The project to create a country that is Muslim, democratic, secular, financially stable and connects the Europe Union with the Middle East makes Turkey possibly the most important political experiment in the world today. And it is on the brink of collapse.

The emergence of a democratically elected government, with its roots in political Islam, in a country where 99 per cent are Muslim, has coincided with enormous political, social and economic progress.

The engine for much of this progress has been the prospect of EU membership. Just as the historical logic of an expanding bloc of rich nations compelled Serbia to arrest war criminals, so it has tempted Turkey to reform.

For six years, a moderate Islamic party has overhauled the legal system and the economy, fostered an expanding middle class and driven the country's bid for entry to the European club. This record has done little to ease the fears of its critics. They perceive a creeping effort to Islamise the country of 70 million and have used parliament, the threat of a coup and now the courts to stop it.

Turkey's generals have been self-styled guardians of secular rule since the establishment of the modern country by Ataturk. For decades, political parties were removed from power on their whim.

The "secular" governments were frequently mired in corruption and beset by financial collapses. Progress stalled, and outside the metropolitan elite, millions of Turks failed to see any secular dividend.

Their unpopularity did what it has also done in Pakistan and Egypt and turned political Islam into a major force. It was from this platform that Recep Tayyip Erdogan made himself the most popular politician in the country. He had to see off court cases and a political ban to take office and has had to return to the polls regularly to reaffirm his mandate. Turkey's chief prosecutor's attempt to outlaw his party is the military's last chance to capitalise on unease in sections of the public at political Islam, and entrench their own power.

The coming crisis will not worry EU countries such as France, Austria and Germany, who have watched Turkey's progress towards joining the EU stall with quiet satisfaction.

They are keenly aware that popular opposition to Turkey's membership – and the flood of immigration it might bring – has been building. Depending on the outcome of this case, Turkey's EU opponents may not need to lift a finger to stop the experiment that offered hope to the entire region. Instead, it will be allowed to suffocate slowly.

Can Dündar

Milliyet, 31.07.2008

Tuhaf karar!   Baba evini yakmaya kalkışmakla suçlanan çocuk hakkında “Evet, yakmaya kalkışmış, ama harçlığını kessek yeter” kararı çıktı.
Çocuğa da “Bir daha yapma. Yaparsan elim yakanda” denildi.
Bitti.
Peki “Laiklik karşıtı eylemlerin odağı haline geldiği” Anayasa Mahkemesi üyelerinin çoğunluğunun kararıyla tescillenmiş bir parti nasıl iktidarını sürdürebilecek?
* * *
Elbette işin bu boyutu çok tartışılacaktır. Ama önümüzdeki süreçte iki kesimin tavrı önem kazanacaktır:
Birincisi, parti kapatmalardan siyasi sonuç bekleyen kesimlerin, demokrasilerde partileri ancak seçmenin sandıkta cezalandıracağına artık inanmaları ve hukuku siyasi hesaplaşmaların dışında tutmaları...
İkincisi, AKP’nin bu ciddi uyarıdan gereken dersi alması; Başbakan’ın son seçim gecesi balkondan yaptığı ve sonra tamamen unuttuğu vaatlerine geri dönmesi...
Anayasa Mahkemesi Başkanı’nın deyişiyle “Birlikte yaşamanın şartlarını sağlama” yörüngesine girmesi...
Kapatma kararlarını eleştirsek de şu siyasi bir gerçek ki, her kapatma, kendisinden sonra doğan hareketi biraz daha merkeze yaklaştırdı.
Dileriz bu kez, kapatmama kararı aynı etkiyi yapar. AKP iktidarını, hem yönetim üslubunu, hem uzlaşmaz, hem dayatmacı tavrını değiştirmeye, toplumdaki laiklik hassasiyetini önemsemeye, başka partilerin de kapatılmasını zorlaştıracak demokratik bir anayasa girişimine yönlendirebilir.
* * *
Bunların da ötesinde Türkiye’nin bu noktada ayağını dibe vurduğuna ve bundan sonra çıkışa geçeceğine inanmak istiyoruz.
Daniel Howden’ın İngiliz Independent gazetesinde önceki gün yayımlanan makalesini çoğumuz, yenilmişlere özgü bir teessürle okuduk
“Müslüman, demokratik, laik, ekonomik açıdan istikrarlı ve Avrupa Birliği ile Ortadoğu’yu birleştiren bir ülke yaratma projesi”nin bugün Türkiye’yi muhtemelen “dünyanın en önemli siyasi deneyi” haline getirdiğini yazıyordu.
Ve “Şimdi bu proje çökmek üzere” diyordu.
Howden’e göre, “Fransa, Avusturya, Almanya gibi ülkeler Türkiye’nin katılım sürecinin durmasını sessiz bir memnuniyetle izliyorlar”dı.
Tüm bölgeye umut veren bu projeyi durdurmak için parmaklarını kımıldatmalarına bile gerek yoktu.
Süreci yavaş yavaş boğulmaya bırakacaklardı.
Tabii “dünyanın en önemli siyasi projesi”yle birlikte...
* * *
Başımızı şu son dönem içine gömüldüğümüz kapatma ve çete davalarının dosyalarından, hain bombaların toz dumanından kaldırıp büyük tabloya bakarsak neyi kaybetmek üzere olduğumuzu daha iyi anlayabileceğiz.
Sadece bizim için değil, dünya için şans olabilecek bir fırsattan göz göre göre ve kan revan içinde uzaklaşıyoruz.
Sokaklarda patlayan bombalar, gergin davalar, yarınından umudu kesen yığınlar bu kopmanın eseri...
Şimdi Yüksek Mahkeme’nin uyarısı, her kesimde gerektiğince ciddiye alınırsa, yeni bir başlangıca vesile olabilir.
Ve proje sahiplerinin her fırsatta kendi ayaklarını kurşunlamasıyla kesintiye uğrayan dünyanın en önemli siyasi projesi, kaldığı yerden devam edebilir.

can.dundar@e-kolay.net

Kronik sorundu, korkunç sorun oldu

Hurşit Güneş

Milliyet, 30.07.2008

Cari açık bir ülkenin döviz giderlerinin döviz gelirlerinden fazla olmasıdır. Ve tabii bu bir sorundur. Bizde oldum olası bu sorun yaşanır. Bu nedenle hükümetin hakkını yemeyelim. Döviz açığı bu hükümetin yarattığı bir sorun değil. 1975 yılından bu yana cari açık verilmeyen yıl sayısı sadece 6’dır. Gerisinde hep açık verilmiştir. Açık verilmeyen bu 6 yılın üçünde de zaten kriz olmuş ve ithalat talebi çökmüştür; 1994, 1998 ve 2001..
O zaman bu hükümeti aklayabilir miyiz? Erdoğan’ın tabiriyle, “Haşa! Hayır”. Nedenlerini sıralayalım. 2001 krizinin temel nedenlerinden biri de 10 milyar dolara yaklaşan cari işlemler açığıydı. Kriz sonrası da alınan tedbirler ve dalgalı kura geçiş bunu önlemeye yönelikti. Nitekim AKP iktidara geldiğinde (2002 yılı) cari işlemler açığı sadece 626 milyon dolardı. Oysa geçen yıl 38 milyar dolarlık açık verildi. Bu yıl da beklenen açık en az 45 milyar dolar!
Şimdi Başbakan yakınıyor; sanki çözüm söylediler de yapmadık! Oysa yazmaktan dilimizde tüy bitti. Neredeyse adımız cari açık profesörüne çıkacak! Bu hükümet sorunu tümden kaldırmayabilir. Ama elbette yapacağı çok şey vardı. Uyuşturucu müptelası oldular, aldırmadılar.
Cari açık son yıllarda kolaylıkla finanse edildi. Çünkü dünyada para boldu. Bol bol borçlanıldı. Eldeki kamu malları satıldı ve elde edilen bu dövizlerle de açık karşılandı. Bu bolluk hükümetin kolayına geldi ve hoşuna gitti. Uyuşturucu almış gibi gevşediler. Sorunu önemsemediler. Hatta hâlâ önemsedikleri kanısında da değiliz.
Enerji, diğer emtia ve gıda fiyatları nedeniyle yükselen ithalat faturası karşısında yapılabilecekler elbette sınırlı. Ancak sınırlı da olsa hükümet bu konuda tek bir önlem almadı! 

Büyüme ihracat üzerine olmalı
Biz öteden beri para politikasının gevşetilmesini talep ediyoruz. MB ise bu konuda eli kolu bağlı olduğunu, mali disiplinde gevşeklik bulunduğunu belirtiyor. Tekrar anımsatalım; iç talep düşürülmeden ve büyüme stratejisi temel olarak ihracat üzerine yapılandırılmadan bu ekonomik model bir yere varamaz.
İkincisi, acil bir tarım reformuna gereksinim ortada. Gıda arzının mutlaka artması gerekiyor. Böylece hem ithalat düşecektir, hem ihracat artacaktır. Hem iç fiyatlar düşecek, hem de yoksullar rahatlayacaktır. Öte yandan en büyük ithalat kalemi olan enerjide tasarruf için hiçbir şey yapılmamıştır. Aksine, Başbakan Erdoğan YTL’nin değer kazanmasını güvenin artmasına bağladı ve övündü. Oysa bunun dış denge üzerindeki (uzun vadeli) yıkıcı etkisi göz ardı edilmiş oldu. Yurtdışında global piyasalarda emtia fiyatları arttığında bu ihracat fiyatlarına yansıtılamıyor ya da ihracat sürekli farklı biçimde ithalatın üstünde artmıyorsa dış açık sorunu aşılamaz.
Dış açık sorunu aslında uzun vadede, ithalata dayalı üretimden kurtularak aşılabilir. Bunun için güçlü ve kalıcı bir iktidar gerekiyor. Bu fırsatı AKP iktidarı heba etti.

hgunes@milliyet.com.tr

Çukurova yetkilisi ne söyledi?

Metin Münir

Milliyet, 27.07.2008

İddaa gelecek ay ihaleye çıkacak. İhale şartnamesi geçen haziran ayında yayımlandı. Aydın Doğan forsunu kullanarak şartnameyi değiştirtti. Yeni şartnamede öyle maddeler var ki, bunları sadece o yerine getirebilir. Bu nedenle 13 Ağustos’ta yapılacak ihaleyi bizim grubun kazanması garanti.
Sabah gazetesinin hikâyesi bu.
İddaa’nın yıllık cirosu 1.5 milyar dolar.
Eğer bizim patron Sabah’ın dediği bu cinliği yaptıysa hemen kapısına dayanıp zam isteme niyetindeyim. Onun için küçük bir araştırma yaptım.
‘Adrese teslim ihale’ konusundan başlayayım. Çünkü, Sabah’ın iddiası bizim patronun kazanması için İddaa (eski Spor Toto) ihalesinin ‘adrese teslim’ hale getirildiğidir.
Farz edelim ki, hükümet bir baraj yapmaya karar verdi. İhale şartnamesi hazırlattı. “İhaleye sadece 200 metre yüksekliğinde baraj inşa etmiş şirketler katılabilir” şartını koydu. Eğer memlekette 200 metre yüksekliğinde baraj yapmış tek bir şirket varsa, şartname bu ihalenin hangi adrese teslim edileceğini göstermiş sayılır.

Gireni azaltmıyor, çoğaltıyor
Yüz, yüz elli, yüz yetmiş, yüz doksan dokuz metrelik baraj inşa etmiş şirketler de pekâlâ, 200 metre yüksekliğinde baraj yapabilir. Ama hükümetin niyeti bir müteahhidi korumak ve onun elde edeceği kârın bir bölümünü cebe atmaktır. Şartname sadece onun ihaleye katılabileceği biçimde hazırlandı.
Bu, haksız, ahlaksız, hatta yasal olmayan bir durumdur.
Sabah’ın iddiasının aksine, İddaa şartnamesinin değiştirilmesi böyle bir durum yaratmadı. Çünkü yapılan değişiklikler katılımcıları azaltmadı, çoğalttı.

Çukurova yetkilisi söyledi
Bu nedenle, ikinci şartnamenin getirdiği değişiklikleri “adrese teslim olarak yorumlamak mümkün değil.” Bunu ben söylemiyorum. Halen İddaa’yı yöneten Çukurova şirketinin en üst düzey temsilcilerinden biri bana söyledi.
Çukurova bu ihaleye katılacak olan Doğan grubunun en büyük rakibidir.
İlk İddaa ihalesine sadece bir şirket katıldı: Çukurova ve yabancı ortağı. Çukurova büyük bir profesyonellik ve gayretle ciroyu 1.5 milyar dolara çıkardı. Bu meblağın yüzde 8-9 hariç, gerisi futbol kulüplerine, Çocuk Esirgeme gibi kurumlara, Hazine’ye vesaire dağıtıldı.
Aslında, Çukurova 2012’ye kadar İddaa’yı yönetecekti, ama yargı kontratı feshetti. Yeni ihale zorunluluğu ortaya çıktı.
Yeni ihale şartnamesinin birinci versiyonu ile ikincisi arasındaki en önemli fark şudur: Birincisinde 2-3 şirket katılabilecekti, ikincisinde 4-5 şirket katılabiliyor. Bu şirketlerin tamamı Türk şirketleri ile yabancı şirketler arasında ortaklıktır. Yabancı şirketlerin hepsi şans oyunları konusunda uzmandır. Türk şirketleri biri hariç (Çukurova) şimdiye kadar hiç şans oyunları oynatmadı, çünkü bu saha ülkemizde yeni açılıyor.
Katılımı çoğaltmak için yapılan değişiklik bayi şartını 2400’den 1000’e indirmek oldu. Ama, bunun, tatbikatta, fazla önemi olmayacak, çünkü ihaleyi kim kazanırsa kazansın yeni bayi teşkilatı kurmayacak. Spor Toto’nun mevcut 4000 bayisini kullanacak. Bunlar halen Çukurova’nın kullandığı bayilerdir.

Herkes aynı sahada koşacak
Bir diğer değişiklik (biraz teknik olacak, kusura bakmayın) borç/özkaynak rasyosu ile ilgilidir. Birinci şartnamede 35 özkaynak, 65 borç kuralı getirilmişti. Yani ihaleye katılan her şirket aldığı her 65 lira borç için 35 lira sermaye bulunduracaktı.
Bu konuda danıştığım uzmanlar yüzde 35’in ‘çok yüksek’ bir oran olduğunu, ‘normal olmadığını’ ‘en büyük Türk şirketlerinde bile oranın bu kadar yüksek olmadığını’ söyledi.
Yeni şartname özkaynak oranını yüzde 10’a düşürdü. Konuştuğum uzman bunun için de ‘düşük’ deyimini kullandı. Ancak, anladığım kadarıyla, bu konuda bir kaide yok. Her sektörde oran başka.
Üçüncü değişiklik ikinciye benzeyen teknik bir konudur.
Ama önemli olan şudur. Yapılan değişiklikler, katılacak bütün şirketler için geçerlidir ve aynıdır. Hiçbirine, diğerlerine kıyasla, ne avantaj ne de dezavantaj sağlıyor.
Doğurduğu tek pratik sonuç, katılımı, yani rekabeti artırmaktır.
Bunun kamu yararına olmadığı savunulamaz.
Basit bir örnekle açıklamam gerekirse... Birinci şartname ile sahada (misal olsun diye söylüyorum) üç yarışçı için kulvar çizilmişti. Bazı atletler, “Bize de şans tanınsın” dedi. Üç kulvar daha açıldı. Şimdi altı atlet yarışacak. Ama bütün yarışçılar için yarış aynı anda başlıyor, saha eşit derece düz ve mesafe aynı.
Maalesef. Bu defa olmadı. Zam talep etmek için patronun başka bir açığını yakalamam gerekecek.
Ama tüyo için Sabah’tan daha güvenilir bir gazete bulmalıyım.

mmunır@milliyet.com.tr

Son bir yıl içinde ABD’deki konut fiyatları, S&P Case-Shiller endeksi ölçümüne göre nisan ayı itibarıyla ortalama yüzde 15.3, fiyatların tavan olduğu 2006 Temmuz ayına göre ise ortalama yüzde 17.7 gerilemiş durumda.
Bugün finansal boyutta yaşanan ama ilerleyen zaman içinde reel ekonomide durgunluğa yol açması beklenen bu kriz, temel olarak konut piyasasında fiyatların gerilemesiyle tetiklendi. Zaten var olan temel ekonomik ve finansal sorunlar, bu tetikleme ile ‘vitrine’ çıkmış oldu.
ABD’deki krizin konut piyasası kaynaklı olmasının nedeni, bu piyasada kabaca 12 trilyon dolara ulaşan bir finansman büyüklüğünün olması ve bunun bankacılık sisteminde önemli bir ağırlığının olmasıyla ilgili.
ABD’de konut piyasasında 10 yıl gibi çok uzun bir süre kesintisiz biçimde her ay sürekli olarak artan konut fiyatları, 2006 Temmuz ayından itibaren aylık bazda fiyat gerilemesiyle tanıştı. Konut fiyatlarındaki yıllık değişim, ilk kez 2007 Ocak ayında negatife dönmüş, o tarihten itibaren de konut finansmanı (mortgage) piyasasında sorunların çıkması güçlü bir olasılık olarak görülmeye başlanmıştı.
Şimdi bu sürecin devam etmesi, 2010 yılında dip noktaya ulaşılması bekleniyor. Bu konuda çok uzun bir süredir iddialı yorumlarda bulunan Prof. Nouriel Roubini, fiyat düşüşünün yüzde 30’a ulaşacağını tahmin ediyor.
Bunun anlamı; önemli ölçüde ve miktarda mortgage sözleşmesinin ‘suyun altında’ kalması demek. Yani satın alınan konutun piyasa değerinin, mortgage sözleşmesindeki bedelin altında kalması demek. Bu durumda konut sahibi bireylerin ‘negatif sermaye’ ile yüz yüze kalmaları söz konusu olacaktır. Bunun somut sonucu ise, sözleşme sahiplerinin ‘anahtarı teslim’ etmeleridir. Bu işten ‘toptan’ zararlı çıkacak olanların başında mortgage şirketleri geliyordu. Son bir aylık dönemde hisseleri sert biçimde altıda bire gerileyen bu şirketlere (Fannie Mae ve Freddie Mac), önceki gün ABD Kongresi’nde kabul edilen bir yasa ile ‘kısmen’ destek sağlandı. Yasa ile sağlanabilecek bu desteğin 300 milyar dolara kadar bir kapsamı olabilecek. Yani borç sağlayıcıların, borçlular tarafından yapılan mortgage ödemelerinin azaltılmasını kabul etmeleri için ABD Hazinesi’ne ise maliyeti 25 milyar dolar olurken, en fazla 100 milyar dolara ulaşabilecek. Ancak bunun yeterli olmayacağı, bu yasanın ‘sakinleştirme’ içeriğinin bulunduğu da ileri sürülüyor.
Yasa Kongre’de görüşülürken; ‘300 milyar dolarlık bir kurtarma paketinin, bu kadar bir batık kredi büyüklüğünün kamunun sırtına yüklenmesi olanağı’ anlamına geleceğini düşünen üyeler de çıkmadı değil!
Prof. Roubini’ye göre, bu yasa adımı doğru bir adım ama yeterli değil. Roubini’ye göre konut alanındaki bu krizi çözmek için 1 trilyon dolardan fazla bir fon gerekiyor. Roubini’ye göre, konut fiyatlarındaki düşüş devam edecek ve düşüş de mortgage sözleşmesi olanların negatif sermayesini artıracak. Sözleşme sahipleri anahtarları teslim ettikçe, kredi zararları büyüyecek, bu da bankacılık sisteminde ‘sistemik kriz’ yaratacak.
Bugün ABD ve küresel boyutta hâlâ temel sorun, finansal boyuta sıçrayan bu krizin nasıl çözüleceğidir. Fed nasıl son bir yılda faiz indirimleri ve diğer likidite önlemleri ile finansal sistemde ani bir çöküşe engel olduysa, mortgage şirketlerine yasa ile sağlanan destek de bu bakış açısıyla yapılmaktadır.
Bu çabalar ani bir çöküşten uzak kalmayı sağlasa da, reel ekonomideki yavaşlama ve durgunluktan uzak kalmayı sağlayabilecek mi? Bizce hayır. Ekonomide alınan herhangi bir kararın etkisi hemen sonuçlarını göstermediği gibi, ani çöküş biçiminde olmayan finansal krizlerin de etkisi zaman içinde ortaya çıkacaktır.
Bu yüzden, içeride son altı ayda çok sık biçimde dile getirilen bir söylemin; ‘Dışarıda çok derin bir kriz yaşanıyor, biz çok fazla etkilenmedik. Kahvemizi içip gelişmeleri izliyoruz’ tarzı bir söylemin geçerli olmadığına da zaman içinde tanık olacağız.

ugurses@yahoo.com

Ucuz döviz sanayide (sanal) kârı şişiriyor, (reel) yapıyı çökertiyor

Güngör Uras

Milliyet, 25.07.2008

İstanbul Sanayi Odası’nın 500 büyük sanayi kuruluşu listesine giren (İSO-500) kuruluşların kârları 2007 yılında, bir yıl önceye göre cari fiyatla yüzde 35.1 oranında, reel olarak (enflasyondan arındırılmış olarak) yüzde 27.5 oranında arttı.
Bu kâr patlamasının temel nedeni “ucuz döviz”. Sanayi şirketleri giderek daha fazla dövizle borçlanıyor. Döviz kredilerinin faizi YTL faizine göre çok ucuz. Dövizin YTL fiyatının yıl içinde gerilemesi sonucu, “Kambiyo Kârı” diye isimlendirilen kazanç rakamları büyüyor.
Ne kadar iyi (!) O halde sanayiciler ucuz dövizden şikâyet etmesinler (!) Döviz ucuzladıkça sanayimiz şahlanacak, kârları artacak (!)
İyi de... Acaba sanayi şirketlerin sadece ucuz döviz faizine ve de kambiyo kazancına dayalı olarak ayakta kalabilir mi? Acaba şirketlerin yaptıkları üretimden ve satıştan da kâr edebiliyor mu? Acaba sanayide kârlılık patlarken üretim de patladı, istihdam da arttı mı?
2007 yılında İSO-500’de, (1) Üretimden satışlar cari fiyatlarla yüzde 10.6, sabit fiyatlarla yüzde 4.4 oranında arttı. (2) Katma değer (üretimin gerçek göstergesi olan, çıktı değeri ile girdi değeri arasındaki fark) cari fiyatlarla yüzde 9.8 oranında, sabit fiyatlarla yüzde 3.6 oranında arttı.

Satışlarda artış % 4.4
(3) İstihdam özel sektör işletmelerinde yüzde 2.5 oranında, kamu+özel İSO-500 kuruluşlarında yüzde 3.6 oranında arttı. (4) Toplam kârın, toplam satışlara oranı 2006 yılında yüzde 5.9’du. Ucuz faiz ve kambiyo kazancına rağmen 2007 yılında yüzde 7.2 oldu.
Görülüyor ki, 2007 yılında istihdamda, üretimde, satışlarda çarpıcı bir büyüme yok. Hatta büyüme rakamları yetersiz. Tek önemli değişim, üretimden satılan malların kârlılığının yüzde 5.9’dan yüzde 7.2’ye yükselmesi...
Şimdi gelelim ucuz dövizin sanal kârlılığı nasıl artırdığına, reel sanayi yapısını nasıl çökerttiğine.
2007 yılının 4 Ocak’ında dolar 1.41 YTL iken, 1 Haziran’ında 1.31 YTL ve 31 Aralık’ında 1.16 YTL oldu. Döviz fiyatının artmadığını, tersine ucuzladığını gören özel sektör, 2007 yılında dövizle borçlanmaya hız verdi. Özel sektörün yıl başında 70 milyar dolar olan dış borcu yıl içinde yüzde 49 artarak 105 milyar dolara çıktı.

İmalat sanayii küçülüyor
2007 yılında YTL reel olarak yüzde 18.7 değer kazanınca şirketler yurtdışından kullandıkları kredilerin (yurtdışı yükümlülüklerinin) YTL karşılığını hesaplarına “Kambiyo Kazancı” olarak yazdı. Açık anlatımıyla, şirketlerin kasasına bir şey girmedi ama, döviz borçlarının YTL karşılığı azaldığı için, o azalan kısım kadar kârları (sanal olarak) artmış göründü. Kasalarına para girmedi ama, bu sanal kârın vergisini ödeyecekler.
2006 yılında toplam 12.9 milyar YTL kârın 3.4 milyar YTL’si faiz ve kambiyo kârı iken, 2007 yılında toplam 17.2 milyar kârda faiz ve kambiyo kârının payı 6.1 milyar YTL’ye yükseldi. 2007 yılında toplam kârın yüzde 35.6’sı faiz ve kambiyo kârından oluştu.
Ucuz dövizin şirketlerin sanal kârını şişirirken sanayinin reel yapısını nasıl çökerttiğinin en çarpıcı göstergeleri, 2007 yılında İSO-500’de üretimden satışlar rakamlarındaki artışın reel olarak yüzde 4.4’te, istihdam artışının yüzde 3.6’da kalmasıdır. İmalat sanayiinin milli gelirdeki payının büyüyecek yerde yüzde 25’lerden yüzde 16.6’ya düşmesidir.
Ucuz döviz, sanayinin sadece iç ve dış pazardaki satış imkânlarını yok etmiyor, sanayinin (yerli girdi yerine) daha fazla ithal girdi kullanmasına yol açıyor. Ucuz ithalatın çökerttiği yapıda yatırımı, istihdamı ve üretimi artırmak imkânsız hale geliyor. (Geliyor değil... Geldi bile...)

guras@milliyet.com.tr