ABD bankaları millileştirmeye yöneliyor

Amerika’da ekonomiyi iyileştirmenin yolunun ülkenin “yaşayan ölü” bankalarını millileştirmekten geçtiğine dair akım güçleniyor.
Bu tezi destekleyenlerin arasına eski Merkez Bankası (FED) Başkanı Alan Greenspan da katıldı. Özel sektörcülüğün piri sayılan Greenspan, bir gazeteye verdiği demeçte, “Hızlı ve düzenli bir yeniden yapılandırma gerçekleştirmek için bazı bankaları geçici olarak kamulaştırmak gerekebilir” dedi.
Amerika’nın en büyük 50 mali kurumun çoğu iflas durumdadır.
Bankaları bu duruma düşüren, alacaklarının büyük bir bölümünün “şüpheli” hale gelmesi, değer kaybetmesidir.
Şüpheli alacak, borçlu acze düştüğü için geri alınamayan veya kısmen geri alınabilen alacaktır. Şüpheli alacak alacağın çoğunu teşkil ettiğinde banka sermayesini tüketmiş olur, yani teknik olarak batar.
Bu durumdaki banka yeni kredi vermez veya vermeye çekinir. Bankaların kredi verme yeteneğinin zayıflaması ekonomin çarklarını yavaşlatır. 

Sorun, konut kredilerinde
Ekonominin canlanabilmesi için bankaların yeniden yapılandırılması, kredi kanallarının açılması gerekir. Bunun olması için de (1) bilançolardan şüpheli alacakların ayıklanması, (2) sermaye takviyesi yapılması gerekir.
Bankalar kendi kendilerini düzeltmez mi? Neden devletin onlara el koyup yeniden yapılandırması gerekir?
Amerikan bankalarının şüpheli alacaklarının büyük bir bölümü doğrudan veya dolaylı olarak konut kredilerinden kaynaklanmaktadır. ABD’de herkes, Bill Gates değilse, banka kredisiyle konut alır. Konut fiyatları beş yılda ikiye katlandı. Bir buçuk yıl önce patlak veren kriz, konut fiyatlarını çökertti, konut kredisi alan birçok kişiyi banka borçlarını ödeyemez duruma düşürdü.
Örnekle anlatmak gerekirse: Banka defterlerinde 100 dolar olarak görünen bir konut kredisinin gerçek değeri belki de 50 dolar veya 50 doların altındadır. Çünkü kredinin kefaleti olan konutun değeri düşmüştür.
Kriz dolayısıyla, satışa çıkarılsa satılması mümkün bile olmayabilir. 

Zehirli varlıklar satılacak
Normal koşullarda bu tür alacakların da piyasası vardır. Ama bankalar satmaya istekli değil.
Bu aşamada şüpheli alacaklar büyük bir iskontoyla satılacakları için büyük zarar yazmak kaçınılmazdır. Bu yolu seçmek bir anlamda sermayenin tükenmiş olduğunu resmen tescil etmek, iflas bayrağını dikmektir.
Anlaşılabilir nedenlerle, hiçbir banka bunu yapmaya gönüllü değil.
Bu operasyonu sadece devlet yapabilir. Eğer beklenen olursa, 1992’de İsveç’te, 2001’de Türkiye’de olduğu gibi, kötü bankalar kapatılacak. “Zehirli varlık” diye bilinen şüpheli alacaklar, gene Türkiye’de olduğu gibi, piyasa fiyatından özel sektöre satılacak. Zehirli varlıkların yükünden kurtarılan “iyi” bankaların sermayeleri takviye edilecek. Temizlik harekâtı tamamladıktan sonra sağlığına kavuşan bankalar özel sektöre yeniden satılacak
Bu ne zaman olur? Bence bu iş, geç değil erken, yavaş değil çabuk yapılacak.

 

Milliyet, 18.02.2009

Uzmanlar, hayatın her anında kişinin karşısına çıkabilen strese karşı "kendi kendine konuşmak, şarkı söylemek, bağırmak, yastığı yumruklamak ya da havaya tekmeler savurmak" gibi ilginç yöntemler öneriyor.
Psikolog Göksu Göktaş, AA muhabirine yaptığı açıklamada, kişinin ruh haliyle ilgili olan stresin, kontrol edilmediğinde birçok biyolojik rahatsızlıkları da beraberinde getirdiğini bildirdi.
Göktaş, yaşamın neredeyse her anının stresle karşı karşıya geçtiğini belirterek, "sabah asansör bozuksa, trafik kötüyse, iş yerinde herkes gerginse, borçlar birikiyorsa, çocukların istekleri bitmek bilmiyorsa... Bu listeyi sonsuza kadar uzatabilirsiniz, ama bu, strese mahkum yaşayacağımız anlamına gelmez" dedi.
Birçok kişinin strese mahkum olmamak için her konuda olumlu şeyler düşünmeye çalıştığını, ancak olumlu düşünerek stresi yok etmenin mümkün olmadığını belirten Göktaş, şunları söyledi:
"Olumlu düşünme, boşa gösterilen bir çaba olarak kalacaktır, ama kontrol altına alabiliriz. Stresle baş etme yöntemleri herkes tarafından uygulanması zor ve ’nerede bende o şans’ dedirtecek kadar imkansız görünüyor, oysa, o kadar zor değil."
Göktaş, maça giden erkeklerin evlerine döndüklerinde her zamankinden daha rahat göründüklerinin aile fertleri tarafından fark edilebildiğine dikkati çekerek, "Bunun nedeni maç sırasında bağırıp, bir süreliğine de olsa sorunlardan uzaklaşmadır. Bu nedenle, çevrenizde kimsenin olmadığına emin olduğunuzda kendi kendinize konuşun, bağırın, şarkı söyleyin. Kendi kendine konuşmak hakkındaki olumsuz yargıları da bir tarafa bırakın. Sizin ruh sağlığınız başkalarının ne düşüneceğinden daha önemlidir" dedi.
Parkta oturmayı da stres atma yöntemi olarak gösteren Göktaş, "bir parkta oturup kuşları, çocukları, bekçileri, köpekleri izlemenin, sadece 15 dakika beyni bu doğal akışa bırakmanın gergin vücudun ve dolu zihnin rahatlamasını sağlayacağını" ifade etti.

Hürriyet, 18.02.2009
CUMHURBAŞKANIMIZ Gül ile Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Medvedev, Rusya ile Türkiye arasında yapılacak dış ticarette Ruble ve Türk Lirası kullanılmasında görüş birliğine varmışlar. Bir süredir bu anlaşmaya ümit bağlayan Türk ihracatçıları bu habere çok sevinmiş. Fazla sevinmesinler.

* * *

Bu haber beni geriye götürdü. 1980 öncesinde ithalat ve ihracatta çok sıkıntı vardı. İhracat kársız olduğu, ithalat da döviz bulunamadığı için gelişmiyordu. Dış ticaretin yeterince büyümemesi, milli gelir büyümesini de kısıtlıyordu. Bu tıkanıklığın sebebi "sabit kur rejimi" altında uygulanan "ucuz döviz" politikasıydı. Türk ekonomisinin canına okumuş bu politikanın adı "Türk Parasının Değerini Koruma" idi. Ne yani? Ulusal paramızın değerini korumayacak mıydık deniyordu. Ekonomimizin geri kalmışlıktan ve içe dönüklükten kurtulamamasının sebebi bu deli gömleğidir. Bu batıl inanç hálá geçerlidir. Ben o tarihlerde Koç Holding’de Sanayi İşleri Koordinatörü unvanıyla çalışıyordum. Görevlerimden biri de Sosyalist Blok tabir edilen Rusya’nın liderliğini yaptığı COMECON (Sosyalist Ortak Pazarı) ülkeleriyle ticareti arttırmaktı. 1978’de "TL ile İthalat, TL ile İhracat" fikrini ortaya attım. Amacım döviz kurlarının piyasada belirlenmesini sağlamaktı. Ankara’da bunu savundum. Basında beyanatlarım yer aldı. Tabii TL’nin değerini koruma duvarını yıkamadık. Bu uzun bir hikáyedir. 1983’te Hürriyet’te yayınlanan ilk makalemin başlığı "Sosyalist Ülkelerle Ticareti Arttırmak" idi.

* * *

O güne göre şartlar çok değişti. Halen, hem Türkiye’de hem de Rusya’da dalgalı kur rejimi ve sermaye hareketleri serbestliği geçerlidir. Bu ortamda Ruble veya TL ile dış ticaret yapmak anlamsızdır. Yapılırsa, bundan birileri fena para çarpar veya fena çarpılır. Sonunda fatura devlete çıkar. Şimdi kısaca yapılmaması gereken bu işin, nasıl yapılabileceğini anlatayım.

1. Öncelikle TL ile Ruble arasında belli bir süre sabit tutulacak bir kur belirlenmelidir.

2. İkinci olarak, Ruble ve TL ile ticareti yapılacak mallar listesi oluşturulmalıdır. Bu malların reeksportu yasaklanmalıdır. Fiyatı Dünya piyasalarında belirlenen emtianın bu kabil "ikili" anlaşmalarla dış ticaretinin yapılması suiistimal yaratır.

3. Üçüncüsü, T.C. Merkez Bankası ile Rusya Merkez Bankası arasında bir "Clearing" (Dönem içinde ödemeleri yapan ve dönem sonunda Ruble veya TL bakiyelerini tasfiye eden temizleme hesabı) anlaşması yapılmalıdır.

4. İkili ticaret anlaşmaları sonunda "takas"a dönüşür. Bir Rus-Türk Takas ortaklığı kurulmalıdır. Takasta miktar ve fiyatlar aynı anda belirlenmelidir.

Son Söz: Denize düşen yılana sarılır; yılan da onu sokar.
ecansen@hurriyet.com.tr

Bu bütçeyle mart ayı bile çıkmaz

Seyfettin Gürsel

Referans, 14.02.2009

Öncü göstergeler Türkiye ekonomisinin küçülmekte olduğunu söylüyor. IMF 2008 son çeyrekte Türkiye ekonomisinin yüzde 4,8 küçüldüğünü tahmin ediyor. Küçülmenin 2009'un ilk yarısında da devam edeceğine hiç kuşku yok. IMF 2009'un toplamında eksi yüzde 1,5 oranında küçülme bekliyor. Krizin bizi teğet geçmediğine ve Türkiye ekonomisinin durgunluğa girdiğine sanırım itiraz eden kalmadı.

Hükümet uzun süre Türkiye ekonomisi durgunluğa girmeyecekmiş gibi davrandı. Hükümet ekim ayında 2009 bütçesini hazırladığında Lehman Brothers batmış, finansal kriz ayyuka çıkmış, kredi çöküşünün reel sektörü etkileyeceği ve durgunluğun kapıda olduğu açıkça belli olmuştu. Buna rağmen hükümet 2009 bütçesini yüzde 4 büyüme varsayımı üzerine oturtmayı tercih etti. Diyelim ki moraller bozulmasın istedi. Ama ne yazık ki moraller zaten bozulmuştu ve moral vermek için sanal bütçe değil gerçekçi önlemler gerekiyordu. Ancak kriz Türkiye ekonomisini teğet geçecekmiş gibi hareket ederseniz, önlem almanın meşru zemini de kalmaz.

 

Sanal vergi gelirleri

Hükümet için gerçekçi bir 2009 bütçesi yaparak durgunluk koşullarında maliye politikasını ne kadar gevşeteceğine, diğer ifadeyle bütçe açığını ne kadar artıracağına karar verme fırsatı bütçe TBMM'de görüşülürken vardı. Hükümet bu fırsatı da kullanmadı. Sadece harcamalarda 3 milyar TL'lik sınırlı bir indirim yapıldı. Oysa, esas sorun gelirlerdeydi. Çünkü bütçe gelirlerinin yüzde 80'ini oluşturan vergi tahsilatında inanılmaz artışlar öngörülmüştü. Bu göz kamaştırıcı vergi artışları salt yüzde 4'lük büyüme varsayımından da kaynaklanmıyordu. Aynı zamanda Maliye'nin vergi tabanında da ciddi genişleme gerçekleştirileceği öngörülmüştü.

2009 bütçesinde vergi gelirlerinin ne ölçüde sanal olduklarına yakından bakalım. Tablo 1'de 2008 bütçe gerçekleşmeleri, 2009 bütçe hedefleri ve bu hedeflerin 2008'e kıyasla ne büyüklükte reel değişimler ifade ettikleri yer alıyor. 2008'de KDV ve ÖTV olarak 109 milyar TL dolaylı vergi tahsil edilmiş. 2009'da ise tahsilatın 146 milyara çıkması planlanmış. Nominal artış yüzde 34, 2009 ortalama enflasyonu yüzde 7,5 kabul edersek reel artış yaklaşık yüzde 25! Bir bölümü yüzde 4 büyümeden gelecek diyelim. Acaba kalanı nereden gelecekti? Hadi bir bölümü de kayıtdışılıkla mücadele sayesinde elde edilecekti diyelim. Ama yine de abartılı bir artış öngörüldüğü açık. Dolaysız vergi artışları da sanal. Gelir ve kurumlar vergisi tahsilatlarının reel olarak yüzde 22 artması planlanmış. Anlaşılan sayın Kemal Unakıtan (kendisine geçmiş olsun dileklerimi sunuyorum), "ben size verginin nasıl toplanacağını göstereceğim" demiş olmalı! Tabii bir diğer ihtimal de, önce harcamalar alt alta yazıldı, sonra da sıkı bir bütçe yapabilmek için ne kadar gelir gerekiyorsa o kadar gelir yazıldı. Herhalde işin doğrusunu hiç bir zaman öğrenemeyeceğiz.

 

Gerçekçi bir 2009 bütçesi

2009 bütçesinin sanal aleme ait olduğunu bu rakamlar zaten yeterince kanıtlıyordu. Ama ocak bütçe gerçekleşmeleri 2009 bütçesinin sanallığını iddia olmaktan çıkarıp yalın gerçek haline getirdi. Ocak rakamları yayınlandıktan sonra hükümetin sanal bütçe ile davam etmesi artık olanaksız. Nitekim Hazine Müsteşarı İbrahim Çanakçı da "bütçenin aşağıya doğru revize edilmesi gerektiğini" açıklamak zorunda kaldı. Bütçe revizyon tartışması başlamıştır. Tartışmaya bir katkı olur umuduyla gelin gerçekçi bir 2009 bütçesi yapalım (Tablo 1).

2009 ortalama enflasyonu yüzde 7,5 alıyoruz. Büyüme tahminleri IMF'den: 2008 yüzde 1, 2009 yüzde - 1,5. Revizyonda kritik değişiklikler vergi gelirlerinde ve harcamalarda. Harcamalardan başlayalım. Ocak ayında faiz dışı giderler nominal yüzde 25, reel olarak da yüzde 14 artmış (Tablo 2). Tipik bir seçim ekonomisi manzarası. Bu manzaranın mart sonuna kadar devam edeceğini kabul ediyoruz. Hükümetin nisandan itibaren frene basacağını ve bütçede öngörülen yüzde 7'lik reel artışa döneceğini düşünüyoruz. Sonuç olarak 2009'da faiz dışı reel gider artışının planlanan yüzde 7'den yüzde 9'a çıkacağını varsayıyoruz. Bu varsayımın içinde durgunlukla mücadele paketi maliyetinin olmadığını not ediniz. Faiz giderlerine dokunmadık. Öngörülenden daha düşük olacakları belli oluyor. Ortaya çıkacak marjın durgunluk paketinin maliyetini karşılayacağını kabul edebiliriz.

Büyük sorun gelirlerde. Ocak gerçekleşmeleri dolaylı vergi tahsilatında düşüşün reel olarak yüzde 17'ye yaklaştığını gösteriyor. Ekonomi ocak ayında bu kadar küçülmüş olamaz. İthalattaki büyük daralmanın etkisi söz konusu. Vergi tabanı da daralıyor olabilir. 2009'da yüzde 1,5'luk küçülmenin dolaylı vergi tahsilatında yüzde 3'lük reel düşüşe neden olacağını varsaydık. İyimser bir varsayım ama durum zaten yeterince vahim. Dolaysız vergi tahsilatı ocakta geçen yıla kıyasla reel olarak pek değişmemiş. Doğal. 2009'da gelirler ve kârlar düşeceğine göre tahsilatın azalması kaçınılmaz. Ama vergi tabanı da durgunluğa rağmen bir miktar genişletilebilir. İyimser olmaya çalışıyoruz. Sonuçta dolaysız vergi tahsilatının 2009'da geçen yıla kıyasla reel olarak aynı kalacağını kabul ettik.

 

Dev bütçe açığı

Bu nispeten iyimser varsayımlara dayanarak 2009 bütçesinin gelir ve gider kalemleri revize edildiğinde ortaya dev bir bütçe açığı çıkıyor. 2009 sanal bütçesinde 9 milyar lira olarak görünen bütçe açığı 56 milyar liraya çıkıyor. Tahmini gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yüzde 0,9'na karşılık gelen açık oranı da yüzde 5,6'ya çıkıyor. Faiz dışı diye bir şey pek kalmıyor. Bu durumda 2002'den beri gerilemekte olan Kamu Borcu / GSYH oranı da tahminen en az 4 puan artar.

Sorun şudur: Durgunluk koşullarında "otomatik dengeleyici" olarak adlandırılan açığın (harcamalar sabit tutulurken düşen gelirin düşürdüğü vergilerin yarattığı otomatik açık) bu kadar yükselmesi göze alınabilir mi?

Bu sorunun yanıtı bu kadar büyük açığın nasıl finanse edileceğine bağlıdır. Küresel likiditenin kuruduğu bir ortamda sıcak para girişinden medet ummak zor. İçerde de beklenmedik bir tasarruf artışı olmayacağına göre, dengeleme belli ki faiz artışı ile sağlanacak. Ancak ek 47 milyar sağlayacak faiz artışı o kadar büyük olur ki, bu artış faiz giderlerini de orta vadede artırarak dengeleri iyice bozar. Ayrıca yüksek faiz artışı iç talebi daha da durgunlaştırıcı etki yapar. Bu olumsuzluklara bir de TCMB'nin para politikasını gevşetmekten vazgeçmek zorunda kalacağını, hatta piyasayı izleyerek faiz artışı yapmak zorunda kalacağını eklemek gerekiyor.

 

Bütçe açığı ve orta vadeli mali kural

Türkiye ekonomisinde mali manevra alanı ne yazık ki çok geniş değil. Borç oranı son yıllarda büyük hızla düşmüş olsa da halen yüzde 40'a yakın. Ama daha önemlisi Hazine'nin iç borçlanma faizi çok yüksek. Dış borçlanma faizi de küresel kriz nedeniyle arttı. Bu durum verilebilecek bütçe açığını sınırlıyor. Başta "borç oranını artırmayacak kadar bütçe açığı" ilkesini savunuyordum. Bu da kaba bir hesapla bütçe açık oranının yüzde 2,5 olabileceğini söylüyordu. Ancak durgunluk tahminimden daha kötü çıktı. Bütçe açığını yüzde 3-3,5'e çıkarmak zorunlu gibi. Tatsız haber, bu açık düzeyi bile mevcut bütçe harcamalarından en az 15-20 milyar TL kesinti gerektirmesi.

Ancak bu kadar açığın piyasa faizlerinde şok yaratmaması için mutlaka 2010 ve 2011'de maliye politikasını sıkılaştırmak gerekiyor. Tabi bir de 2009'da dış kaynak şart. Bu koşulları bir araya getirdiğinizde IMF ile anlaşmanın ne kadar hayati olduğu kendiliğinden ortaya çıkıyor. Perşembe günkü yazımda savunduğum gibi hükümet kendi orta vadeli mali programını da ortaya koyabilir. Ancak bu programda IMF parası olmayacağına göre, 2009 bütçe açığı daha sınırlı, ya da 2010 ve 2011 mali önlemleri çok daha sıkı olmak zorunda.

Son açıklamalardan öyle anlaşılıyor ki IMF orta vadeli mali hedeflerin yasal kurallara bağlanmasını ve vergi tabanının genişletilmesi işinin çok sıkı tutulmasını istiyor. Bu önlemler doğal olarak Hükümet'in hoşuna gitmiyor. Gerektiğinde vergiyi gevşetebilsin, harcamaları artırabilsin istiyor. 2011 seçim yılı, unutmayın. Ama IMF ile anlaşmamanın da maliyeti açıkça görülüyor. Sonuç olarak bu bir hesap meselesi.

 

 

 

IMF NE İSTİYOR

 

"Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmak diye buna derler". IMF ile anlaşma da bu kadar yüksek açığı finanse etmeye yetmez. Dolayısıyla IMF bu kadar yüksek açığı kabul etmez. Bu hesapları büyük ihtimalle onlar da yaptılar ve hükümetten 2009 bütçesini revize etmesini istediler. Sonra da, "2009'da maksimum ne kadar bütçe açığı verebileceğimize karar verelim, bozulan kamu dengesinin de 2010've 2011'de nasıl toparlanacağının esaslarını belirleyelim" dediler. Bu da hükümetin hiç hoşuna gitmedi.

IMF tartışması alevlenince 4 şubatta betam IMF'in Ukrayna, Macaristan, Letonya ve Pakistan ile imzaladığı anlaşmaları inceledi (betam.Araştırma Notu 023). Bu inceleme IMF'in durgunluk koşullarında maliye politikasına yaklaşımının üç temel ilkeye dayandığını gösterdi:

1- Makro dengesizliklerin orta vadeli bir perspektifle düzeltilmesi.

2- Küresel krizin daraltıcı etkileri nedeniyle 2009'da maliye politikasında her ülkenin mali manevra alanına göre az ya da çok gevşemeye izin verilmesi.

3- Buna karşılık maliye politikasının orta vadede 2009 gevşemesinin boyutlarına göre az ya da çok sıkılaştırılması.

5 Şubat'ta IMF G 20 Londra zirvesi için hazırladığı dokümanı (dipnot 1) yayınlayarak betam'ın çıkarsamalarını doğruladı. Dokümandan okuyalım: "Para politikasının etkinliğinin sınırlandığı koşullarda maliye politikasının talebi destekleyerek devreye girmesi zorunludur, ancak bu destek orta vadede sürdürülebilirlikle tutarlı olmalıdır....canlandırma önlemlerine orta vadeli mali görünümü güçlendiren inandırıcı adımlar eşlik etmelidir." IMF'in ne istediği bellidir. 2009'da her ülkenin mali koşullarına göre ölçülü bir gevşeme, buna karşılık 2010 ve 2011'de bozulan dengelerin sıkılaştırılmış maliye politikası ile düzeltilmesi.

IMF may 'deny' Ukraine loan

Ukraine is facing tough economic problems The head of President Yushchenko's economic office has said Ukraine could miss out on the second part of an International Monetary Fund (IMF) loan. BBC, Feb 10,, 2009 Roman Zhukovsky said the IMF has demanded that Ukraine reduce its budget deficit to 1% of GDP in 2009, from the current forecast at 3%. In November Ukraine received $4.5bn (£3.04bn) of a $16.4bn IMFloan to help weather the economic crisis. The second tranche - worth $1.9bn- is now due. "As we are not going to honour the engagements set out in the memorandum, it will be very difficult to count on the second tranche of the loan," said Mr Zhukovsky. The IMF will decide whether it will pay the second part of the loan on February 15. Mr Zhukovsky denied suggestions that the Ukraine will be required to repay the first tranche it had missed its fiscal targets. Rocky road If Ukraine were to lose its IMF funding, it would only serve to compound the already deteriorating state of its economy. Ukraine's currency has halved in value against the dollar during the past six months, and inflation is running at more than 22% per year. Meanwhile government decisions are being delayed as President Viktor Yushchenko and Prime Minister Yulia Tymoshenko are at loggerheads. Last week the country was host to an IMF mission who conceded that Ukraine still had "a few issues outstanding". In an increasingly bizarre turn of events, on Monday the Russian finance ministry said it could lend Ukraine up to $5bn to help plug its budget deficit. Until recently the two countries were locked in a dispute which saw Russia increase the heavily-discounted price at which Ukraine had been paying for gas and then cut off supplies over late payments.

Hürriyet, 10.02.2009
BU ülke, ekonomi, cidden kötü yönetiliyor...

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)nun dün sanayi üretimiyle ilgili yaptığı hata, hiç bir çağdaş istatistik kurumunun yapmayacağı bir hatadır. Çünkü bu verilerin hem toplanırken, hem de hesaplanırken, birkaç kez, değişik kişiler ve kademeler tarafından kontrol edilmesi lazım. Dün TV programlarına, özür dilemek için çıkan TÜİK yetkililerinden dinlediğimde, hata için araştırma yapıldığını, vergi girişlerinde zincirleme hata olabileceğini, sorunun bilgisayardan kaynaklandığını filan söylüyorlardı.

Böyle bir hatanın hiç bir mazereti olamaz. TÜİK’in işi sadece bu. Suçu bilgisayara yükleyip de kimse kendini kurtaramaz. Aynı bilgisayar programı daha önce hata yapmıyordu da şimdi mi hata yaptı?

TÜİK sabah saatlerinde aralık ayında sanayi üretiminin eksi 11.9 olduğunu açıkladı. Daha sonra Referans Gazetesi muhabirlerinin sorusu üzerine yeniden hesap yaptılar ve öğleden sonra aralık ayında sanayi üretimindeki gerilemenin eksi 17.6 olduğunu açıkladılar.

Biliyorsunuz bu rakamlar, piyasalar için hayati öneme sahip olabiliyor. Piyasanın beklentisi aralık ayında sanayi üretiminin yüzde 15.3 daralacağı yönündeydi. Sabah 11.9 rakamı açıklanınca piyasa oyuncuları beklenenin altında gelen, iyimser rakamlara göre alışveriş yaptılar. Dövizde, faizde, buna göre fiyat verdiler. Ancak öğleden sonra aslında daralmanın yüzde 17.6 olduğu, yani piyasa beklentilerinin epey üzerinde çıktığı anlaşıldı.

Şimdi bir piyasa oyuncusu TÜİK hakkında, kendisini yanıltıldığını, örneğin buna göre işlem yaptığı için zarara uğradığını ileri sürerek dava açsa ne olacak?

Piyasanın hiçbir şeye tepki vermeye niyeti yok, bu büyük düzeltmeden sonra bile tepki vermedi ama sağlıklı piyasalar bu verilere göre kendilerine yön bulurlar. Zaten TÜİK gibi kurumların önemi de buradan gelir. Karar alıcılar TÜİK gibi kurumların verilerine göre karar alırlar. Piyasa oyuncuları ona göre işlem yapar, siyasiler bu verilere göre politika belirlerler.

Şimdiye kadar istatistik kurumunda bu kadar bariz bir hata, hiç yapılmamıştı. Bu hatanın kasıtlı olduğunu düşünenlerden değilim. Bence bunun adı beceriksizlik.

Her yerdeki kötü yönetim TÜİK’e sıçramış durumda ve güvensizliği büyüten bir hata oldu.

BÜYÜMEDEKİ DÜŞÜŞ KESKİNLEŞİYOR

TÜİK’in sabah saatlerinde yaptığı hatalı açıklamada yer alan Aralık ayında tekstil üretiminin yüzde 40 arttığı yönündeki veri çok dikkat çekmişti. Yapılan düzeltme ile tekstil üretiminin aralıkta aslında yüzde 24 oranında düştüğü ortaya çıktı.

Böylece 2008’in son çeyreğinde sanayi üretiminin yıllık bazda yüzde 12.5 oranında, 2008’in tümünde de sanayi üretiminin yüzde 0.9 oranında daraldığı ortaya çıktı.

Özetle; ekonomideki gerileme piyasa beklentilerinin bile üzerinde çıktı. Ocak ayındaki ihracat tahminlerine bakan hemen herkes daralmanın daha da büyüyeceği görüşünde.

Mart ayında açıklanacak büyüme rakamları için bu sanayi üretim rakamı büyük ölçüde gösterge olacak. 2008 yılındaki büyüme rakamı, bu yıla ilişkin tahminlerin revize edilmesi açısından da çok önemli.

Yani Hükümetin bu yıl için açıkladığı yüzde 4 büyüme rakamı şimdiden hayal oldu.

Hükümet ekonomide hemen hemen hiçbir şey yapmadı. Hala esen küresel rüzgarın önünde bir o yana bir bu yana sallanıp duruyor. Sallanıp durdukça ekonomideki daralmanın keskinleşeceği de, dünkü rakamlarla birlikte bir kez daha ortaya çıktı.

Başbakan hala çıkıp, IMF ile anlaşma yapmayabileceğimizi, kendi kaynaklarımızla gidebileceğimizi söylüyor.

Kimsenin şüphesi olmasın; bu gidişle ekonomi daha çok daralır, işsizlik daha çok artar.

DÜNYA KAOSA GİDERKEN NOTLAR

Selim Somçağ, 21.01.2009

Şu anda dünyanın ve Türkiye’nin gündemi çok yüklü. Onun için âdetim olmadığı halde muhtelif konulara kısa kısa değinen bir yazı yazmak zorundayım.

IMF Meselesi
Önceki yazımda IMF’nin dümenini tutan bütün gelişmiş ülkeler ekonomik durgunluğu aşabilmek için kamu harcamalarında artışa giderken, 2001 krizinde Türkiye’nin başına ekonomi valisi tayin edilen Cottarelli dahil IMF’nin birçok yetkilisi krizin aşılması için bütün hükümetleri kamu harcamalarını arttırmaya davet ederken, Türkiye IMF ile anlaşmaya kalkacak olursa IMF’nin kamu harcamalarının azaltılmasını şart koşacağını, bunun da krizin etkisini iyice derinleştireceğini yazmıştım. Nitekim bu öngörüm doğrulandı, hükümet IMF ile görüşmelere başladığını ve bu çerçevede 2009 bütçe harcamalarında kesintiye gidileceğini açıkladı. Yani başta bize IMF üzerinden bu talimatı veren ABD olmak üzere bütün dünya hükümetleri bütçe açıklarının büyümesine aldırış etmeden kamu harcamalarında gaza basarken biz zaten daralan ekonomimizi kendi elimizle daha da daraltacağız. Bir kere daha görülmüştür ki IMF’nin Türkiye hakkındaki kararları herhangi bir ekonomik mantığa dayanmamakta, ABD adına, Batı adına Türkiye’nin ekonomi üzerinden denetim altına alınması amacını gütmektedir. Türk halkı maalesef hükümetin bu basiretsiz kararı yüzünden ağır bir bedel ödeyecektir.

Krizden En Çok Etkilenen Ülke Türkiye’dir
Başlık sizi şaşırttı mı? Şaşırtmasın, çünkü finansa değil de, reel ekonomiye bakacak olursak bu başlık tamamen doğru. Kasım ayında sanayi üretimi ithalatçı ülkelerden ABD’de % 2, İngiltere’de % 3, ihracatçı ülkelerden Almanya’da % 4, Japonya’da % 8 geriledi. Türkiye’de ise sanayi üretim hacmi Kasım ayında % 14 oranında geriledi. Bilumum yerli ve yabancı Amerikan nüfuz ve propaganda ajanlarının, IMF avukatlarının “Teğet geçecek, az etkilenecek, 2001’de çok direnç kazandı” martavallarına rağmen şu anda Türkiye üretim cephesinde dünya krizinden en çok etkilenen ülke!

Bu neden böyle? Beni izleyenlerin hatırlayacağı gibi, benim 2003’ten beri hemen her TV programında slogan gibi tekrarladığım bir söz vardır: “Türkiye bu döviz kuruyla yaşayamaz!”. İşte Türkiye’nin yapısal bir zorunluluk olmadığı halde krizden en ağır etkilenen ülke olmasının sebebi IMF tarafından dayatılan düşük kur ya da aşırı değerli TL politikasıdır. Kriz şu ana kadar ABD ve İngiltere gibi kredi balonuyla iç talebi şişiren ülkelerde daha çok iç talebi, Çin, Hindistan, Almanya, Japonya gibi ihracatçı ülkelerdeyse dış talebi azalttı. Türkiye’de ise hem iç, hem de dış talebin eşit boyutta darbe aldığını görüyoruz. Bunun sebebi şudur: Türkiye’de 2002’den beri aşırı değerli TL politikası izlendiği için Türk sanayiinin hem ihraç pazarlarında, hem de iç piyasada, ithal mal karşısında rekabet gücü giderek azaldı. Bu durum karşısında rekabetçi fiyat tutturabilmek amacıyla Türk sanayiinde ücretler baskılandı. Yine aynı sebepten istihdam da yıllar boyunca çok yavaş arttı. Bu yüzden Türkiye’deki iç talep 2001’den sonra çok uzun süre eski düzeyine ulaşamadı. İç talepte 2005’ten itibaren gözlenen canlanma ise küresel kredi balonu sayesinde yurtdışından daha kolay fon bulabilen bankaların tüketici kredisi dağıtmasıyla ortaya çıkabildi. Dolayısıyla, Türkiye’nin iç talebi de, dış talebi de küresel kredi balonuna bağlı hale geldi. Tabii şimdi balon patlayınca her iki kanalda da değirmenin suyu azalmaya başladı. Dünya pazarlarında talep daralması sonucunda rekabet artıp fiyat kırmalar başlayınca Türk sanayiinde kâr marjları aşırı değerli TL yüzünden çok düşük olduğu için biz bu yarıştan da hemen elendik. Böylece IMF’nin Türkiye’ye dayattığı düşük kur politikası yüzünden Türkiye şu an itibarıyla üretim/reel ekonomi cephesinde krizden en ağır etkilenen ülke oldu.

Hal böyleyken Türkiye yine Atlantik ötesinden gelen talimat ve TÜSİAD’ın, medyanın, siyasetin ve bürokrasinin zirvelerine çöreklenmiş Amerikancı örgüt sayesinde IMF’den destek alarak döviz kurlarını düşük tutmaya kalkışıyor. IMF emriyle kamu harcamalarının kısılması da devreye girince bu yıl içinde Türkiye’nin durgunluk, işsizlik ve bunların yarattığı toplumsal çalkantıyla yangın yerine döndüğünü göreceğiz.

(Bu arada, Amerikancı yapı hakkında ibretâmiz bir olay da Deniz Baykal’ın ipliği pazara çıkmış bir ABD görevlisi olan Kemal Derviş’in CHP’nin İstanbul Belediye Başkanı adayı olması için nabız yoklaması yaptırmasıdır. Derviş ABD tarafından UNDP başkanlığına getirildiğinde kendisinin oraya ileride Türkiye’de kullanılmak üzere park edildiğini söylemiştim.)

Obama-Gazze
Barack Obama henüz Demokrat Partinin başkan adayı bile olmamışken ve Türk medyasında kerameti kendinden menkul bazı “istihbarat ve strateji uzmanı” yazarlar “Amerika’da bir zenci başkan olamaz” diye fetva verirken, ben 19 Haziran 2008 tarihli yazımda (Türkiye Hangi Gezegende) Obama’nın yeni Amerikan başkanı olacağını, bunun Amerikan devletinin başlamış olan ekonomik kriz sürecinin yaratabileceği toplumsal kargaşaya, hatta ayaklanmalara karşı savaş düzeni alması olduğunu yazmıştım. Washington’da iki gün önce yapılan devir teslim töreninin dev bir gösteriye dönüştürülmesi, bu törende Obama’nın Amerika’nın farklı etnik gruplardan meydana geldiğini vurgulayarak bunları milliyetçi bir söylemle birliğe davet etmesi yedi ay önceki tespitlerimi tamamen doğrulamıştır. Obama’nın yurtiçine dönük misyonu Amerika’da katlanılmaz boyuta ulaşacak olan işsizliğin, yoksullaşmanın yaratabileceği toplumsal patlama ihtimaline karşı ekonomik durumu daha zayıf, şiddet potansiyeli ise daha yüksek olan zencileri ve diğer azınlıkları devlete bağlı tutmaya çalışmaktır. Hem zenci, hem göçmen, hem Müslüman, hem de beyaz ve Hristiyan kökenleriyle Obama tam bir sentetik kimliktir, bir “Halkla İlişkiler” görevlisidir. Hiçbir şekilde bağımsız hareket etme gücüne sahip olmadığı, Bush’dan daha kişiliksiz bir başkan olacağı görülecektir. Çöken imparatorluklarda devlet başkanlığının içinin boşaltılarak yönetimi bir oligarşinin ele alması tarihin değişmez bir kanunudur.

Gelelim Obama’nın yurtdışına yönelik misyonuna. Burada da Obama’nın Irak’ın işgal edilmesi sonucunda ABD’nin üçüncü dünyada, özellikle İslâm ülkelerinde çok kötüleşen imajını düzeltmesi beklenmektedir. Babasının Müslüman olduğu iddiası da buna yöneliktir. Bu çerçevede Amerikan medyası son zamanlarda ABD’nin Irak’ı işgalini eski Başkan Bush’la özdeşleştiren ve Bush’u yerin dibine batıran bir kampanya yürütmüştür. Bunu ilkel toplumlarda görülen bir canlıyı toplum adına kurban ederek günahlardan arınma törenlerine benzetebiliriz. ABD dünya kamuoyunu kendi haksız saldırganlığına ait hesaplaşmanın Bush’un görevinin son bulmasıyla tamamlandığına, Obama’yla bir “beyaz sayfa” açıldığına inandırmaya çalışmaktadır. Ne var ki Amerikan işgal ordusu Irak halkının üstünde lök gibi oturmaya devam ederken buna kimseyi inandıramayacaktır. Dün Obama’nın yemin töreninin NTV ve CNNTürk adlı iki televizyon kanalında saatlerce yayınlanması Amerikan devletinin Obama imajından Türkiye’de de ne kadar çok şey beklediğinin bir göstergesidir. Bu arada ABD hesabına propaganda yayını yaptıkları gerçeği paçalarından akan bu iki televizyon acaba Türkiye’deki hangi olay için bu kadar uzun süre yayın yapmışlardır diye de sormak lâzım. Sanki Obama Amerika’ya değil de, Türkiye’ye başkan seçildi!

Tabii sempatik zenci Obama’nın uluslararası misyonu dünya milletlerinin kalbini fethetmekten ibaret kalmayacaktır. Obama ABD içinde iç savaşı önlemeye çalışırken, dünya arenasında ise Amerikan hegemonyasının çöküşünü engellemeye yönelik bir savaş çıkarmakla görevlidir. Bu savaş ABD ile Rusya-İran arasında olacaktır. ABD’nin neden böyle bir savaş çıkarmak zorunda olduğunu daha önceki yazılarımda açıkladığım için bu konuya yeniden girmiyorum. ABD ile Rusya-İran savaşında taraflar doğrudan karşı karşıya gelmek zorunda değildir. Bu ABD’nin birinci tercihi ve büyük temennisidir, çünkü tek başına böyle bir savaşı kazanma gücü yoktur. ABD’nin A planı, daha doğrusu hayali Rusya-İran blokunun ABD’nin müttefiki olan ülkelerle savaşa tutuşmasıdır. Böyle bir savaşa ABD ancak müttefikleri Rusya ve İran’ın belini kırdıktan sonra muzaffer kurtarıcı edasıyla girecektir. Aynen II. Dünya Savaşında olduğu gibi...

ABD hesabına Rusya-İran’la savaşa tutuşması umulan ülkeler genel olarak Avrupa, fakat özellikle de Türkiye’dir. Gürcistan’ın Rusya’ya saldırması bir Türk-Rus savaşı çıkarma girişimiydi. (Olayların ilk gününde Hürriyet gazetesinin attığı “Gürcistan Türkiye’den Yardım İstedi” manşetini önemle not edelim. Hem kışkırtma, hem nabız yoklama...) Hâlâ da bu kazan kaynatılmaktadır. İsrail’in Gazze’de yürüttüğü katliam ise İran-Suriye-Hizbullah ekseninin İsrail’e saldırmasını sağlamaya yönelik bir provokasyondur. Bunun delilleri pek çoktur: Normal şartlarda her türlü İsrail vahşetini gizleyen Amerikan medyasının başta CNN olmak üzere İsrail vahşetini her gün 24 saat dünyanın gözüne sokması, Türkiye dahil ABD güdümündeki bütün İslâm ülkelerinde kamuoyunun galeyana getirilmesi, her zaman İsrail aleyhine atıp tutan İran’ın oyunu görerek dut yemiş bülbüle dönmesi, bunun üzerine İsrail’in iki defa Lübnan’dan Hizbullah’ın İsrail’e roket attığını öne sürmesi, Hizbullah’ın bunu derhal reddetmesi, vs., vs. Düşünmeyi bilenler için senaryo apaçıktır. ABD başka ülkeleri kendi hesabına Rusya ve İran’la kapıştırmayı umduğu için Rusya ve İran’ı saldırgan ülkeler konumuna sokmaya çalışmaktadır.

Bu bağlamda sahneye konan başka bir tiyatro da İsrail saldırısının Bush-Obama arasındaki devir teslim dönemine denk getirilmesidir. Böylece ABD dünyanın gözünde bu saldırının kendi emriyle yapıldığını gizleyeceğini sanmaktadır. İsrail ABD’nin Ortadoğu’daki ileri karakolundan başka bir şey değildir. İsrail’in bütün dünya kamuoyunu ayağa kaldıran ve uluslararası imajını yerle bir eden böyle vahim bir olayı ABD’nin onayı olmadan başlatması mümkün değildir.

Bu konudan yola çıkarak Türk medyası hakkında başka bir not düşeyim. İsrail saldırısı başladığında Yeni Şafak’ta Fehmi Koru’dan Cumhuriyet’te Mustafa Balbay’a kadar sayısız kalem erbabı İsrail’in bu saldırıyı ABD'den ve Obama’dan habersiz yaptığını iddia eden yazılar yazdılar. Hatta bir tanesi “Bu Filistin’e değil, Obama’nın barış planlarına yapılmış bir saldırıdır” diyecek kadar coştu. Bu tipiktir. Görünüşte sağ-sol diye ikiye ayrılıp birbirinin gözünü oyar gibi yapan Türk medyası ABD için hayatî önem taşıyan konularda hep aynı doğrultuda dezenformasyon yapar, çünkü hepsi aynı yerden yönlendirilir.

www.selimsomcag.org 

Amazon in Big Push for New Kindle Model

NTV-MSNBC, 09.02.2009

 

İNGİLTERE

Ekonomik Hasar: Artık İngiltere’de ne zaman resesyona girileceği değil, 1930’larda yaşananla karşılaştırılabilecek şiddetli düşüş emareleri nedeniyle ne zaman depresyona girileceği soruluyor. 2008’in son çeyreğinde GSMH yüzde 1.5 oranında küçüldü ve Avrupa Birliği 2009 yılında yüzde 2.8 daha küçüleceğini tahmin ediyor. İşsizlik oranının yüzde 8 daha büyümesi bekleniyor ve yapılan araştırmalarda yetişkinler yüzde 23’ü, kişisel borçlarını artık döndürmediklerini belirtiyor.

Ülke, gelişmiş birçok ülkeden daha fazla finans sektörüne bağımlı olması nedeniyle İngiltere’deki ekonomik darboğaz çok şiddetli yaşanıyor. İngiltere bankalarının borcunun 4.4 trilyon doları bulduğu söyleniyor. (buna İzlanda bankaları nedeniyle oluşan borçlar da dahil.) Bu 2.1 trilyon dolarlık bir ekonomi için taşınması güç bir rakam.

Politik Düşüş: İngiltere Başbakanı Gordon Brown, krize yanıt vermede uluslararsı rol oynayarak seçmenlerin güvenini kazandı ama İngilizlerin hissiyatı hükümete karşı döndü. Her altı İngiliz’den bir iyileşme gösteren rakamların tekrar bozulacağını düşünüyor ve Muhafazakar Parti Brown’ın İşçi Partisi’nin 15 puan önünde görülüyor.

Devlet, şimdiden mali sektörün büyük bölümünü millileştirdi ve yatırımcılar yeni bir millileştirme adımının kapıda olduğundan endişe ediyorlar. Hükümet müdahaleleri o kadar yaygınlaştı ki, gelecek yıl tüm ekonominin neredeyse yarısının devlet harcamalarından oluşacağı tahminleri yapılıyor. Bu nedenle artık İngiltere’ye ‘Sovyet İngilteresi’ deniyor.

LETONYA

Ekonomik Hasar: Letonya, İzlanda’ya en çok benzeyen ülke ve bunun nedeni de sadece soğuk iklimi değil. Gelişmekte olan bu küçük ülkenin son yıllardaki yüksek büyüme rakamlarının arkasında Avrupa çapında yapılan yabancı yatırımla, ağır dış borç, artan tüketim ve azalan tasarruf yer alıyordu. 2006’da görülen olağanüstü yüzde 12.2’lik büyüme rakamından sonra bugün Letonya ekonomisi 27 AB ülkesi arasında en zayıf olanı. Avrupa Komisyonu raporu, GSMH’da 2009 yılında yüzde 6.9, bir sonraki yıl da 2.4 oranında daralma ve önümüzdeki yıl da işsizlik oranlarının çift haneli rakamlara ulaşacağını tahmin ediyor. IMF ülkeye 7.3 milyar dolarlık kredi verdi ama ekonominin düzlüğe çıkması için gidilecek daha çok yol var.

Küresel piyasaların daralması ve tüm dünyada konut piyasasının çöküşüyle, Letonya özel sektörü çöküş içine girdi ve hükümet de hizmetlerde büyük kesintilere gitti. Oluşturulan yeni program dahilinde, bütçede yüzde 25, maaşlarda yüzde 15’lik kesintiye gidilecek, ayrıca işten çıkarmalar yaygınlaşacak.

Politik Düşüş: Mali kriz Letonyalıların yalnızca geçimleri için değil, yeni kurulan demokratik sistemi için de tehdit oluşturuyor. Hükümetin popülaritesi yüzde 10’a kadar düştü. 1980’lerdeki Sovyet idaresine karşı yapılan gösterilerden beri, en büyük gösteri bu ay başında başkent Riga’da yapıldı. Hükümetin kötü yönetimine karşı yapılan gösteriye 10 binden fazla Letonyalı katıldı. Kızgın gençlerin polise taş ve yumurta atmasıyla şiddet eylemlerine dönüşen eylemde, Parlamento Binası’na kaldırım taşları fırlatıldı.

Hükümet, ekonomide karamsarlıkla suçladığı kişilere yönelik güvenlik kuvvetlerini devreye soktu. Bir üniversite hocası, krizin Letonya’da devalüasyona yol açabileceğini söylediği için gözaltına alındı ve iki gün hapsedildi.

YUNANİSTAN

Ekonomik Hasar: Borçlarının milli gelire oranı yüzde 90 düzeyine ulaştığı Yunan ekonomisi, Avrupa Birliği’ndeki en sallantılı ekonomilerinden biri. Euro’ya geçiş ekonomiyi uçurmuştu ama bu şimdi ülkenin borçlarının altından kalkması için birincil engel haline geldi. Ülkelerin bu tür durumlarda yaptıkları tipik uygulama paranın değerini düşürerek borçları gerçek miktarının altına indirmektir. Ama tüm Avrupa bölgelerinde geçerli tek bir para birimi varken, Yunanistan kendi para politikasını belirleyemiyor.

Kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor’s, artan bütçe açığı nedeniyle, ay başında ülkenin kredi notunu düşürdü. Şimdi Yunanistan, ekonomisinin yüzde 5.6’lık bölümünü (yüzde 2.5’ten fazlası Almanya’ya olmak üzere) 10 yıl vadeli borçlarını ödemeye ayırmak zorunda. Mali kriz devam ettikçe, zengin ve yoksul arasındaki uçurum diğer Avrupalı ülkelerdekinden daha büyük oranda açılıyor.

Politik Düşüş: Polis kurşununun neden olduğu ayaklanma, Aralık ayında tüm Yunanistan’ a yayıldı. Ayaklanmanın ilk günlerinde gençler 150’den fazla bankayı hedef aldı. Ülkenin hiç de iç açıcı olmayan ekonomisi, yaşanan kargaşanın altındaki en önemli neden olarak gösteriliyor. Yunan bankaları gelişen Balkanlarda büyük yatırımlar yaptılar ama krizin başlamasıyla birlikte kendilerini tehlikeli düzeyde aşırı gelişmiş buldular. Merkez sağ hükümet bankaları kurtarmaya zorlandı ama bu sosyal refah programları için ayrılan fonlarının geri çekilmesiyle yapıldı. Finans sektörü için çuvalla para harcayıp, halk için yapılan hizmetlerde kesintiye gidiyor imajı, hükümetin kredisini hızla düşürüyor.

UKRAYNA

Ekonomik Hasar: Ukrayna’nın ihracata dayalı ekonomisi ve kaygan politik sistemi ülkeyi mali kriz karşısında en zor durumdaki Doğu Avrupa ekonomilerinden biri durumuna getirdi. Çelik ihracatı ülke ekonomisinin can damarı ve uluslararası talepte yaşanan keskin düşüş tüm ülkedeki çarkların neredeyse durmasına neden oldu. 2008 Aralık ayında, çelik üretimi için gerekeli metal üretimi, Ukrayna dünyanın sekizinci büyük çelik üretici olduğu bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 43 azaldı. Ekim ayında IMF ile imzalanan ve bir Avrupa ülkesine verilen en büyük meblağ olan 16.5 milyar dolarlık kredi anlaşması Ukrayna’yı bir ekonomik çöküşten kurtardı. Ancak son dönemde parlamento, IMF ile yapılan anlaşmanın şartlarında denk bütçe öngörülmesine rağmen yüzde 3 açık veren bütçeyi onayladı. Bu Şubat ayında büyük gereksinim duyulacak IMF yardımlarının ertelenmesine neden olabilir.

Politik Düşüş: Ukraynalı politikacılar bu günlerde ülkenin iflasa sürüklenmesine dair ağız dalaşı yapmakla meşguller. Ekim ayının ilk günlerinde Başkan Viktor Yushchenko rakibi Başbakan Yulia Tymoshenko’yu seçimlerde yıpratmak için Parlamento’yu feshetti ve erken seçim çağrısında bulundu. Tymoshenko ise kriz döneminde seçim yapmanın sorumsuzluk olduğunu belirterek seçim için ayrılacak bütçeyi bloke etti. Aralık ayında yapılan kamuoyu yoklamaları, halkın yalnızca yüzde 26’sının mevcut hükümetin, krizin üstesinden geleceğine inandığını gösteriyor. Politikacıların ağız dalaşı ülke ekonomisine zarar vermeye devam ettikçe iktidar partileri bunun bedelini ödeyecek gibi görünüyor.

NİKARAGUA

Ekonomik Hasar: ABD’nin Soğuk Savaş dönemindeki düşmanı olan Başkan Daniel Ortega mali krizi şöyle tanımlamıştı; “Tanrı ABD’yi cezalandırıyor.” Ama krizin dalgaları onun da ülkesine ulaşacağa benziyor. Nikaragua ekonomisi, merkez bankasının verilerine göre yıllık 800 milyon ile 1 milyar doları bulan, yurtdışında çalışan vatandaşlarının gönderdiği dövizlere bağımlı. ABD’de yaşanan kriz, bu ülkede yaşayan Nikaragualıların daha az para gönderebileceği anlamına geliyor. Kriz aynı zamanda, yatırımcıların hammadde piyasasını terk etmesi sonucu, ülkenin başlıca ihraç ürünü olan kahve fiyatlarının düşmesine de neden oldu.

Politik Düşüş: Ortega’nın otoriter rejimine gelişmiş ülkelerin beslediği nefret, ilk yardım için bu ülkelere ihtiyaç duyan başkan için her şeyi daha da sıkıntılı hale getirdi. Kasım ayında yapılan yerel seçimlerde, Ortega’nın partisinin başlıca iki rakibi engellendi, rejim karşıtlarının polis marifetiyle gözlerini korkuttu ve seçimleri yerel bağımsız ve uluslararası gözlemcilere kapattı. Buna karşılık olarak da ABD ve altı Avrupa ülkesi kalkınma yardımı için verilen 150 milyon doları askıya aldı. Ortaga ülkesindeki etkilerini gördükçe, ABD ekonomisinin girdiği darboğaza ‘Oh’ dediği için pişman olabilir.

 

 

ZAMAN zaman yazıyoruz... Halkın arasında dolaştıkça büyüyen endişeyi görmemek mümkün değil!

İşçi, memur, esnaf, çiftçi, emekli, dert küpü halinde...

Son aylarda kepenk kapatan işyerlerinin sayısı yüzlerce...

Senetler ödenmiyor, çekler tahsil edilemiyor, borçlular kaçıyor.

Kredi kartlarından ağzı yanan vatandaşlar "Yandım Allah" diyor.

Kiracılar kiralarını ödeyemiyor. Elektrik, su, yakıt ve kapıcı borçlarını ev sahiplerine takıp kaçanlar var.

Bunun sonu ne olacak?

İşsiz kalanların sayısı hızla artıyor. En büyük firmalar bile işçi çıkarıyor. İşsizler ordusu, milyonlarla ifade ediliyor.

Borçlar nedeniyle canlarına kıyanlar bile var.

Yazık değil mi bu millete?

Dünya ekonomik krizle sarsılırken, bizim bundan çok az etkileneceğimizi iddia edenler bu hazin tabloya bakıp sıkılmıyor mu?

Aslında, dünyada finansal kriz başlamadan da bizde kriz vardı. Krizimiz hiç bitmedi ki...

Üretmeden tüketen, yabancı ülkelerden aldığımız borçla geçinen bir toplum haline geldik.

Televizyonlarda cep telefonu şirketlerinin "Bol bol konuşun" şeklindeki reklamlarını görünce gülmek mi, ağlamak mı lazım, anlayamıyoruz. Sanki cep telefonlarıyla konuşunca üretim artacak, gökten para yağacak!

Aslında ulusça çok konuşmaktan bu hale geldik!

Aklı başında işadamları ve ekonomistler bu yıl için şöyle diyor: "Hep beraber bir tünele giriyoruz. Sonunda aydınlık var mı, bilinmez! Allah yardımcımız olsun!"
rturan@hurriyet.com.tr

TCMB

30.01.2009

 

TARİH              TOPLAM             TÜKETİCİ           KREDİ KARTI        TAKSİTLİ            TAKSİTSİZ

12-05-2006   56668972.00000  38140885.00000  18528087.00000   6731395.00000  11421002.00000
19-05-2006   57499115.00000  38750145.00000  18748970.00000   6865269.00000  11487754.00000
26-05-2006   58398484.00000  39789682.00000  18608802.00000   6868208.00000  11330972.00000
02-06-2006   59901132.00000  40686394.00000  19214738.00000   7077622.00000  11696376.00000
09-06-2006   60403510.00000  41213608.00000  19189902.00000   7104036.00000  11663253.00000
16-06-2006   60817249.00000  41287485.00000  19529764.00000   7207263.00000  11913443.00000
23-06-2006   60786826.00000  41555275.00000  19231551.00000   7310288.00000  11503827.00000
30-06-2006   61872750.00000  42000309.00000  19872441.00000   7495320.00000  11929850.00000
07-07-2006   61950840.00000  42111323.00000  19839517.00000   7541881.00000  11860396.00000
14-07-2006   62386342.00000  42233217.00000  20153125.00000   7605171.00000  12126811.00000
21-07-2006   61793435.00000  42052279.00000  19741156.00000   7594186.00000  11724382.00000
28-07-2006   62323884.00000  42313037.00000  20010847.00000   7589284.00000  11975243.00000
04-08-2006   62756779.00000  42465930.00000  20290849.00000   7722187.00000  12134601.00000
11-08-2006   63007524.00000  42624892.00000  20382632.00000   7758499.00000  12183565.00000
18-08-2006   62782823.00000  42474546.00000  20308277.00000   7743506.00000  12131961.00000
25-08-2006   62745831.00000  42617336.00000  20128495.00000   7747372.00000  11935660.00000
01-09-2006   63444765.00000  42744188.00000  20700577.00000   7871301.00000  12372696.00000
08-09-2006   63538207.00000  42902497.00000  20635710.00000   7856308.00000  12327157.00000
15-09-2006   63878820.00000  42834910.00000  21043910.00000   7936305.00000  12673103.00000
22-09-2006   63585427.00000  43039191.00000  20546236.00000   7936159.00000  12157478.00000
29-09-2006   64001862.00000  43342356.00000  20659506.00000   8031919.00000  12137447.00000
06-10-2006   64165934.00000  43437891.00000  20728043.00000   8013030.00000  12238787.00000
13-10-2006   64441743.00000  43708559.00000  20733184.00000   8030885.00000  12253591.00000
20-10-2006   64292950.00000  43776720.00000  20516230.00000   8114855.00000  11938971.00000
27-10-2006   64834045.00000  43795265.00000  21038780.00000   8206316.00000  12350861.00000
03-11-2006   64975544.00000  43957402.00000  21018142.00000   8383881.00000  12145901.00000
10-11-2006   65056946.00000  44161470.00000  20895476.00000   8388391.00000  12035548.00000
17-11-2006   64998653.00000  44124081.00000  20874572.00000   8367123.00000  12042416.00000
24-11-2006   65148456.00000  44394457.00000  20753999.00000   8384706.00000  11900004.00000
01-12-2006   66074014.00000  44860967.00000  21213047.00000   8508755.00000  12210060.00000
08-12-2006   66202634.00000  45093447.00000  21109187.00000   8494493.00000  12140657.00000
15-12-2006   66591302.00000  45205386.00000  21385916.00000   8558131.00000  12379767.00000
22-12-2006   66619694.00000  45627537.00000  20992157.00000   8680771.00000  11844896.00000
29-12-2006   67812298.00000  46151088.00000  21661210.00000   9026454.00000  12152102.00000
05-01-2007   68174397.00000  46023583.00000  22150814.00000   9057343.00000  12590466.00000
12-01-2007   68012367.00000  46203073.00000  21809294.00000   8980655.00000  12373069.00000
19-01-2007   67772528.00000  46090787.00000  21681741.00000   9016410.00000  12220660.00000
26-01-2007   67649297.00000  46314954.00000  21334343.00000   8813938.00000  12016291.00000
02-02-2007   68332962.00000  46515126.00000  21817836.00000   8855736.00000  12437496.00000
09-02-2007   68362188.00000  46677109.00000  21685079.00000   8827611.00000  12350096.00000
16-02-2007   68922466.00000  46758982.00000  22163484.00000   8946603.00000  12723692.00000
23-02-2007   68502382.00000  46917673.00000  21584709.00000   8853426.00000  12240543.00000
02-03-2007   68989201.00000  47062603.00000  21926598.00000   8817975.00000  12569099.00000
09-03-2007   68991872.00000  47329290.00000  21662582.00000   8762974.00000  12378166.00000
16-03-2007   69116326.00000  47443914.00000  21672412.00000   8724241.00000  12450425.00000
23-03-2007   69226956.00000  47931003.00000  21295953.00000   8703752.00000  12077050.00000
30-03-2007   70342648.00000  48467419.00000  21875229.00000   8792366.00000  12525397.00000
06-04-2007   70370336.00000  48653753.00000  21716583.00000   8784589.00000  12389247.00000
13-04-2007   71180709.00000  48900605.00000  22280104.00000   8836260.00000  12911095.00000
20-04-2007   71274271.00000  49031025.00000  22243246.00000   8865673.00000  12837771.00000
27-04-2007   72292993.00000  49834246.00000  22458747.00000   8906691.00000  12995720.00000
04-05-2007   73351960.00000  50367838.00000  22984122.00000   8970590.00000  13419108.00000
11-05-2007   73596781.00000  50737434.00000  22859347.00000   8979692.00000  13312637.00000
18-05-2007   73670724.00000  50798306.00000  22872418.00000   9005482.00000  13312154.00000
25-05-2007   74073761.00000  51240488.00000  22833273.00000   9067578.00000  13172531.00000
01-06-2007   75360328.00000  51774018.00000  23586310.00000   9214891.00000  13750066.00000
08-06-2007   75522606.00000  51992670.00000  23529936.00000   9203008.00000  13700255.00000
15-06-2007   75830013.00000  52003229.00000  23826784.00000   9240413.00000  14008071.00000
22-06-2007   76497366.00000  52935354.00000  23562012.00000   9299502.00000  13651986.00000
29-06-2007   77564763.00000  53582046.00000  23982717.00000   9469326.00000  13847555.00000
06-07-2007   78117893.00000  53883303.00000  24234590.00000   9518083.00000  14082188.00000
13-07-2007   78734352.00000  54418213.00000  24316139.00000   9538865.00000  14160969.00000
20-07-2007   78471528.00000  54607479.00000  23864049.00000   9477897.00000  13771379.00000
27-07-2007   78875417.00000  55138424.00000  23736993.00000   9373246.00000  13736829.00000
03-08-2007   80125101.00000  55678284.00000  24446817.00000   9255433.00000  14537815.00000
10-08-2007   80666771.00000  56164311.00000  24502460.00000   9541098.00000  14316126.00000
17-08-2007   80799179.00000  56313588.00000  24485591.00000   9493381.00000  14358637.00000
24-08-2007   81180755.00000  56891435.00000  24289320.00000   9473708.00000  14179526.00000
31-08-2007   81907714.00000  57414337.00000  24493377.00000   9590354.00000  14219302.00000
07-09-2007   82617847.00000  57760471.00000  24857376.00000   9652542.00000  14547651.00000
14-09-2007   83182619.00000  58223117.00000  24959502.00000   9696974.00000  14630123.00000
21-09-2007   83167187.00000  58353575.00000  24813612.00000   9610988.00000  14576174.00000
28-09-2007   83732144.00000  59120617.00000  24611527.00000   9589672.00000  14363885.00000
05-10-2007   84177974.00000  59387487.00000  24790487.00000   9613570.00000  14523851.00000
12-10-2007   84931708.00000  59966042.00000  24965666.00000   9710368.00000  14615995.00000
19-10-2007   84963760.00000  60298420.00000  24665340.00000   9744638.00000  14265036.00000
26-10-2007   85523446.00000  60786432.00000  24737014.00000   9774489.00000  14298399.00000
02-11-2007   86782039.00000  61249087.00000  25532952.00000   9957452.00000  14848216.00000
09-11-2007   87268739.00000  61683763.00000  25584976.00000   9969359.00000  14920050.00000
16-11-2007   87941794.00000  61982115.00000  25959679.00000  10066426.00000  15218304.00000
23-11-2007   88139939.00000  62676603.00000  25463336.00000  10086835.00000  14695889.00000
30-11-2007   89543934.00000  63534421.00000  26009513.00000  10163181.00000  15123466.00000
07-12-2007   90121478.00000  63943048.00000  26178430.00000  10216289.00000  15288694.00000
14-12-2007   91015566.00000  64688302.00000  26327264.00000  10310483.00000  15362703.00000
21-12-2007   91162544.00000  64838037.00000  26324507.00000  10453663.00000  15224996.00000
28-12-2007   91944895.00000  65585611.00000  26359284.00000  10489862.00000  15221412.00000
04-01-2008   93033318.00000  65944672.00000  27088646.00000  10733358.00000  15695364.00000
11-01-2008   93456454.00000  66418326.00000  27038128.00000  10662927.00000  15739656.00000
18-01-2008   93308898.00000  66412074.00000  26896824.00000  10592442.00000  15677223.00000
25-01-2008   93717142.00000  66897086.00000  26820056.00000  10622949.00000  15552941.00000
01-02-2008   94911693.00000  67407523.00000  27504170.00000  10668307.00000  16163639.00000
08-02-2008   95233922.00000  67800062.00000  27433860.00000  10677038.00000  16093774.00000
15-02-2008   96005792.00000  67995750.00000  28010042.00000  10814087.00000  16547829.00000
22-02-2008   96066250.00000  68612342.00000  27453908.00000  10810650.00000  15974075.00000
29-02-2008   96896041.00000  69210396.00000  27685645.00000  10834788.00000  16158342.00000
07-03-2008   97364904.00000  69610591.00000  27754313.00000  10735692.00000  16325143.00000
14-03-2008   98255423.00000  70360629.00000  27894794.00000  10727986.00000  16515491.00000
21-03-2008   98237811.00000  70723305.00000  27514506.00000  10690924.00000  16126650.00000
28-03-2008   99216703.00000  71401793.00000  27814910.00000  10777054.00000  16336170.00000
04-04-2008   99860426.00000  71785485.00000  28074941.00000  10756480.00000  16587982.00000
11-04-2008  100385124.00000  72139805.00000  28245319.00000  10772911.00000  16738279.00000
18-04-2008  100549177.00000  72161574.00000  28387603.00000  10736411.00000  16910409.00000
25-04-2008  100983806.00000  72494329.00000  28489478.00000  10818417.00000  16904299.00000
02-05-2008  101970702.00000  73020210.00000  28950491.00000  10906879.00000  17257575.00000
09-05-2008  102472493.00000  73606258.00000  28866235.00000  10936403.00000  17192277.00000
16-05-2008  102908651.00000  73638141.00000  29270510.00000  10975969.00000  17557912.00000
23-05-2008  103147036.00000  74042733.00000  29104303.00000  10980769.00000  17349616.00000
30-05-2008  104388063.00000  74847455.00000  29540608.00000  11113904.00000  17604014.00000
06-06-2008  105069664.00000  75236799.00000  29832865.00000  11238420.00000  17780275.00000
13-06-2008  106401218.00000  76072022.00000  30329196.00000  11404582.00000  18087333.00000
20-06-2008  106324085.00000  76262689.00000  30061396.00000  11517495.00000  17723027.00000
27-06-2008  107318987.00000  76949457.00000  30369531.00000  11619289.00000  17908682.00000
04-07-2008  108369093.00000  77309384.00000  31059709.00000  11771758.00000  18431293.00000
11-07-2008  108765124.00000  77722155.00000  31042969.00000  11777068.00000  18445641.00000
18-07-2008  108661397.00000  77717063.00000  30944334.00000  11663025.00000  18442366.00000
25-07-2008  109300278.00000  78203269.00000  31097009.00000  11796259.00000  18482223.00000
01-08-2008  110678240.00000  78840816.00000  31837424.00000  11901545.00000  19123447.00000
08-08-2008  111106403.00000  79322976.00000  31783427.00000  11860525.00000  19124856.00000
15-08-2008  111613656.00000  79416224.00000  32197432.00000  11862658.00000  19548507.00000
22-08-2008  111789679.00000  79997908.00000  31791771.00000  11847435.00000  19159914.00000
29-08-2008  112848213.00000  80651106.00000  32197107.00000  11938127.00000  19461408.00000
05-09-2008  113452886.00000  80981772.00000  32471114.00000  12017202.00000  19668433.00000
12-09-2008  114134192.00000  81564510.00000  32569682.00000  12038438.00000  19741434.00000
19-09-2008  113950411.00000  81771139.00000  32179272.00000  12085848.00000  19284370.00000
26-09-2008  114903610.00000  82733896.00000  32169714.00000  12332326.00000  19030233.00000
03-10-2008  115899456.00000  82626165.00000  33273291.00000  12484867.00000  19962306.00000
10-10-2008  116005973.00000  82922360.00000  33083613.00000  12400537.00000  19870336.00000
17-10-2008  115450612.00000  82736999.00000  32713613.00000  12316570.00000  19586540.00000
24-10-2008  115292920.00000  82918794.00000  32374126.00000  12293578.00000  19257075.00000
31-10-2008  116111697.00000  83006330.00000  33105367.00000  12341610.00000  19932284.00000
07-11-2008  115710515.00000  82630551.00000  33079964.00000  12264268.00000  20004408.00000
14-11-2008  116061688.00000  82580482.00000  33481206.00000  12218948.00000  20459147.00000
21-11-2008  115075772.00000  82096577.00000  32979195.00000  12142523.00000  20051830.00000
28-11-2008  115351810.00000  82005007.00000  33346803.00000  12193123.00000  20360059.00000
05-12-2008  114998340.00000  81491786.00000  33506554.00000  12449015.00000  20217087.00000
12-12-2008  115904899.00000  81366564.00000  34538335.00000  12476237.00000  21201206.00000
19-12-2008  115037320.00000  81134948.00000  33902372.00000  12055549.00000  21083696.00000
26-12-2008  114545792.00000  81093747.00000  33452045.00000  12019929.00000  20690186.00000
02-01-2009  115172810.00000  81044863.00000  34127947.00000  12106994.00000  21262780.00000
09-01-2009  114566784.00000  80898289.00000  33668495.00000  11970978.00000  20958367.00000
16-01-2009  114211626.00000  80382401.00000  33829225.00000  11870534.00000  21216299.00000
23-01-2009  113652590.00000  80374296.00000  33278294.00000  11703284.00000  20832392.00000
30-01-2009  114187152.00000  80445175.00000  33741977.00000  11643443.00000  21340534.00000
SEÇİLEN SERİLERİN AÇIKLAMALARI
==============================
TP.KM.J001: 1-TUKETICI KREDILERI VE KREDI KARTLARI
TP.KM.J003: 3-TUKETICI KREDILERI TL
   Not: 27.04.2007 Tarihinde gözlenen artış bir bankanın tüketici kredilerinin kapsamında yaptığı 442 442 BİN YTL tutarındaki değişiklikten kaynaklanmaktadır.
TP.KM.J011: 5-KREDI KARTLARI (Bireysel+Kurumsal)
TP.KM.J016: 6Aa-Taksitli
TP.KM.J017: 6Ab-Taksitsiz