11-2007  89543934.00000  63534421.00000  26009513.00000  10163181.00000  15123466.00000
07-12-2007  90121478.00000  63943048.00000  26178430.00000  10216289.00000  15288694.00000
14-12-2007  91015567.00000  64688303.00000  26327264.00000  10310483.00000  15362703.00000
21-12-2007  91162544.00000  64838037.00000  26324507.00000  10453663.00000  15224996.00000
28-12-2007  91944895.00000  65585611.00000  26359284.00000  10489862.00000  15221412.00000
04-01-2008  93033318.00000  65944672.00000  27088646.00000  10733358.00000  15695364.00000
11-01-2008  93456454.00000  66418326.00000  27038128.00000  10662927.00000  15739656.00000
18-01-2008  93308898.00000  66412074.00000  26896824.00000  10592442.00000  15677223.00000
25-01-2008  93717142.00000  66897086.00000  26820056.00000  10622949.00000  15552941.00000
SEÇİLEN SERİLERİN AÇIKLAMALARI
==============================
TP.KM.J001: 1-TUKETICI KREDILERI VE KREDI KARTLARI
TP.KM.J003: 3-TUKETICI KREDILERI YTL
   Not: 27.04.2007 Tarihinde gözlenen artış bir bankanın tüketici kredilerinin kapsamında yaptığı 442 442 BİN YTL tutarındaki değişiklikten kaynaklanmaktadır.
TP.KM.J011: 5-KREDI KARTLARI (Bireysel+Kurumsal)
TP.KM.J016: 6Aa-Taksitli
TP.KM.J017: 6Ab-Taksitsiz

Hürriyet, 31.01.2008
TÜRBAN tarifi yerine kanuna resim koymaya kalktıklarına bakılırsa, demek ki yeryüzünün ilk resimli yasasını yapmaya kalktılar.

O zaman demokrasi tarifinin yerine Tayyip Erdoğan’ın resmi, laiklik tarifinin yerine Abdullah Gül ve hanımının fotoğrafı konulabilirdi.

Tavukçuluğu teşvik maddesine Unakıtan’ın...

Çağdaş ve tarafsız televizyon yayıncılığı tarifi yerine de Taha Akyol’un resimleri...

Kısacası, anayasayı hizaya getirmek isteyenler resim koymaya kalktılar; çünkü yaptıkları şey sözcüklerle anlatılacak gibi değil:

Düpedüz laikliğe karşı hile...

*

Bakın:

Bu laik cumhuriyet anayasasında ve yasalarda yapmak istedikleri şey; örtüden söz eden Kuran’daki Nur Suresi 31’inci Ayet’i uyarlamaya açıklık getirmek değil mi?

Evet...

O zaman desenize bu laik anayasa ve laik yasa maddeleri bir anlamda "tefsir-i kebir" oluyor.

Yani; Kuran’ın emirlerinin nasıl uygulanacağını izah eden meal:

Tefsir-i Kebir...

*

İşte böyle dostlar; laik anayasayı görüyor musunuz?...

Ama ne yapacaksınız?

Bunun dile getirilmesinin tek yeri medyada ise, türbanın fiyongu üzerinde duruluyor.

İktidardakiler laik düzenin beline vuruyorlar tekmeyi... Anayasayı, yasaları, şeriat hükümlerine göre değiştiriyorlar...

Ama medyada türban fiyongu var.

Türkiye AB’den yüzlerce yıl uzaklaşıyor... Çağdaşlık rüyaları bitiyor... Herkes biliyor ki bu güzel ülke şimdi şimdi "dinci devlet" formatına oturtuluyor...

Ama medya fiyongun yeri...

Sanki ılımlı İslam’a dönüştürülen başka bir vatanmış gibi... Sanki dincilerin kendilerine benzettikleri başka bir ülkeymiş gibi...

Medya sinmiş...

Ve susmuş...

Bir büyük günahı örtmek için de ne yapsın "fiyongun yeri" üzerinde duruyor.

Ne yapacaksınız?..

Ne?..

bcoskun@hurriyet.com.tr 

Kriz, krizden çıkarılan dersler ve yeni zararlar

Baturalp Candemir 

Referans, 31.01.2008

Türev araçların yaygın olarak kaldıraç şeklinde kullanılması ve alınan risklerin bu yolla aşırı yükseltilmesi krizin boyutunu artırdı. Bu konuda önlemler ve soruşturmaların finans şirketlerinin başını daha da ağrıtması bekleniyor.

 

İşlerin aksama ihtimali varsa, aksar. Bir kez işler aksamaya başlayınca da sorunların ummadığınız boyutları ortaya çıkmaya başlıyor. Ülkeler krize girdiği zaman, genellikle krize neden girdiğini sorgular ve hangi sorunların buna neden olduğunu düşünüyorsa, o sorunların tekrarlamaması için önlem alır. Bugünkü global çalkantılara neden olan temel problem kredi sisteminin iyi denetlenmemesi.

 

İki önlem alınabilir

Türev araçların yaygın olarak kaldıraç şeklinde kullanılması ve alınan risklerin bu yolla aşırı yükseltilmesi de krizin boyutunu artıran bir faktör. Dolayısıyla, özellikle ABD'deki otoritelerden ve bankalardan iki önlem alması beklenebilir. Birincisi, türev araçların kullanımının kısıtlanması (tabii yeni ve otoritelerin takip edemeyeceği kadar kompleks finansal buluşlar yapılana kadar); ikincisi, banka iç denetim mekanizmalarının yeniden tarifi ve banka yönetiminden daha bağımsız hale getirilmesi. Önlemlerin ne kadar başarılı olacağı tabii ki soru işareti, ama krizin ardından otoritelerin hiçbir şey olmamış gibi davranmamasını da beklememek gerek.

 

Gündemde yeni sorunlar

Bu arada, büyük zararlar yazan finans şirketlerinin başı daha da ağrıyacak gibi gözüküyor. New York Times'ın dünkü sayısında yer alan bir haber, krizle birlikte hiç tahmin edilemeyen sorunların da finans şirketlerinin gündemine girmekte olduğunu duyuruyordu. Reuters da haberi "Şu andaki kredi krizini tetikleyen konut piyasasındaki balonun içinde yer alan bankacılar ve işlemciler için potansiyel yeni bir tehlike belirdi" şeklinde verdi. Haberi şöyle özetleyebiliriz: FBI, menkul kıymet işlemlerinde federal yasalara uygunluğu denetlemekle görevli SEC ile koordineli bir şekilde, ilkbahar aylarında, mortgage piyasasıyla ilgili geniş kapsamlı bir soruşturma başlatıyor. Bu soruşturmanın bir parçası olarak da, FBI ismi açıklanmayan ancak aralarında mortgage şirketleri, borç piyasasındaki aracılar ve ev kredilerini paketleyip menkul kıymetleştiren Wall Street bankalarının olduğu 14 şirket hakkında hesaplarda sahtecilik, içerden alınan bilgilerle işlem yapılması veya düşük kredibiliteye sahip kişilerin borçlanmalarına ilişkin işlemlerde yapılmış olabilecek kanun ihlallerini soruşturmaya başlıyor.

FBI, mortgage işlemlerinde sahtekarlığın çok hızlı arttığı konusunda uyarılar yapıyordu. New York Başsavcısı, Wall Street bankalarının müşterilerine ürünleri pazarlarken, yarattıkları menkul kıymetlere ilişkin bazı önemli bilgileri müşterilerinden gizlediği konusundaki endişelerin temeli olup olmadığı konusunda soruşturma yapıyor. Ohio, Massachusetts, Illinois ve Connecticut savcıları da benzer soruşturmalar başlatıyor.

 

Dot com krizi

2001 yılındaki dot com krizinin ardından yine Wall Street bankaları hakkında soruşturmalar açıldığını hatırlıyoruz. O zamanki New York Başsavcısı (şimdiki New York valisi) Eliot Spitzer 28 Nisan 2003 tarihinde sonuçlanan bir soruşturma yapmış ve 10 banka toplam 1.4 milyar dolar ceza ödemeyi kabul etmişti. Gerekçe, hisse senedi analistlerinin şirketlerinin halka arzını yaptığı hisse senetleri ve/veya piyasada işlem gören hisse senetleri için müşterilere "Al" tavsiyesi yaparken, şirket veya grup içindeki fon yöneticilerine sözkonusu hisse senetlerini satmalarını önermesi. Bu tip durumlara bir ya da iki kere rastlanmış değil; çok daha fazla örnek mevcut. Başsavcı kanıt olarak da şirketlerin iç email yazışmalarını sunuyor mahkemeye. Başsavcılık, ayrıca, yatırımcılara suçlu bulunan bankaları mahkemeye vererek zararlarının tazminini talep etmeye çağırıyor. Yani bankaların ödedikleri tazminat, 1.4 milyar dolardan çok daha fazla. Bankalar yine bu anlaşmanın bir parçası olarak kamuoyuna açıklamalar yaparak, yaptıklarının yanlış olduğunu, bunun da yanlış örgütlenmeden kaynaklandığını ifade etmeyi ve bu yanlış örgütlenme biçimini analistler/analitik araştırmalar ile yatırım bankacılığı bölümlerini birbirinden ayırmak suretiyle düzelteceklerini taahhüt etmişlerdi.

Bakalım bu soruşturma nasıl sonuçlanacak? 

Hürriyet, 31.01.2008
ÇENE: Takıyye organıdır... Vücutta "çift" taraflı çalışan tek eklemdir. Hem aşağı-yukarı, hem sağa-sola hareket eder. Yani, neresi işine geliyorsa, oraya gider.

Çene çalmak: Herkes türbanı konuşurken, türbanla meşgulken, şakır şakır malı götürme durumu, araklama.

Çenen tutulsun!: "Türbanı sakın üniversiteye sokmayın" diyenlere yönelik temenni, antilaik hissiyat.

Çeneyi dağıtmak: Tenhada tek tek kıstırılan laiklerin başına gelecek olan.

Çene yarıştırmak: Acun’un yeni projesi... Kutulara türban, çarşaf, burka, tülbent, peruk koyuyorsun, yarışmacı açıyor, kutusundan ne çıkarsa, onu takıyor.

Çenesi kilitlenmek: AB... Car car konuşur, böyle zamanlarda çıtı çıkmıyor!

Çenesini tutmak: Hükümetten tırsan eyyamcı aydınların, söyledikleri aman duyulmasın diye, çenesini eliyle kapatarak fısır fısır konuşması durumu.

Çenesi düşük: "Uyardırma kerizi" politikası uygulayan partinin disiplinine uymayıp, "Üniversiteye girelim, arkası gelecek" diye itiraf eden, acemi politikacı.

Çene egzersizi: Merve Kavakçı.

Çene çıkması: Aşırı zorlamadan mütevellit parti kapanması, geçici felç.

Çeneye kuvvet: Nazlı Ilıcak.

Çene cerrahisi: Anayasa komisyonu.

Çene estetiği: Cemil İpekçi.

Çene yormak: Hukukun, sakız gibi çiğnene çiğnene, guguk olmuş hali.

Çene suyu çorba: Haber kanalları.

Çeneaşı: Seçim öncesi dağıtılan bulgur, makarna... Beslemez, tokluk hissi verir.

Çene çukuru: Velev ki, erotik gamze.

Rüyada çene görmek: Daima hayra yorulur... Muradınıza ereceğinize, üç vakte kadar ÖSS’yi kazanacağınıza, yüksek makamlara geleceğinize işaret eder.

Geniş çene: "Bana ne birader, ben cebime bakarım, memleketi ben mi kurtaracağım" diye düşünen, rahat insan.

*

Uzun lafın kısası...

Çenebazlık etmenin álemi yok. Anatomiyi, fizyonomiyi Anayasa’ya koysan ne olur, koymasan ne olur kardeşim.

*

Anayasa gereği "laiklik" üzerine yemin eden milletvekili, "türbanlı hákim olmalı" diyorsa... Anayasa gereği "vatanın milletin bölünmez bütünlüğü" üzerine yemin eden milletvekili, "konfederasyon" istiyorsa... Anayasa gereği "Cumhuriyet’in şan ve şerefini korumak, yüceltmek" için yemin eden cumhurbaşkanı, şeriatçı Kral’ın oteline gidip, şeref madalyası takıyorsa...

*

O milletin çenesi değil...

Aslında gözleri bağlanmıştır, gözleri.

yozdil@hurriyet.com.tr 

BİM yurtdışına açılıyor

Hürriyet, Anadolu Ajansı, 31.01.2008

Birleşik Mağazalar A.Ş (BİM) Üst Yöneticisi Jos Simons, bu yıl ilk yurt dışı mağazalarını Fas'ta açacaklarını bildirdi. BİM'in 2007 performansı ve 2008 hedeflerinin açıklandığı basın toplantısında konuşan Simons, halka açık olan şirketin sektörle ilgili görüşlerini paylaşmanın çok önemli olduğunu, ilk defa gerçekleştirilen bu toplantıyı gelecekte de düzenli olarak yapmayı palanladıklarını söyledi. Simons, küresel ekonominin bir yavaşlamaya işaret ettiğini, tutsat krizi ve birtakım dalgalanmalar olduğunu, etkilerinin de hale devam ettiğini kaydederek, “Bize göre bu gelişmelerin etkisi Türkiye üzerinde oldukça sınırlı olacaktır. Türkiye risklerini ihtiyatlı bir şekilde yönetebildiği ve reformları devam ettirdiği sürece bence büyüme devam edecektir. Bu reformlar, Türk ekonomisini uluslararası dalgalanmalara karşı çok daha güçlü bir hale getirecektir” diye konuştu. Perakende sektörünün Türkiye'nin ortalama büyüme oranından daha hızlı bir şekilde büyüdüğünü, organize perakende sektörünün pazarda yüzde 37-38'lik payı bulunduğunu ve bunun hızlı bir şekilde arttığını belirten Simons, BİM'in Türkiye'de yüksek indirim modeli uygulayan tek şirket ve kendi sektörlerinde en hızlı büyüyen şirketlerden biri olduğunu söyledi. Simons, şu anda ülkenin yüzde 85'inde mağazaları bulunduğunu, bu iş modelini Türkiye'nin geri kalan bölümüne ve yurt dışına da taşımayı planladıklarını ifade ederek, “Bu yıl ilk yurt dışı mağazamızı Fas'ta açacağız. BİM benim için yoksul insanların değil, akıllı insanların mağazasıdır” dedi. BİM Operasyon Komitesi Üyesi ve Finansman Direktörü Haluk Dortluoğlu da geçen yılın ilk 9 ayında yüzde 35'lik büyüme elde ettiklerini belirterek, “Bu yıl, 2007'de gösterdiğimiz performansa benzer, en az 2007 ölçüsünde olmak üzere bir performans göstermeyi hedefliyoruz” diye konuştu. Yoksulun değil akıllı tüketicinin markasıyız, lüksten uzak dururuz   Ceyhun KUBURLU Hürriyet, 01.02.2008 Satışlarının yaklaşık yüzde 50’ye yakınını özel markalı ürünlerden elde eden BİM’in CEO’su Jos Simons, yoksullar için değil akıllı tüketici için çalıştıklarını belirterek lüks markalardan uzak duracaklarını söyledi. MAHALLE aralarına açtığı mağazalarla dikkatleri üzerine çeken ve satışlarının yaklaşık yüzde 50’sini özel markalı ürünlerin oluşturduğu Birleşik Mağazalar A.Ş’nin (BİM) COE’su Jos Simons, BİM’in çok basit bir stratejiye sahip olduğunu belirterek, "Lüksten uzak duruyoruz. Yoksul tüketici için değil akıllı tüketici için çalışıyoruz" dedi. Simons, Türkiye’de organize perakende sektörünün büyümeye devam ettiğini anlatarak sektör temsilcilerine şu mesajı iletti: "Her şeyinizle basit olun. Çünkü basit olmak en zorudur. Fiyat politikanızı iyi belirleyin. Fiyatlarla oynamayın. Kaliteden taviz vermeyin." BİM Finansman Direktörü Haluk Dortluoğlu da BİM’in önümüzdeki dönemde yurtdışında da mağazalar açacağını belirterek, "İlk mağazamızı Fas’ta açmayı planlıyoruz" dedi. GELİRLER YÜZDE 38 ARTTI: BİM’in 2007 yılı rakamları ve 2008 yılı hedeflerini anlatan Jos Simons, Türkiye’deki organize perakende sektörü hakkında da bilgi verdi. Perakende sektörünün büyümeye devam etmesini beklediklerini söyleyen Simons şöyle konuştu: "Perakende sektörü iyi bir büyüme performansı izliyor. Organize perakendenin yüzde 37-38’lik payı var. 6.5 yıl önce yüzde 28 oranındaydı. BİM Türkiye’de yüksek indirim modelini uygulayan tek şirket. Büyük bir mağaza ağına sahibiz. Gelirler anlamında ciro anlamında önemli bir noktadayız. İlk 9 ayında gelir yüzde 38 arttı. Kendi alanında en hızlı büyüyen şirketlerden biriyiz. Daha çok işimize ve büyümemize odaklanmayı tercih ettik." ÖZEL MARKALI ÜRÜNLER ÇOK ÖNEMLİ: Haluk Dortluoğlu, BİM’in 1995 yılında kurulduğunu hatırlatarak, izledikleri stratejiyi şöyle özetledi: "Modelin temel özellikleri çok basit. Ürün sayısını sınırlı tutuyoruz. Bu sayede belli kategorilerde uzmanlaşma ve daha uygun alım koşulları doğuyor. Ürün tedarikinden tüketiciye kadar kaliteden taviz vermeden asgari maliyete ulaşmaya çalışıyoruz. Akılcı ve ekonomik lojistik yöntemleri uyguluyoruz. Maliyetleri düşüren stok sistemimiz var. Özel markalı ürünler çok önemli. Tedarikçiler tarafından, kalitesine dikkat ederek diğer markalara göre yüzde 15 ile 45 oranında ucuz olması gerekiyor. Sınırlı süre ve sayıda gıda dışı ürünlerde cazip fiyatla satılan spot ürünler oluyor." BİM MODELİ YURTDIŞINA TAŞINIYOR: Haluk Dortluoğlu Türkiye’nin yüzde 85’inde mağazaları olduğunu belirterek, "Bizler yüksek kaliteli ürünleri en düşük fiyata sağlıyoruz. Şu anda ülkenin yüzde 85’inde mağazalar var. Nüfusun yüzde 90’ı mağazaların erişimine sahip. Yurt dışına da açılıyor ve ilk mağazamızı Fas’ta açmayı planlıyoruz" dedi. BİM Operasyon Komitesi Başkanı Galip Aykaç, "Gelecekte mağaza sayısı artmaya devam edecek. BİM modeli yurt dışına taşınıyor. İlk adım Fas, 2008’de ilk mağazalar açılacak. Araştırmalarımız sonucunda Kuzey Afrika ülkelerinin fırsatlar sunduğu ortaya çıktı. Burada da Fas’ın alt yapısı iyi durumda. Bunu değerlendirerek karar verdik" diye konuştu. Zapsu ailesinin artık BİM ile ilişkisi yok GALİP Aykaç, "Zapsu isminin BİM’le anılmasının bu toplantıyı yapmanızda etkisi var mı?" sorusu üzerine de, şunları kaydetti: "Bir alakası yok. Kaldı ki onlar da iyi insanlar, tanıdığımız bildiğimiz insanlar. Ama bilinmelidirki Zapsu ailesinin BİM’le ilgilerinin kalmadığı beyanatları var. Zapsu ailesinin bugün BİM’le bir ilişkisi yok." Reformlar Türk ekonomisini dalgalara karşı güçlü kılacak JOS Simons, küresel ekonominin büyüme hızının yavaşlama gösterdiğini belirterek, "Dünya piyasalarındaki hareketlilik Türkiye üzerinde sınırlı olacak" dedi. 2008 yılı için değerlendirmede bulunan Simons şöyle konuştu: "Bu küresel ekonomik şartlara paralel olarak Türkiye’nin ekonomik büyümesi yavaşlıyor. Türkiye temel ekonomik reformları sürdürdükçe büyüme devam edecek. Bu reformlar Türk ekonomisini uluslararası dalgalanmalara karşı güçlü hale getirecek." BİM ve diğer perakendeciler için Türkiye’de fırsat var BİM’in 2006’da 2.2 milyar YTL olan cirosunun, geçen yılın ilk 9 ayında 2 milyar 154 milyon YTL olduğunu ve 2007 Eylül sonu itibarıyla net karlarının da yüzde 33’lük artışla yaklaşık 76 milyon YTL olarak gerçekleştiğini kaydeden Dortluoğlu, "Yüzde 3,5 gibi net kar marjıyla çalışıyoruz. Bunu artırmak gibi bir hedefimiz yok" dedi. Simons, "Tabii ki karımızı artıracağız. Yüzde olarak değil, nominal olarak artıracağız. Kesinlikle büyüme üzerine odaklanmış bir şirketimiz var" dedi. Almanya’da 15 bin indirim mağazası olduğunu ve bunların pazar paylarının yüzde 42 civarında bulunduğunu ifade eden Simons, BİM ve diğer perakendeciler için Türkiye’de fırsatlar olduğunu söyledi. Elektronik ve tekstil sabit ürün olmayacak SON dönemlerde mağazalarda sattıkları spot ürünler hakkında da bilgi veren CEO Simons, "Bu ürünler satışlarımızı etkiliyor. Çünkü mağazalardaki tüketici trafiğini artıran ürünler satıyoruz" dedi. Bu ürünlerin hiçbir zaman sabit ürün olmayacağını da vurgulayan Simons, "Tekstil ve elektronik ürün satışlarımız oluyor. Bunlar süreli ve kısıtlı sayıda ürünler. Ancak hiçbir zaman tekstil ve elektronik sabit ürün olmayacak" diye konuştu. Galip Aykaç da 2007 yılı içinde 10 bin adet televizyon ve 7 bin 500 adet bilgisayar sattıklarını kaydetti.

Coca Cola, Doğadan Gıda için görüşmelere başladı

Hürriyet, Anadolu Ajansı, 31.01.2008

Coca Cola İçecek A.Ş (CCİ), bitkisel çay, meyve çayı, yeşil çay ve siyah çay üreten Doğadan Gıda Ürünleri Sanayi ve Pazarlama A.Ş'nin yüzde 50 hissesini satın almak üzere The Coca Cola Company (TCCC) ile görüşmelere başladı. Coca Cola İçecek'ten İMKB'ye yapılan açıklamada, bitkisel çay, meyve çayı, yeşil çay ve siyah çay üreten Doğadan Gıda'nın, TCCC'nin bir yan kuruluşu tarafından 2007 yılında satın alındığı hatırlatıldı. Açıklamada, Doğadan Gıda'nın Türkiye'de bitkisel çay ve meyve çayları kategorilerinde lider konumda olduğu vurgulanarak, kişi başı çay tüketiminin dünyada en yüksek olduğu ülke olan Türkiye'nin Hindistan'dan sonra dünyanın en büyük ikinci siyah çay pazarı olduğu kaydedildi.

Televizyonda HD devrimini kaçırmayın

Hürriyet, 31.01.2008

Evleri birer sinema salonuna dönüştüren yüksek kaliteli görüntü devrimi High Definition (HD) yaygınlaşmaya başlandı. Oyun konsolları, yeni nesil film teknolojileri ve ülkemizde en sonunda yayına başlayan HD kalitesindeki televizyon kanalları ile ilgili bilmek istediğiniz her şey, bilgisayar ve internet dergisi PCnet'in Şubat sayısında kapsamlı olarak işlendi. Şimdiye kadar HD televizyonlarla ilgili tüm yazılarımızda, "yayınlar yurtdışında senelerdir var, ülkemize gelmesi daha çok zaman alır", "şu anda bu tip televizyonlara para vermek gereksiz" gibi yer yer acımasızca olan cümlelerle bu teknolojiye henüz hazır olmadığımızın altını çizdik. Herkes gerçek HD çözünürlüğünü sunan televizyonların, mağazadaki örnek görüntülerdeki gibi kaliteli görüntüler ortaya çıkarmadığını bir şekilde öğrendi ya da alıp evine geldiğinde antenine bağladıktan sonra gördü. Tabi işini bilen bazı kullanıcılar da yok değil. İşini bilenler oyun konsollarını bu tip televizyonlara bağlayarak yüksek çözünürlükte oyun oynadı. Kimileri bilgisayar monitörü yaptı, kimileri de "kefende cep yok" diyerek Blu-ray ve HD-DVD oynatıcı aldı; yeni nesil filmlerin keyfini çıkardı. Yani demek istediğimiz çok az kişi bugüne kadar HDTV'lerin hakkını tam anlamıyla vermeyi başardı. Ancak eksik olan bir şey hep oldu. Ne mi? Yayınlar. Televizyon alacak kişilerin zamanlarının büyük bir kısmını daha çok TV yayınlarıyla geçireceklerini bildiğimizden ve şu ana kadar olan altyapılar bu teknolojiye yeterli gelmediğinden, size bu güne kadar "mutlaka HDTV almalısınız" şeklinde bir öneride bulunmadık. Ancak artık yayınlar da geldi. Geliyor değil, en sonunda geldi! Yani artık paraya kıyarak aldığınız ya da alacağınız HD televizyonlar, gerçekten de HD Ready olan modellere göre farklarını kolaylıkla göz önüne çıkarabiliyor. Kafa karıştıran iki kavram: HD Ready ve Full HD İnce yapıdaki televizyonları ilk olarak 848x480 çözünürlüğünde görüntüler oluşturabilen modellerle tanıdık. Bu tip ürünler DVD filmleri bile tam kalitesinde oynatamıyorlardı; ama "inceliğe geçiş" sınıfında olduklarından adeta yok sattı. Sonrasında 1024x768 ve 1366x768 piksel çözünürlüğü destekleyen, pikselleri yakından biraz daha zor gözüken televizyonlar hayatımıza girdi. HD takısını da ilk kez "HD Ready" olarak bu televizyonlarda gördük. HD Ready, "HD teknolojisine hazır" demek. Tabi bu demek değil ki tam anlamıyla HD teknolojisini destekliyor. HD projektör alternatifi Evinize HD televizyon yerine 1920x1080 çözünürlüğünü karşılayan bir projeksiyon cihazı da satın alabilirsiniz. Bu kategorideki ürünler, tıpkı televizyonlar gibi evinizde dev ekran eğlencesini çıkarmak için gerekli olan parlaklık ve kontrast değerlerini ciddi anlamda sağlayabiliyor. Tabi daha geniş ekran büyüklüğü sunmak için çok daha parlak bir lamba içeren, kontrast değerleri çok daha yüksek profesyonel seviyedeki ürünler de söz konusu. Ancak hangi ürün olursa olsun lamba ömürlerinin kısa olması halen aşılabilmiş bir problem değil. HD televizyonlar bazı modellerinde 70.000 saat çalışma ömrü sunarken, bu değer projeksiyon cihazlarında 2000 saat; ekonomik mod seçilirse 3000 saat seviyesinde. Dolayısıyla projeksiyon cihazı alacakların önündeki birkaç sene içerisinde tekrar lamba değiştirmeyi hesaba katmaları gerekiyor. Lamba fiyatları da oldukça yüksek. Piyasada 1080p çözünürlük destekleyen ürünler 4500 YTL'den, 720p destekleyen ürünler de 2000 YTL'den kullanıcılara ulaşabiliyor. Blu-ray mi, yoksa HD-DVD mi? Blu-ray ve HD-DVD medyalar arasında standartlaşabilmek için ciddi bir çekişme var. Blu-ray tek katmanda 25 GB, çift katmanda 50 GB veri depolayabiliyor. Bu format Sony tarafından geliştiriliyor. Toshiba'nın geliştirdiği HD-DVD ise tek katmanda 15 GB, çift katmanda 30 GB veri depolayabiliyor. Tabi bu demek değil ki Blu-ray HD-DVD'den daha iyi. Üreticiler farklı sıkıştırma teknolojilerinden faydalanarak filmleri diske hazır hale getiriyorlar. Bunlar MPEG-2, MPEG-4 / AVC, VC1, H.264 gibi codec'lerden biri olabilir. Sonuçta hepsi yüksek çözünürlükteki görüntüleri sıkıştırma görevini yapıyor. Tabi her iki medya tipi için de üreticilerin yaygın olarak kullandığı bazı codec'ler söz konusu. Ev sinemasına ekstra teknolojiler İnternetten temin edebileceğiniz yüksek çözünürlükteki filmleri ya da önümüzdeki yıllarda daha da yaygın hale gelmesi beklenen yüksek çözünürlükteki DivX videoları izleyebilmek için HD görüntü çıkışı veren disk kutularını da tercih edebilirsiniz. Ülkemizde bulunması biraz zor olsa da bu tip kutular, filmlerin yanı sıra içindeki sabit diske kayıtlı olan müzikleri, fotoğrafları ve e-kitap gibi diğer dosya formatlarını da televizyonunuzda görüntüleme şansı veriyor. Özellikle yurtdışında kablosuz ağ ya da yerel ağ üzerinden başka bilgisayardan içerik alabilecek modellerle de karşılaşabilmeniz mümkün. Bu ürünler haliyle ülkemizde satılan standart medya destekli disk kutularına göre oldukça pahalılar. Ancak yolunuz bir gün uzaklara düşerse bu tip bir ürün satın almak da oldukça işinizi görecektir. Ayrıca yine internetteki alışveriş sitelerini ara sıra taramakta fayda var. Ne zaman ne satılacağı belli olmaz. Bundan sonra evinizde HD deneyiminin tadını çıkarmak ve ev sinema sisteminizi geliştirmek size kalıyor. Salonunuza sonradan girecek her bir teknolojinin size yepyeni imkanlar sağlayacağını sürekli göz önüne alın. Gelişmeye açık olun. Nasıl şimdi bile herkesin evinde eski de olsa iki tane televizyon mutlaka varsa, ilerleyen yıllarda da bu tip salonlar ve HD tabanlı eğlenceler "hayat standartları"mızdan biri olacak. Televizyonda HD teknolojileri dosyasının tamamı ile Full HD TV testleri içerek PCnet'in Şubat sayısı DVD ve CD hediyeli olarak piyasaya çıktı. Detaylı bilgi http://www.pcnet.com.tr adresinde

Trafik cezasına itiraz edilebilecek

Hürriyet, Anadolu Ajansı, 30.01.2008

Anayasa Mahkemesi, “trafikte muhatabın yüzüne karşı kesilen para cezasının kesin olduğuna” ilişkin Karayolları Trafik Kanunu hükmünü, idarenin her türlü işleminin yargı denetimine tabi olduğu ve yasa kuralının hukuk devleti ve hak arama özgürlüğüyle bağdaşmadığı gerekçesiyle iptal etti. Anayasa Mahkemesi'nin, Konya 1. İdare Mahkemesi'nin açtığı davada, Karayolları Trafik Kanunu'nun 3493 sayılı Yasa ile değiştirilen söz konusu 115. maddesinin son fıkrasını iptal gerekçesi, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayınlandı. Gerekçede, yasanın para cezalarının ödenmesini düzenleyen 115. maddesinde, tebligatla düzenlenen cezalar dışında muhatabın yüzüne karşı kesilen para cezasının kesin olduğunun hükme bağlandığı anımsatıldı. Anayasa'nın 2. maddesine göre hukuk devletinin, insan haklarına saygı gösteren, bu hakları koruyucu adaletli bir hukuk düzeni kurup sürdürmekle kendisini yükümlü sayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan devlet anlamına geldiği ifade edilen gerekçede, bununla devletin tüm eylem ve işlemlerinin yargı denetimine bağlı olmasının amaçlandığı belirtildi. Gerekçede, yasa kuralıyla, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğüne açıkça müdahale edildiğinin de altı çizilerek, “Yargı denetimini sınırlayan itiraz konusu kuralın, hukuk devleti ilkesi ve hak arama özgürlüğüyle ile bağdaştığı söylenemez” denildi. Kuralın, idarenin işlemlerinin yargı denetimine açık olmasını düzenleyen Anayasa'nın 125. maddesine de aykırı olduğu anlatılan gerekçede, şöyle denildi: “Kişilerin yüzlerine karşı trafik suçlarından dolayı ceza tutanakları ile belirlenen idari para cezalarının kesinliği ifade edilerek, yargı yolu kapatılmakta, idarenin hukuka uygun olmayan ve kişilerin haklarını ihlal eden davranışlarının olması halinde, verilen idari yaptırıma karşı bir itiraz hakkı tanınmamaktadır. Bireylerin idarenin faaliyetlerine karşı korunması, adaletin sağlanması ve hukuk devleti ilkesinin geçerli olabilmesi için idarenin her türlü eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olması gerekirken, itiraz konusu kural ile idarenin yapmış olduğu işlemler yargı denetimi dışında bırakılmaktadır.”

Esnaf zor durumda, piyasada para yok

Hürriyet, 30.01.2008

İç piyasadaki nakit sıkıntısı Osmanbey esnafından mobilyacılara kadar birçok sektörü etkisi altına aldı. Osmanbey'de 2009 Mart ayına çek verilir oldu, mobilyacılar çarsısında ise 'Tadilat nedeniyle kapatıyoruz' sloganı bile demode hale geldi. Referans Gazetesi'nde Necla Yılmaz'ın haberine göre, Laleli ve Anadolu'nun en büyük tedarikçisi, hazırgiyimde iç piyasanın kalbinin attığı yer olan Osmanbey'de nakit akışı durdu. 3-6 aylık çeke itiraz eden esnaf artık 20 aylık çeke bile razı. Bir zamanlar el altından büyük hava paraları ödenerek kiralanan mağazaların aylarca kiralık tabelası ile beklediği Osmanbey'de yaklaşık 600 bin olan istihdam sayısı son bir yılda 200 bine kadar düştü. Osmanbey Tekstilci İşadamları Derneği Başkanı Gaffar Koca, 40 yıllık Osmanbey piyasasının tarihinin en ağır krizlerinden birini yaşadığını savunurken Laleli Sanayici ve İşadamları Derneği Başkanı Ayhan Karahan, "Yılların getirdiği tecrübe ile ifade ediyorum ki iş hayatımın hiçbir döneminde bu kadar büyük bir nakit sıkıntısı yaşandığını görmedim" dedi. Piyasada büyük bir iş sıkıntısı ve kriz olduğunu ileri süren Osmanbey Tekstilci İşadamları Derneği Başkanı Koca, "Genel bir talep daralması var. Osmanbey piyasası yaklaşık 600 bin kişiye istihdam sağlıyordu. Bu oran son bir yılda 200 binlere kadar düştü. İç piyasa ciddi anlamda sıkıntılı. Önümüzdeki 3-4 ay içerisinde yurtdışına mal satışında da sıkıntı yaşarsak asıl facia o zaman olacak" dedi. Birkaç yıl öncesine kadar Osmanbey'de kiralık bir mağaza bulabilmenin çok zor olduğunu kaydeden Koca, "Kiralık yerler el altından çok ciddi hava paraları ile daha boşalmadan kiralanırdı. Şimdi ise cadde üzerindeki mağazalar bile boş. Kiralık tabelaları aylarca asılı kalıyor. 4 bin firmanın faaliyet gösterdiği 40 yıllık Osmanbey piyasası tarihinin en ağır krizlerinden birini yaşıyor" dedi.   Ticari ahlak da kalmadı Alışveriş merkezlerinde hareket var alışveriş yok Türkiye genelinde sayıları 186'yı bulan alışveriş merkezlerinde de (AVM) hareket var ama alışveriş beklenenin altında. Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği Başkanı Nuşin Oral, kasımda organize perakende sektörünün cirosunun bir önceki aya göre yüzde 11 arttığını belirterek "Metrekaredeki artışla kıyasladığımızda bu artışın oldukça düşük olduğunu görüyoruz. Kasımdaki bu durgunluk aralıkta da indirim kampanyalarının yapılmasına neden oldu. Bayram ve yılbaşının etkisiyle aralıkta ciro yüzde 22 arttı. Firmalar AVM'lerde ciddi yatırımlar yapıyor ve bu yatırımların geri dönüşünü bekliyor. Ancak alışveriş beklenenin altında. Yani alışveriş tamamen durdu diyemem ama tüketicinin para harcama konusunda temkinli olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim" dedi. Tescilli Markalar Derneği Başkanı Selçuk Güzenge de arz-talep dengesinde ciddi bir sorun yaşandığını belirterek alışveriş merkezlerini ziyaret eden kişiye oranla alışverişin oldukça düşük olduğunu kaydetti. İç piyasada karşılıksız çek oranının yüzde 60'ı bulduğunu söyleyen Laleli Sanayici ve İşadamları Derneği Başkanı Karahan, "Bunu bankacılar da doğruluyor. 2007'de piyasada nakit akışı durdu. Çünkü döviz bir gün değerlenir umuduyla herkes dövizini bozdurup ödemesini yapmak yerine uzun vadeli çek vermeyi tercih etti. Döviz hâlâ yerinde sayıyor, ancak çeklerin ödeme zamanı geldiği için firmalar ödeme zorluğuna düştü. Sürekli zarar yazan firmalar bugün kapanma noktasına geldi" diye konuştu. Geçen yılın ticari ahlakın da dibe vurduğu bir yıl olduğunu vurgulayan Karahan, "Yılların getirdiği tecrübe ile ifade ediyorum ki iş hayatımın hiçbir döneminde bu kadar büyük bir nakit sıkıntısı yaşandığını görmedim. Bugün iç piyasada çek vadelerinin 20 aya ulaştığı bir dönem yaşıyoruz. 2009 Mart'ına ilişkin çekler 2007 Eylül'ünde firmaların portföyüne girdi. Piyasada artık 2009'a ait çek almak çok doğal oldu" dedi. Laleli'den yapılan ihracatta da sıkıntı olduğunu anlatan Karahan, şöyle konuştu: "Ukrayna'ya yapılan ihracatta kargo ile yapılan teslimatlarda sıkıntı yaşıyoruz. 2009'da da Rusya'da seçim var. Bu ülkeye kargo ile yapılacak sevkıyatlarda da ciddi sıkıntı olmasını bekliyoruz. İç piyasa çok kötü durumda. Üzerine bir de dış piyasa gelirse asıl felaketi o zaman yaşayacağız."   Fasoncu para alamıyor İç piyasadaki sıkıntıdan en çok Osmanbey'deki firmalara üretim yapan fasoncular etkileniyor. Uzun vadeli çeklere razı olmak zorunda kalan çok sayıda fasoncu aylardır yeni iş de alamamanın sıkıntısını yaşıyor. İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon Fasoncuları Derneği Başkanı Yılmaz Kocaoğlu, "Türkiye'nin en bilinen markaları bile artık fasoncularına 6 aylık çek veriyor. Bize söyledikleri, zarar ettikleri yönünde. Ancak onlar zarar ederken fasoncu batıyor. Osmanbey, Merter ve Zeytinburnu'nda son 5 ay içinde kapanan ve el değiştiren firma sayısı küçümsenmeyecek ölçüde fazla" dedi.   Emeklilik, tadilat bahane indirim şahane Nakit sıkıntısının en çok göze çarptığı sektörlerden biri de mobilya. Bu sektörde de firmalar nakitte kalmak için oldukça yaratıcı pazarlama taktikleri uyguluyor. Mobilyacıların toplu olarak faaliyet gösterdiği sitelerde indirim kampanyası yapmayan firma yok gibi. Üstelik bu indirim basit bir kampanya olmaktan çıkıp farklı bir alana da taşınmış. Hatta "Tadilat nedeniyle kapatıyoruz" sloganı sektörde demode olmuş. Kimi emekli olduğu, kimi tarz, kimi iş değişikliği, kimi de tahliye nedeniyle kapattığı için indirim yapıyor. Bu kampanyaların büyük bölümünün firmaların nakit kalma ihtiyacından kaynaklandığını anlatan Mobilya Sanayicileri Derneği Başkan Yardımcısı Ali Özkan, "Bütün sektörlerde ciddi bir sıkıntı var. Her şeyin iyi gibi göründüğü bir ortamda işlerin bu kadar durgun olmasını akıl ve mantık almıyor. Bu durgunluk içerisinde iş yapmaya çalışan firmalar dikkat çekmek için farklı pazarlama taktikleri uyguluyor. Gereksiz ve aşırı gibi görünen indirimler bundan kaynaklanıyor. Ciddi anlamda kapatan ve iş değişikliği yapan insanlar da var. Ancak şu bir gerçek ki artık tüketicinin ilgisini indirim dışında bir şey çekmiyor" diye konuştu.

Beyond Bank’s $7 Billion Loss, Fear of More Share

Milliyet, 30.01.2008
Türkiye'nin 2008 yılında beklediği dış açık hemen hemen 45 milyar dolar civarında. Bunun nasıl finanse edileceği büyük önem taşıyor. Birincisi bu para daha doğrusu borç bulunabilecek mi? Çünkü rakam büyük. Her açık da kapanabilir diye bir kolaylık bulunmuyor. İkincisi, bu açık ne ölçüde sıcak para, ne ölçüde de doğrudan yabancı sermayeyle karşılanacak? Malum, sıcak para her an çıkma özelliğine sahip olduğundan büyük istikrarsızlık yaratıyor. Önce 2007 yılını değerlendirelim.
Henüz yıl sonu verileri açıklanmadı ama üç aşağı beş yukarı tahminlerde bulunabiliriz. 2007 yılında 36 milyar dolara yakın dış açığın oluşacağı anlaşılıyor. Bunun 1 milyar doları sıcak parayla, 18 milyar doları doğrudan yatırımla, geri kalanı da özel kesimin ve bankaların aldıkları kredilerle karşılanmış olacak görünüyor.

Sıcak para azaldı
Geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında sıcak paranın ya da portföy yatırımlarının artık dış açığı kapatmada rolünün azalması gerçekten önemli. Doğrudan yatırımların artması da. Ama bu daha ne kadar sürebilir? Sıcak paranın ya da portföy yatırımlarının zaman içinde (özellikle gelişen küresel yapıya göre) azalacağı öngörülüyor. Fakat doğrudan yatırımların bunu ne süreyle ikame edebileceğine ilişkin kuşkularımız var.
İkincisi, 2007 yılında bankalar, fakat özellikle sanayi kuruluşları yurtdışından yüklü miktarlarda kredi elde ettiler: 29 milyar dolar. ABD'de konut kesiminde çıkan krizin bankacılık sektörüne verdiği ağır hasardan sonra gelişmekte olan ülkelere kredi musluklarının sıkılmasını haliyle beklememiz gerekir. Yani 2008 yılında bırakın 29 milyar doları, 25 milyar doları bulmak bile başarı olur.
Kısacası, 2008 yılında 45 milyar dolar civarında olan dış açığın 25 milyar doları kredilerle sağlansa, geriye 20 milyar dolarlık yabancı sermaye gereği doğacaktır. Sıcak para mevcut küresel konjonktürde (en iyi olasılıkla) giriş ve çıkışları netleştirecektir. Yani bir finansman katkısı sağlayamayacaktır. O zaman da anlaşılıyor ki, 2008 yılında 20 milyar dolarlık yabancı sermayeye ihtiyaç var. Peki bu bulunabilir mi?

Karşılığında ne satılacak?
Son 2 yıldır çok ciddi bir boyuta ulaşmış bir yabancı yatırım potansiyeli gözleniyor. Bu yıl da bunun tekrar edeceği düşünülüyor. Halkbank, İGDAŞ, Elektrik Üretim ve Dağıtım, Petkim ve bazı kamu arazilerinin satışıyla bu para ortaya çıkabilir. Hatta yatırım kuruluşu Raymond James'e göre, Türkiye'nin yatırım potansiyeli bu yıl 37 milyar doları buluyor. Biz bunu abartılı bulsak da, 20 milyar doların bulunmasının sorunlu olmayacağını düşünüyoruz. Kısacası, 2008'de dış açığın finansmanı pek de sorunlu görünmüyor. Ancak unutmayalım, sıcak para yok: Krediler azalacak ve pahalılaşacak. Yabancı sermayeye ihtiyaç artacak. 2008 yılında özelleştirmeler yavaşlar yahut özel kesimin yabancılara satış yapma iştahı azalırsa o zaman sorunlar ortaya çıkabilir. Kısacası, küresel çalkantıya rağmen 2008'de dış açığın finansmanında sorun görünmüyor.
Ancak 2009'a gelindiğinde nelerle karşılaşılacağını öngörmek kolay değil. Sıcak para yeniden bir giriş iştahı gösterir mi, bilinmez. Gırtlağına kadar dış kredilere boğulmuş özel kesimin de borçlanma iştahı kesilebilir. Nihayet doğrudan yabancı çekebilmek için çok ciddi biçimde yeni varlıklar yaratmak gerek. Suyu mu satarız, havayı mı şimdiden kestirmek güç. Ama yine bu boyutta dış açık verilecekse karşılığında satılacak şey de bulunmalı.

hgunes@milliyet.com.tr

Acıbadem, Dubaili Abraaj ile yurtdışına açılıyor

Türkiye'de 7 yeni hastane açmayı planlayan Acıbadem, bunun yanı sıra Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya'da yatırım yapmak amacıyla Abraaj Capital ile ortaklığa gitti

Milliyet, 30.01.2008

Türkiye genelinde 6 hastanesi bulunan Acıbadem Saglık Hizmetleri, Türkiye'deki yatırımlarını büyütmek ve Ortadoğu, Kuzey Afrika ile Güney Asya'da genişlemek için Dubai merkezli girişim sermayesi yatırım şirketi Abraaj Capital ile ortaklık yaptı.
Yatırımlarının çoğunu Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya'da yapan Abraaj Capital, Acıbadem Sağlık Hizmetleri şirketinin yüzde 69.6 oranındaki hissesini, yeni kurulan Almond A.Ş adlı şirketle satın aldı. Almond A.Ş ise Acıbadem'in Yönetim Kurulu Başkanı ve kurucu ortaklarından Mehmet Ali Aydınlar ile Abraaj Capital tarafından yüzde 50-50 ortaklıkla kuruldu.

2 milyar dolarlık fon

Abraaj Capital, Mehmet Ali Aydınlar'dan ayrıca, Türkiye'nin önde gelen sağlık sigorta kuruluşu Acıbadem Sigorta'nun yüzde 50 hissesini de satın aldı. Abraaj Capital, yatırımlarını, 2 milyar dolar büyüklüğündeki Altyapı ve Büyüme Yatırımları Fonu (IGCF) aracılığıyla yaptı.
Şirket tarafından yapılan açıklamada, bu ortaklığın, sağlık grubunun Türkiye'deki gelişimini hızlandıracağı, bunun yanı sıra grubun Ortadoğu, Kuzey Afrika ve Güney Asya'daki genişlemesini de kolaylaştıracağı vurgulandı.
Toplam 700'ü aşkın yatak kapasitesi bulunün Acıbadem Sağlık Hizmetleri, yakında 7 yeni hastaneyi daha hizmete açarak, yatak kapasitesini 1.600'lere çıkarmayı planlıyor.

Genişleme stratejisi

Abraaj Capital CEO'su Arif Naqvi, söz konusu yatırımın, Acıbadem'in dünya standartlarındaki hizmetlerini Ortadoğu'ya da genişletme becerisini önemli oranda güçlendireceğini söyledi. Naqvi, yatırımın aynı zamanda Abraaj Capital'in, Türkiye'ye ve daha da önemlisi sağlık sektörüne verdiği önemin bir göstergesi olduğunu vurguladı.

'Büyüme için kaynak bulundu'

Acıbadem Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Ali Aydınlar, "Türk sağlık sektöründeki büyüme fırsatını görebilme ve bir yandan en yüksek kalitede sağlık hizmeti sunarken diğer yandan yüksek büyüme hızını yakalama başarısını gösterdik. Türkiye'de daha fazla büyümek istiyoruz" dedi.
Aydınlar, şöyle devam etti: "Ortadoğu'da kaliteli sağlık hizmetlerine artan talep göstergelerinin de farkındayız, nitekim birkaç yıldır bölgeden, özellikle Bahreyn'den gelen hastalarımız da olmuştur. Şimdi, Türkiye'de yakaladığımız başarıyı tekrarlamak arzusundayız."

Milliyet, 28.01.2008
Günümüzde insanlar paradan para kazanmak peşinde. Bunun için paraya 'takla attırılıyor.' Bilgisayar ekranında 'sanal olarak' paralar alınıyor, satılıyor. Bağlantılar yapılıyor, çözülüyor. Birileri kazanıyor, birileri kaybediyor.
Her bankanın her finansal kuruluşun bu işlemleri yapan bölümü var. Bu bölümlerde genelde iyi eğitim görmüş gençler çalışıyor. Çünkü bu bölümler dikkat isteyen, çalışanı çok yoran bölümler. Gençler bir süre çalışıyor. Sonra yerini başka gençler alıyor.
Oyuncu gençler
Bankalar, finansal kuruluşlar bu gençlere para ticareti için genelde bir limit veriyor. Oyuncu gençler bu limit dahilinde paraya takla attırıyor. Kazanırsa işini yapmış oluyor. Kaybederse işinden oluyor.
Geçen hafta Fransa'nın 2'nci, Avrupa'nın 7'nci büyük bankası Société Générale'in 31 yaşındaki genç oyuncusu Jerome Kerviel, bankanın paralarına takla attırırken bankayı 7 milyar dolar zarara uğratınca, yer yerinden oynadı.
Kerviel kazandırsaydı, kimsenin haberi olmayacaktı. Ama kaybettirince adı 'Haydut Trader' oldu. (İngiliz Independent gazetesi Kerviel'e 'Le Rogue Trader' ismini taktı. 'Rogue' İngilizceden Türkçeye, derbeder / azgın / hilekâr / dolandırıcı / sevimli haydut olarak çevrilebilir.)

Kumarhaneye döndü
Kerviel gibi 'Haydut Trader'lerin, işlemlerden ceplerine para girmiyor. Başarılı olurlarsa maaşları artıyor. Prim alıyorlar. O kadar...
En kârlı 'paraya takla attırma' işlerinden biri 'vadeli piyasalarda' oynamak. Bu bir tür kumar. Bir gün, bir hafta, bir ay, üç ay, bir yıl sonraki fiyat üzerine büyük yatırımlar yapılıyor.
Örneğin 3 ay sonra altın fiyatı, bakır fiyatı, borsa endeksi, dolar kuru üzerinden alım satım bağlantısına giriliyor. Fiyat artarsa, bağlantı yapan kazanıyor. Düşerse, kaybediyor.
Société Générale'in oyuncusu (zavallı 'Haydut Trader' Kerviel), 2007 yılında piyasaların düşeceğini, 2008'de ise yükseleceğini tahmin ederek, borsalarda vadeli alımlara para bağlamış. Hem de çok büyük rakamlarda para bağlamış.
İnanılması zor ama, bankanın piyasa değeri 52. 6 milyar dolar iken, tek başına genç Kerviel 73.3 milyar dolarlık işlem yapmış. (Ve de bundan bankada kimsenin haberi olmamış! Ya bu işler bu kadar gayri ciddi, ya da yönetim sorumluluğu o zavallı gence yükleyerek işin içinden sıyrılmak istiyor.)
Kerviel, Alman DAX, Fransız CAC 40, Dow Jones ve Euro Soxx 50 endeksleri üzerinden vadeli alımlar yapmış.
Örneğin, 2007 yılı ile 18 Ocak 2008 arasında endeksin yükseleceğini tahmin ederek Frankfurt Borsa endeksi DAX'tan uzun vadeli kontrat satın almış. Yatırım yaparken endeks 6.000 puan dolayındaymış. Endeksteki her 1 puan yükselmede Société Générale'in birim başına 25 euro kazancı olacakmış.
Geliniz görünüz ki DAX endeksi yükselecek yerde 600 puan geriye gidince, bankanın yatırımı birim başına 25 euro kayıpla sonuçlanmış. Sadece bu işlemde 18 günlük kayıp 2 milyar euro.

Sevap bankaya, ya günah
Basına yansıyan haberlere göre, Alman finans çevreleri olan biteni Société Générale yönetimine duyurduktan sonra, banka yöneticileri uyanabilmiş. Diğer vadeli işlemlerin çoğunun vadesi 21 Ocak'ta sona ermiş.
Kerviel vadeli pozisyonları borsanın ve dünya piyasalarının en çalkantılı gününde kapatmak zorunda kalınca bankanın kaybı 4.9 milyar euro'ya (7 milyar dolara) ulaşmış.

Büyük paralar
Kerviel olayı 'genç haydut oyuncular'ın dünya piyasalarında ne büyük paralarla oynadıklarını ve bu oyunların ne büyük riskler ortaya çıkardığını gündeme taşıdı.
Bu olay şu gerçekleri ortaya çıkardı: (1) Bankalarda genç oyuncular çok büyük rakamlarla oynayarak hem bankalarını riske uğratabiliyor hem de dünya piyasalarını karıştırabiliyor.
(2) Bankalarda denetim sistemleri yetersiz. Büyük riskler ancak gerçekleştiğinde yönetimin haberi olabiliyor.
(3) Dünya piyasalarındaki çalkantıların ardında paraya takla attırmayı meslek edinen genç oyuncuların, para sahiplerine kısa yoldan büyük getiri sağlama arayışı var.
Unutmayınız, yurtdışında (özellikle Londra'da) konuşlanmış bankaların, finansal kuruluşların ve fonların 'genç haydutları' Türkiye piyasalarında da oynuyor. Piyasalardaki 'yabancılar girdi-çıktı, aldı-sattı' çalkantılarının ardında onlar var.

guras@milliyet.com.tr

İyi bir seyirciyiz!

Uğur Gürses

Radikal, 28.01.2008

ABD'deki kredi krizi derinleşerek gelişiyor. Mali sistemdeki büyük bankalar ve mortgage bağlantılı tahvilleri sigortalayan şirketlerdeki sorunlar, zararlar birer birer ortaya dökülüyorlar. İşin aslı, 'parayı bulan zararı yazıyor'! Yani; mortgage bağlantılı menkul değerlerin ve türev ürünlerden oluşan 'sentetik' ürünlerin değer kaybı nedeniyle oluşan zararlar için sermaye ilavesi gerekiyor. Bu ürünlerin çoğu bilanço dışı olduğundan ne kadarlık bir riskli varlık taşındığı, bunların değerlemesi için gereken fiyatlar piyasada oluşmadığından, kimin ne kadar zarar ettiği bilinemiyor. Bu yüzden, zararlar nedeniyle eksilen sermayeye ilave için, ancak gereken para bulunduğunda, oluşmuş zarar 'resmen' deftere yazılıyor. Para da, şimdilik SWF olarak adlandırılan hükümet fonlarından sağlanabiliyor. Son birkaç ayda, UBS, Citigroup, Merrill Lynch, Morgan Stanley, Bear Stearns bu fonlardan para bularak sermaye azalışlarını kapadılar.
Hükümet fonları konusu ilginç durum oluşturdu. İlginç olan tarafı şu, çok yakın zamana kadar başta Fransa ve Almanya, G-7 toplantılarında şunu gündeme getirmişti; hükümet fonlarının kontrolsüz biçimde ulusal şirketleri satın almalarına bir sınır konulması! Ekim ayındaki G-7 toplantısında, Almanya ve Fransa sert önlemler alınmasını talep etmişlerdi. Britanya'nın yumuşattığı öneri kabul görmüştü. Hükümet fonlarına karşı geliştirilen düzenlemeler korumacılığa değil, ulusal güvenlik konusundaki hassasiyeti yansıtacak biçimde olacaktı. Nihai olarak da konu IMF, Dünya Bankası ve OECD'ye 'havale edilmişti'!
Gelin görün ki, geçtiğimiz haftanın sarsıntısının tozlarından yeni bir trajedi çıktı; Fransa'nın mali sisteminin amiral gemisi ve köklü bankası Societe Generale'in 7 milyar dolarlık bir zararı oluşmuştu. Buna da 'yetkisini aşan' bir uzmanın neden olduğu açıklandı. Jerume Kerviel adlı uzman, ki özgeçmişine bakınca 'acemi' olduğu fikri uyanmıyor, fiktif işlemlerle yetki aşımını örtmüş, bu da zamanında farkına varılmasını engellemişti. Bankaya yakın kaynaklar, bunun kişisel bir çıkar sağlama amacıyla yapılmadığını sandıklarını söylüyorlardı. Jerume Kerviel , 'Akdeniz usulü' bir 'günah keçisi' mi? Bunu bilmiyoruz. Ancak, bu konuda giderek daha fazla şüphe dile getiriliyor. Örneğin, böyle bir işlemin ne kadar uzman olunursa olunsun, tek başına yapılarak taşınmasının zor olduğu ifade ediliyor.
Bu konunun farkına varıldığı tarih, 18 Ocak Cuma günü olduğu anlaşılıyor. 21 Ocak günü de, yetki aşımı ile yapılan yatırım pozisyonlarının tersine çevrilerek, yani satılarak zararına kapatıldığı, bununla da Avrupa'daki belli başlı borsaların yüzde 6'ya yakın düştüğüne dikkat çekiliyor. Hatta öyle ki, bu durumu gören Amerikan merkez bankası Fed'in, o gün kapalı olan ABD piyasalarının ertesi gün kötüleşmesinden çekinerek 0.75 puanlık faiz indirimi kararı aldığı da bir 'bağlantı' olarak kurgulanarak yaygın biçimde dillendiriliyor! İşte küresel mali sarsıntının bizlerin 'penceresine' yansıyan bölümü böyle. Zaman içinde farklı ülkelerde farklı 'öykülerle' bu sarsıntının yeni unsurları da ortaya çıkacak.
Bunlar neden önemli? Olan bitenin ne kadar derin unsurları ve belirsizliği içerdiğini, bunların ciddiye alınması gereken gelişmeler olduğunu göstermesi açısından tabii ki. Önceki gün Davos'ta, 'Aşırı kötümserliğe gerek yok. Ancak aynı zamanda, gereken önlemleri almak için de çabuk davranmalıyız' diye konuşan etkili kişiler de vardı. Bu sözleri kişi başı ulusal geliri yaklaşık 35 bin dolar olan bir ülkenin, Japonya'nın Başbakanı Fukuda söylüyordu. Davos'ta, 'bize bir şey olmaz, bu bize fırsat olur, 20-25 milyar dolar para gelir' tarzı 'kendi kendine telkin' içerikli 'steril' konuşmalar yapan bakanlar ve işadamları ise bu konuşmaları dinleme fırsatı bulamayan Türk bakan ve işadamları idi! Okumuyoruz, dinlemiyoruz, fark etmiyoruz ama 'olan bitene' iyi bir seyirciyiz!

Dikkat! Ama lütfen dikkat: Bu seferki dalgalanma çok farklı ve de tehlikeli

Fatih Özatay

Radikal, 27.01.2008

Farkındayım; "Türkiye nasıl etkilenecek?" sorusunun yanıtına bir türlü gelemedim. Ama bakın, bu seferki dalgalanma çok farklı. 2002 ve 2006'da yaşananlara kıyasla hem dalgalanmanın niteliği farklı, hem de Türkiye'nin iç koşulları çok farklı. Bu fark iyice anlaşılmadan bizim nasıl etkileneceğimize dair bir analiz 'havada kalmaya' mahkûm.
Üstelik ortadaki soru klasik anlamıyla bir resesyondan nasıl etkileneceğimiz sorusu da değil. Şu soyutlama sanıyorum yararlı olacak: Diyelim ki uluslararası mali piyasalarda bundan sonra hiç şok yaşanmayacak. Öyle değil ama öyle olduğunu kabul edelim. Dolayısıyla ortadaki tek tehlike ABD'nin resesyona girme tehlikesi olsun. Bu durumda Türkiye açısından karamsar olmaya gerek var mı?

Sorun resesyon değil
Yok! Yok çünkü; birincisi bu resesyonu önlemeye, ya da en azından etkisini azaltmaya yönelik önlemler ABD'de zaten alınıyor. Varsayımımız çerçevesinde yeni bir mali dalgalanma da olmayacaksa, zaman içinde ABD ekonomisinin kendisini toparlaması beklenir. İkincisi, ABD ekonomisinde gelir düzeyinin düşmesi ve ona bağlı olarak gelişmiş ülkelerin gelir düzeyindeki azalma bizim ihracatımızı sarsmaz. Zamana yayılmış bir olumsuz etki olabilir; ama bu da çok sorun yaratmaz.
Üçüncüsü, diğer koşullar (hava koşulları, İran'a saldırı gibi) değişmediği sürece, dünya ekonomilerindeki bir yavaşlama, emtia fiyatlarında da düşme demek. Özellikle de enerji fiyatlarında. Bu bizim enflasyon ve cari açık için olumlu bir etki yaratır. Dördüncüsü, bizi asıl etkileyecek olan yabancı mali yatırımcıların risk alma iştahındaki değişiklik olur. Resesyon nedeniyle bu iştah azalırsa biz de bir miktar kur ve faiz yükselişleri görürüz, o kadar. Kaldı ki resesyonu önlemek için alınan önlemler risk alma iştahındaki azalmaya set çekebilir. Mali yatırımcılar ABD'de azalan kâr olanakları yerine bizim gibi ülkelerdeki kâr olanakları kullanmak isteyebilirler. Yani risk alma iştahı azalmayabilir de.
Dolayısıyla, eğer ortadaki tek sorun klasik bir resesyon sorunu olsaydı, Türkiye'nin çok da olumsuz etkilenmeyeceğini söyleyebilirdik. Olacak olumsuzlukların da küçük boyutlu ve zamana yayılmış biçimde gerçekleşeceğini belirtebilecektik.
Ama ne yazık ki öyle değil. Asıl sorun resesyon sorunu değil çünkü. Sorunun özü perşembe günkü yazımda belirttiğim sorun. Tam anlamıyla anlayamadığımız ve ölçemediğimiz derin bir mali sarsıntı yaşıyoruz. Ortada çok fazla belirsizlik var. Bakın geçen haftadan iki örnek:

İki örnek
Birincisi, Fed faizlerini çarpıcı biçimde hem de mutat toplantı tarihinden önce indirdi. "Yoksa mali sarsıntı tahminimizden (garip olacak ama; daha doğrusu tahmin edemediğimizden) daha da mı büyük?" korkusu kapladı etrafı. Haftanın ilk iki günü tüm piyasalar derinden sarsıldı.
İkincisi de şu: Tahvil piyasasında sigorta (garantileme) işlevi gören kuruluşlar bu süreçte büyük bir sermaye erozyonuna uğradılar. Bu durumda kredi notlarının birkaç puan düşmesi gündeme geldi. Ama böyle bir değişiklik bunların garanti verdikleri menkul kıymetlerin de değerinin düşmesi demek. Bu kıymetleri ellerinde tutan bazı kurumların tutabilecekleri menkul kıymetlerin notlarının belli bir düzeyin altına inmesi mümkün değil. İnerse de satmak zorundalar. Herkes satarsa, yine panik çıkacak, çok düşük fiyatlarla bu kıymetler el değiştirecek, büyük zararlar yazılacak.
İşin teknik ayrıntısı bir tarafa, analizimiz açısından önemli olan nokta şu: Bu tür sigorta kurumlarının sermayelerinin güçlendirilmesi yönünde çalışmalara başlandığı haberleri çıktı haftanın ikinci yarısında. Piyasalar yeniden toparlandı. Asya ve Avrupa piyasaları kapandıktan sonra, bu sefer cuma günü tersine haberler çıkınca ABD piyasası yeniden karamsarlaştı.

Bu sefer farklı
Tekrarlıyorum: Sorun, resesyon falan değil. Uluslararası mali piyasalarda her an yeni bir sarsıntı yaşanması olasılığı var. Çok temel problemlerle karşı karşıyayız. Analizi daha da çetrefilleştiren şu: Bu problemlerin üzerine gidiliyor. Bunun için dün sarsılan piyasalar, bugün toparlanıyor. Ertesi gün tekrar karamsarlaşabiliyor.
Anlamı: Bu önlemler sayesinde diyelim ki bundan sonra yeni bir sarsıntı yaşanmayacak. Yaşansa bile hemen etkisi geçecek. Rahatlayabilir miyiz? Hayır! Hayır çünkü bu sarsıntı olasılığının hep başımızın üzerinde asılı bir kılıç olması esas problem. Büyüme hızımızı olumsuz etkileyecek bu. Bu ortamda kimse uzun vadeli plan yapmaz çünkü. İşin ilginci, kılıç düşmez ise enflasyon olumlu yönde etkilenecek, kılıç düşerse enflasyon yükselecek. Çok ilginç ve heyecanlı sorunlarla ve analiz biçimleriyle karşı karşıyayız.
Peki eskisinden neden farklı? 2004 Mayısı'nda yine piyasalar derinden sarsılmıştı: Yükselen enflasyon tehlikesine karşı Fed'in beklenenden önce ve daha fazla miktarda bir faiz artırımına gideceği şüphesine kapıldı piyasalar. Yani, mali piyasalarda temel bir problem falan yoktu. Devresel bir harekete Fed'in verebileceği tepkiden korkulmuştu. 2006 Mayısı'nda ise biraz daha mali piyasalardaki sorunlarla ilgiliydi yaşanan sarsıntı. Varlık fiyatlarındaki köpük patlayacak mıydı? Çin büyümesini sürdürebilecek miydi? ABD ikiz açığına devam edebilecek miydi? Ama yine mali piyasalarda temel sorunlardan kaynaklanan bir sarsıntı söz konusu değildi.
Bu sefer farklı. Ortada sistemik bir risk var. Gerçekleşir ya da gerçekleşmez. Ama sorun tüm sistemle ilgili. "2004 ve 2006'da nasıl etkilenmediysek şimdi de etkilenmeyiz" diyemeyiz. Dememeliyiz. Kaldı ki Türkiye'deki koşullar da o zamankilerden farklı. Daha olumsuz.