Windows LiveWindows Live™
 
 
m. mucahid 的个人资料Mucahid Akinci'nin Ev Sa...照片日志列表 工具 帮助

日志
    9月30日

    Allah Belanı Dedirte

    Zavallı ABD

    Yılmaz Özdil
    Hürriyet, 30.09.2009
    McDonald’s mı yesem, Burger King mi yesem diye düşüne düşüne yürürken, aklım bir ara Pizza Hut’a kaydı ama, neticede Kentucky Fried Chicken’da karar kıldım, ayıptır söylemesi Crispy Strips kesmiyor, acılı Fillet Zinger götürdüm, yanında Coca Cola, üstüne bi Marlboro yaktım, yürüye yürüye Starbucks’un önüne geldim, Premium Hot Chocolate aldım bi tane, elimi cebime attım, cash’im kalmamış, shit, kahretsin yani, Mastercard’la ödedim, baktım, hemen yanına Ben&Jerry’s açılmış, ice cream, gençler oturmuş laflıyor, hepsinin göğsünde Abercrombie and Fitch, pek moda bu aralar, ayaklarında Converse, birbirlerine iphone’larını gösteriyorlar, ne güzel, çevirdim bi taksi, kapısında Taxi yazıyor, arka camında Baby on Board, zaten kendisi de yellow, "Citibank’e çek birader" dedim, dolar bozdurdum biraz, sonra TEM (Trans European Motorway) üzerinden, Joy FM dinleye dinleye işe geldim, CNN Türk’ü açtım, oh my god, Amerikan ekonomisi berbatmış, bankalar batıyormuş, zapladım CNBC-E’ye, işsizlik enflasyon iflaslar hacizler filan, perişan olmuş garipler, aslına bakarsan olacağı buydu, onların başkanı da bizim başbakanımız gibi kültür erozyonuna dikkat etseydi, bu gelmezdi başlarına, ama gene de üzülüyor tabii insan, "zavallı Amerika" dedim kendi kendime, mübarek bayram günü Allah Kentuckylilerin yardımcısı olsun.
    15:42 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月29日

    Bayram Şenlikleri Şmdi Başlıyor

    Dikkat, dikkat!

    Yaman Törüner
    Milliyet, 29.09.2008

     

    Dünya piyasaları bayram yapmıyor...  Kriz, Türkiye’ye geliyor...  ABD Başkanı, mali kuruluşları kurtarma planının, Kongre’de kabul edilmemesi halinde, ABD ekonomisinin çökebileceğinden bahsetti.
    -  ABD’de, 700 milyar dolarlık Kurtarma Planı’nın bile yeterli olamayacağı, konuşuluyor. 
    -  Plan’ın, Başkanlık seçimlerinden 6 hafta önce acilen gündeme getirilmesi, ABD’de politik dalgalanma yaşatıyor. Planın, bu biçimde yürürlüğe girmesi, Demokratlar’ın oylarını arttıracak.
    -  Hem ABD hem de Avrupa Merkez Bankaları, piyasalara para verirken, bizim Merkez Bankamız hala Hükümet’le tartışıp, “enflasyon düşmedikçe para veremeyiz” diyor. Bu kafayla ve piyasaya para vermemekte direndikçe, yeni bir ekonomik krize gireriz. 
    -  AKP, ekonomik krizle geldi; ekonomik krizle gidecek gibi görünüyor. İşin garibi, ikisinin nedeni de, Sevgili Merkez Bankamızın yanlış politikaları olacak.
    -  Türkiye’de de banka satın almış olan yabancı bankalar, likidite krizine girmeye başladı. Dışbank’ı alan Fortis Bank’ı buna örnek verebiliriz. Bu durum, yabancı bankaların Türkiye kardeş bankaları ve şubelerini de etkileyecek.
    -  Türkiye’deki yabancı bankalar, ana bankalarını kurtarabilmek için, ülkemizde her türlü uygun olmayan işleme girecekler. Ellerindeki bütün fonları bir biçimde, ana bankalarına gönderecekler. Belki de, parayı dolaştırarak ana bankalarını fonlayacaklar. “Fiduciary (kimlik saklanarak)” işlemlerle, kredi vermiş gibi görünüp, ana bankalarını kollamak zorunda kalacaklar. Sevgili BDDK’nın bir gün bile geçirmeden ve bayram, seyran demeden, yabancı bankaları kontrol altına almaları ve yabancı ülke limitlerini günü gününe kontrol etmesi gerekiyor. Sevgili Merkez Bankası da günlük işlemlerden aldığı izlenimleri derhal Sevgili BDDK’ya bildirmeli.
    -  Çoğunluğuna yabancıların sahip oldukları Türk bankaları, Türk iş alemine verdikleri kredileri, geçen haftadan itibaren durdurdular. Bu durum, yabancı bankaların Türkiye’den mevduat toplamaya devam edeceklerini; fakat, Türkiye’ye kredi vermeyeceklerini gösteriyor. İşte, daha önceleri, yabancı bankalarla ilgili dile getirdiğimiz sakınca, şimdi kendisini gösteriyor. Yani, Türk insanının mevduatı, yabancılara gidecek. Türk iş alemine kredi verilmeyecek.Yabancı banka iflas ederse, Türk kardeş bankası da iflas etmiş olacak. Bakalım, Sevgili TMSF, onları da devralabilecek mi? Onların sahiplerini de mahkemeye verebilecek mi? O bankalardaki mevduatı da tamamen ödeyebilecek mi? Yoksa, gücü sadece Türklere mi yetecek? Göreceğiz...
    -  Türk banka ve özel şirketlerinin dışarıdan para bulmaları da, gittikçe güçleşiyor. İçerden de, kredi bulamayacaklarına göre, Türk iş aleminin yaşama olanağı daha da güçleşecek. Verilen krediler de yenilenemeyecek. Üstelik, Sevgili Merkez Bankamız, likiditeyi kıstığı için, iç talep de düşecek. Yani, firmalarımızın malları da satılamayacak. Bu sefer önce bankalar değil; özel sektör kuruluşları iflas edecek. Çürükler bir kez daha temizlenecek.
    İşte, bizde de yine, ekonomi yönetimi tarafından yaratılacak kriz!
    Ne yeni kredi. Ne yeni yatırım.
    Ne büyüme. Ne müşteri. Ne iş.
    Maliye de hata yapıp, bu ortamda yeni vergi salacak.
    Bayramdan sonra, bizi zor günler bekliyor...

    ytoruner@milliyet.com.tr

    13:53 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy

    Gerçek, Zehirdir

    KRİZ VAR MI?
    Vakti olan arkadaşlar mutlaka okumalı! ABD merkezli oynanan oyun çok güzel izah edilmiş.

    Krizin kaynağı : ABD‘nin son dönemdeki büyümesi tümüyle tüketim artışına dayanıyordu. Bireysel tasarruf oranının uzun süredir negatif olması nedeniyle tüketim artışı tamamen krediler tarafından, öncelikle de konut kredileri ile yaratılan para bolluğu (likidite) ile finanse ediliyordu. ABD, 2002‘den itibaren para arzında ve kredilerde, özellikle mortgage (borçkonut) kredilerinde gaza basarak ekonomisinde bir sahte cennet yarattı. Bunun sonucunda beş yıl içinde ABD‘deki konut kredilerinin büyüklüğü 2 trilyon dolardan 10 trilyon dolara yükselerek ABD millî gelirinin % 80‘ine ulaştı. Bu süreçte, ABD‘de ortalama konut fiyatları % 30, Florida, Kaliforniya gibi konut spekülasyonunda başı çeken bölgelerde ise % 50 civarında arttı.

    Bilindiği üzere mortgage, bankalar ve finans kuruluşları tarafından 20-30 yıl ve daha uzun vadeli kredi temini ile karşılığında alınan konut üzerine "ipotek" tesis edilmesi sistemidir. Konut üzerine ipotek konulduktan sonra ilgili banka tarafından verilen borç miktarı ve borç karşılığı alınan ipotek bedeli tutarında menkul kıymetler (bono, tahvil ve fon) ihraç edilmekte, ihraç edilen bu menkul kıymetler ise ikincil piyasalarda tekrardan satılmaktadır. (Bu durumda, mevcut bir gayrimenkulün 3-5 katı büyüklüğünde menkul değer piyasalarda dolaşmakta, Kredi hacminde reel olmayan şişmeler oluşmaktadır.)

    Bu arada Amerikan sanayisi başta Çin olmak üzere, işgücü ve diğer maliyet girdilerinin düşük olduğu başka ülkelerde yatırıma devam ettiği için, ABD‘deki orta sınıfın geliri düşmeye devam etti. Alınan konut kredilerinin taksitlerinin de devreye girmesiyle birlikte Amerikan halkının tüketimini arttıracak, hatta sürdürecek parası kalmadı. Bunun üzerine devreye (aynen Türkiye‘de olduğu gibi) cömertçe dağıtılan tüketici kredileri, taşıt kredileri ve en önemlisi ipotekli konutun, şişmiş konut fiyatları üzerinden yeniden kredilendirilmesi demek olan "mortgage refinancing" kredileri girdi.

    Mortgage refinancing, genel olarak tüketimi finanse etmek için ABD‘li banka ve finans çevrelerinin icat ettiği yeni bir kredilendirme yöntemidir. Buna göre; bir önceki yıl krediyle yüz bin dolara ev satın almış olan bir Amerikalı aile, bir sonraki yıl evinin rayiç bedelinin otuz bin dolar arttığını ileri sürerek bu değer artışını teminat gösterip kredi alabiliyordu. Amerikan aileleri bu krediler sayesinde mortgage kredileriyle satın aldıkları milyonlarca evi dayayıp döşeyebildiler. Geçen yılın 13 trilyon dolarlık Amerikan ekonomisinde bu kredilerin boyutu 850 milyar dolara ulaştı. Yani ‘mortgage refinancing‘ olmasaydı son yıllarda Amerikan ekonomisinde tüketim düşecek, ekonomi küçülecekti.

    Krizin Başlangıcı : Halka refah ve mutluluk getiren mortgage efsanesinin, serbest piyasa söyleminin ardına saklanmış resmi bir saadet zinciri olduğunun farkına varılması ilk kez 2006 yılında konut satışlarının %5 oranında düşmesi üzerine olmuştur. Zincirin kopmaması tümüyle konut satışlarının ve konut fiyatlarının sürekli artışına bağlı bulunmaktadır. Düşüşün 2007 yılında da aynı şekilde (% 5) devam etmesi üzerine kriz, sadece evlerini kaybeden veya ciddi varlık kayıpları ile karşılaşan aileleri etkileyen bir durum olmaktan çıkmış, Amerikan rüyası yutturmacasıyla sürekli borçlanarak tüketmeye yönlendirilen toplumsal yapıyı sarsan gerçek boyutları ile algılanmaya başlanmıştır.

    Bugün, ABD halkı 4 trilyon doları faizlerden oluşan ve toplam büyüklüğü 10 trilyon dolara varan mortgage kredilerini ödeyemiyor. Amerikan orta sınıf ailelerinin neredeyse tamamı bu kredilerden yararlanarak ev sahibi olmuşken şimdi mülklerine el konulmasının ve bugüne kadar ödedikleri kredilerin boşa gitmesinin şaşkınlığını yaşıyor. Halk bulunduğu orta sınıftan mülksüzler sınıfına düşmenin umutsuzluğu ve kızgınlığı içinde.

    Sistem dağıttığı kredileri geri toplayamamanın sıkıntısıyla içinden çıkılmaz bir çöküntü yaşıyor. Başta Citibank olmak üzere ABD‘nin en büyük bankaları ciddi varlık kayıpları ile karşı karşıya kalmış durumdalar. Konut fiyatları 40 yıldır ilk kez düşer, işsizlik dört yıldan bu yana ilk kez artarken, büyüme hızı % 4.9‘dan %0,6‘ya düşmüş, perakende satışlar gerilemiş durumda. Konut fiyatlarındaki gerilemenin 2008‘de durması için de bir sebep yok. Fiyatların bu yıl da düşmeye devam edeceği öngörülüyor. Bu taktirde, Citibank gibi gırtlağına kadar mortgage tahviline gömülmüş büyük bankalar ve finans kuruluşları için bir finansal kabus gerçeğe dönüşecek gibi gözüküyor.

    Nitekim, ABD‘li yatırım bankası Stearns‘ın borsa değeri Ocak 2007‘de 20 milyar dolar iken, Mart 2008‘de JP Morgan‘a 236 milyon dolara satıldı. Yine bir motgage sağlayıcısı olan Thornburg Mortgage iflas etmemesi için bir milyar dolar bulması gerektiğini açıklayınca hisseleri yüzde 45 değer kaybetti. PMI Mortgage ve FGCI Corp. Tahvil sigorta şirketleri 2008‘in ilk üç ayı için birer milyar dolar zarar açıkladılar.

    ABD‘nin 800 milyar dolar civarında olan yıllık cari açığının (milli gelirine oranı % 6‘larda yani dev boyuttadır) çok büyük bölümü, Amerikan tahvili ve hisse senedi satın alan dünya ülkeleri (Türkiye‘de döviz rezervlerini aynı şekilde değerlendiriyor, kendisi yaklaşık % 8-9 reel faizle borçlanırken, kasasındaki dövizleri % 4-5 faizle bu tahvillere yatırıyor. Çok akıllıca bir yöntem değil mi?!!) tarafından finanse edilmektedir. Bugün ABD dışındaki ülkelerde değeri 8 trilyon dolara yaklaşan Amerikan tahvil ve hisse senedi stokunun varlığından söz edilmektedir.

    Dünya genelinde ABD ekonomisinin ve şirketlerinin büyüme potansiyeline, ABD maliye ve bankacılık sisteminin sağlamlığına olan inancın yıkılması halinde ABD‘ye yönelik finansal yatırım akışı duracağı gibi, 8 trilyon dolarlık yatırım aracını elinde bulunduranların bunları satmaya başlaması da gündeme gelebilecektir. Bu durumda ABD dolarının değerinin olağanüstü düşmesi kaçınılmaz olacaktır. Bu durumun gerçekleşmesi yaklaşık 30 yıldır pompalanan neo-liberal rüyanın sonu anlamına gelecektir.

    Gerçek Gösterilen midir? : Amerika‘da konut sektörü ve mortgage piyasalarının sarsılmaya başlaması üzerine, küresel balonu ilelebet sürdürmeye çalışan Batı finans sermayesi 2007 boyunca çeşitli kurtuluş teorileri üretti: Amerikan ekonomi medyası 2007‘nin ikinci yarısı boyunca "mortgage krizinin sona ermek üzere olduğu" ve "Amerikan ekonomisinin durgunluğa girmeyeceği" propagandasıyla doların değerini korumaya çalıştı.

    Bunlara göre; Amerikan tüketicisi o denli dinamikti ki, FED‘in faizleri biraz gevşetmesi halinde tüketim başka yönlerde artacak, böylece mortgage sektörü yavaşlasa bile Amerikan ekonomisindeki büyüme hız kesmeyecekti. Hele durgunluk, asla söz konusu olamazdı.

    Bunun bir hayal olduğu anlaşılınca yeni bir teori patlatıldı: Artık başta Çin olmak üzere gelişen ülkelerin ekonomik kapasitesi o kadar büyümüştü ki, Amerika durgunluğa girse bile dünya ekonomisi Çin, Brezilya, Hindistan gibi ülkelerin önderliğinde eskisi gibi büyümeye devam edecekti. Bu gelişen ekonomilerle kurdukları ekonomik ilişkiler sayesinde, Japonya ve AB bile Amerika‘daki durgunluktan fazla etkilenmeyecekti!

    Bu teori de bir yandan Çin‘den ve Japonya‘dan gelen ekonomik yavaşlama haberleriyle, bir yandan da Avrupa bankalarının Amerika‘daki mortgage batağına ne kadar saplanmış olduklarının ortaya çıkmasıyla çöküverdi. Amerika merkezli balon ekonomisinin şişirilmesindeki en büyük sorumlulardan biri olan eski FED Başkanı Greenspan ile bu ekonomik sistemin bizim gibi ülkelerde misyonerliğini yapan IMF bile dünya ekonomisinin doludizgin durgunluğa gittiğini itiraf etmek zorunda kaldı. Halbuki daha bir yıl önce aynı IMF; "Küresel ekonomi 2007 ve 2008‘de de güçlü büyüme eğilimini sürdürecektir. Hatta mevcut koşullardan en son 2006 yılı için yapmış olduğumuz risk uyarılarının artık önemini yitirmekte olduğu söylenebilir" (IMF, 2007 World Economic Outlook) diyerek mevcut sistemin nasıl sağlıklı olduğunu ilan etmekten çekinmiyordu.

    Ancak, Amerika‘nın durgunluğa girdiğinin netleşmesi ve FED faizinin % 2,25‘e kadar inmesiyle propaganda savaşı mecburen başka bir eksene kaydı. Amerikan kredi derecelendirme şirketlerinin Japonya‘nın durgunluğa girmek üzere olduğunu ilân etmeleri üzerine Amerikan medyası manşeti patlattı: "Evet, Amerikan ekonomisi iyi durumda değildi ama, diğer rezerv para ülkelerinin de durumu parlak değildi."

    Son dönemlerde ise hedef Euro bölgesi. Önce 25 Ocakta Business Week dergisi Avrupa Merkez Bankasını FED‘le beraber faiz düşürmeye çağırdı. Dergiye göre Amerika‘da başlayan ekonomik durgunluk Avrupa‘nın da durgunluğa girmesine yol açacaktı ama, Avrupa Merkez Bankası bunun farkında değildi. Euro bölgesinde 2007‘de perakende satışların % 2 gerilediğinin açıklanmasıyla Amerikan medyasındaki kampanyanın dozu arttı, hem Japonya‘nın, hem de Euro bölgesinin durgunluğa girmeye başladığı ilan edildi. Yapılan yorumlara göre Avrupa Merkez Bankasının üzerinde faiz indirimi için büyük bir baskı oluşmuştu.

    Bu şartlar altında dolar yeni bir değerlenme sürecine girecek, 2008 doların yılı olacaktı! Tabii Amerika yalnız propaganda yapmakla kalmadı. Amerikan medyası "Dolar güçlenecek" söylemini bütün dünyaya yayarken Amerikan bankaları da FED öncülüğünde diğer rezerv paralara, özellikle de Euroya karşı dolar satın almaya başladı. Böylece Avrupa Merkez Bankası toplantısından önce dolar-euro paritesi 1.4444‘e kadar düşürüldü. Derken, Avrupa Merkez Bankası Başkanı faizleri indirmeyeceklerini açıkladı. Ayrıca mevcut enflasyona göre reel faize bakılırsa Avrupa Merkez Bankası faizi enflasyonun 1 puan üzerindeyken, FED faizi ise enflasyonun 1 puan altında kalmaktaydı.

    Dolar - Euro İlişkisi: ABD‘nin millî gelirin % 6‘sını aşan cari açığına karşılık Euro bölgesinde az da olsa (% 0.3) bir cari fazla var. Krizin etkisi ile Avrupa‘nın büyüme hızı epeyce gerilese bile mevcut cari fazlanın en kötü ihtimalle küçük bir açığa dönüşebileceğini öngörebiliriz.

    Öte yandan Euro bölgesinde Amerika ile kıyaslanabilecek bir konut balonu söz konusu değildir. Bunun nedeni, bu ülkelerde, özellikle de Almanya‘da, her türlü tüketici kredisi kullanımının Amerikan ekonomisine göre çok daha sınırlı olmasıdır. Örneğin, Alman yasaları herhangi bir kişinin kredi kartı limitinin ancak yarısını kullanmasına izin veriyor. (Daha fazla harcarsan ödeyemezsin, ona göre!!!).

    Bu durum ABD ve Avrupa hane halklarının tüketim alışkanlıkları arasındaki temel bir farkı ortaya koymaktadır. ABD‘de tüketim, ağırlıklı olarak kredilerle yani gelecekte kazanılacağı varsayılan gelirlerle finanse edilirken, Avrupalı hane halklarının tüketimi ağırlıklı olarak mevcut gelirleri (ceplerindeki para) ile finanse edilmekte, bunun sonucu olarak, finans sektöründeki olumsuzlukların hane halklarının tüketimine ve reel ekonomiye etkisi göreli olarak sınırlı kalmaktadır.

    Amerikan ekonomisinin yavaşlamasıyla Euro bölgesinin ihracatında ortaya çıkabilecek daralmaya bakacak olursak, orada da şu an için vahim bir tablo görünmüyor. 2006 yılında Japonya‘nın millî gelirinin % 6‘sı, İngiltere‘nin millî gelirinin % 9‘u, Çin‘in millî gelirinin % 12‘si Amerika‘ya yaptıkları ihracattan kaynaklanırken, Avrupa Birliği geneli için bu oran sadece %2 seviyesinde bulunmaktadır.

    2007 yılı başında 1.31 olan dolar-euro paritesi, 2007 Kasımında 1.4968‘e ulaşmış, yılı 1.45‘lerde tamamlamıştır. Nisan 2008 itibarı ile, Avrupa Merkez Bankasının halen % 4 olan gösterge faizinde faiz indirimi yapmamış olması sonucunda parite 1.59‘lara doğru tırmanma sürecine girmiştir.

    Euro bölgesi enflasyonunun Mart 2008 itibarı ile, tarihinin en yüksek düzeyi olan 3,6‘ya ulaşarak (Enflasyon oranları, geçen yılın aynı döneminde yüzde 1,9 seviyesindeydi.) neredeyse geçen yılın iki katına çıkması, Avrupa Merkez Bankasını faizleri indirme konusunda daha da çekingen kılacaktır. Bu durumda doların euro karşısındaki değer kaybının süreceğini söylemek çok da aykırı olmasa gerekir. Enflasyon verilerinin ABD içinde pek parlak olmadığı bir ortamda ABD‘nin de faiz indirimlerinden vazgeçmesi, en azından ara vermesi hiç kimse için sürpriz olmayacaktır.


    Manipülasyon: Demokrasilerde yasama, yürütme ve yargıdan sonraki "dördüncü kuvvet" olduğu söylenen medya Türkiye‘de işgal altındadır. 2000 yılından beri süregelen IMF programları sayesinde Türkiye ekonomisi tarımı ve sanayisi ile yok edilmiş, üretemeyen, borç parayla ithalat yaparak yaşayabilen, dış borç bağımlısı, zavallı bir ülke haline getirilmiştir.

    Medyanın son beş yıldır yalnızca ihracat artışlarını haber yapıp, ithalatın ne kadar arttığından hiç söz etmemesi uygulanan karartmanın boyutlarını göstermesi açısından çarpıcı bir örnektir. Türkiye son beş yılda, Amerika merkezli parasal genişleme politikalarının yarattığı bolluk ortamında, yabancı paraya dayalı bir ekonomik genişleme (büyüme değil) yaşamıştır. Amerika‘daki balon ekonomisinin çökmesi, sıcak paraya bağımlı hale gelmiş Türkiye ekonomisinin de hızla daralması sonucunu doğuracaktır. Bu nedenle, Amerika‘da patlak veren ekonomik kriz mümkün olduğu kadar kamufle edilmeye çalışılmakta, aksini gösteren çok güçlü verilere rağmen ( bu dönemde borsa ve YTL‘nin değerinde yaşanan düşüş, tüm benzer ülkelerin üzerinde olmuştur) krizin Türk ekonomisini etkilemeyeceği söylemi ısrarla tekrarlanmaya devam edilmektedir.

    Bir yandan, ABD ekonomisi hakkındaki kötü haberler mümkün olduğunca yumuşatılmaya, merak etmeyin koskoca ABD ekonomisine bir şey olmaz gibisinden laflarla gerçekler olduğundan daha önemsiz olarak gösterilmeye çalışılırken, iyi haberler abartılıp şişirilmekte, iyi haber yoksa olmayacak cambazlıklarla üretilmeye çalışılmaktadır. Bu noktada, bir kanalda her hafta program yapan profesör unvanlı televole ekonomistlerinin, 2001 devalüasyonundan bir gece önce program yaptıkları TV kanalında saatlerce Türkiye‘de böyle bir devalüasyon olmayacağını anlattıklarını hatırlamakta yarar bulunmaktadır.

    Kriz ve Türkiye: Türkiye‘nin yaşanmakta olan krizden hangi boyutta etkileneceğini yorumlayabilmek için öncelikle bazı rakamları gözden geçirmekte yarar bulunmaktadır.

    Türkiye‘nin dış ticaret açığı (İhracatımız 112, ithalatımız 177 milyar dolar 2007 sonunda 65 milyar dolardır.

    Tüm döviz girdi ve çıktılarımızı ifade eden cari işlemler açığı ise; 2002 yılında 1,8 milyar dolar iken 2007‘de yirmi kat artarak 36 milyar dolara, başka bir deyişle milli gelirin % 7.4‘üne (ABD‘de bu oranın % 6 olduğunu ve uzmanlarca ‘dev boyutlarda‘ olarak tanımlandığını hatırlayalım) ulaşmıştır.

    Gazetecilerin bir sorusu üzerine büyük ekonomi uzmanı, Dışişleri Bakanı Ali Babacan; "Sürdürülebilir olduğu sürece cari açıktan korkmamak lazım" diyerek, televizyonlarda paranın ve ekonominin geleceğine ilişkin neredeyse bütün gün ahkam kesen sözde uzmanlarca da sıkça ifade edilen bu anlamsız söylemi tekrar etmekte, "dış borç"un adını "cari açığın finansmanı" diye değiştirerek topluma yutturmaya çalışmaktadırlar.

    Cari açığın ne olduğu bellidir. Bunun sürdürebilir olması demek, borç bulabilme olanağının, yani borçlanmanın "aynı banker olayında olduğu gibi" artarak sürdürülebilmesi demektir. Nitekim, 2002‘den bu yana dünya piyasalarındaki likidite bolluğundan yararlanarak ve yüksek faizler ödenerek bu borç bulunmuş, bu cari açık rakamlarına ulaşılmıştır. ( Bu dönemde kamu ve özel toplam dış borçlar 129,7 milyar dolardan 2007‘de 237,2 milyar dolara çıktı.) Sorun krizin derinleşeceği düşünülen 2008 ve devam edeceği varsayılan 2009 yılında bu paranın bulunup bulunamayacağıdır.

    Bir önceki AKP hükümetinde Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdüllatif Şener Şubat 2008‘de Antalya‘da işadamlarına hitaben yaptığı bir konuşmada bakın neler söylüyor: "Hükümet cari açığı kapatmak için ülkeye geçici olarak giren sağlıksız yabancı yatırımlara ve düşük kura müdahale etmiyor. Eğer kriz yoksa, yabancılaşma hızla devam ediyor demektir. Yani kriz yoksa cari açık sorun demektir...Ancak yabancılaşmanın artıyor olması, sadece temel sektörlerin yabancılaşması anlamına gelmiyor, aynı zamanda ekonomi politikalarının da yabancılaşması anlamına geliyor. Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesine gelen cari açık, sürekli borçlanıp birikimleri satarak giderilemez. Sigorta sektörünün yüzde 95‘i yabancılaştı, borsa aracı kurumlarının tamamı yabancılaşma noktasında olup, bankalardaki yabancılaşma oranı yüzde 50‘ye yaklaştı. Türkiye‘deki finans sektörü elimizden çıkmak üzere. Böyle olunca, cari açığı kapatmak için ne olursa olsun bu durumun devam ettirilmesi gerektiğini düşündüğünüzde, para giriyor. Ama nasıl giriyor? Dünyanın en yüksek faizini veriyorsunuz. Bize ait olmayan para, kuru düşürüyor. O zaman ithalat kabiliyeti artıyor, o da cari açığı artırıyor. Yani iş kısır döngüye dönmüş durumda..."

    Abdüllatif Şener devam ediyor; "ABD‘deki Mortgage krizi etkilerini 2009‘a kadar sürdürecektir , ABD merkezli finans kuruluşları merkezde yaşadığı sorunu çözmek için, ilk önce Türkiye‘deki parasını çekerek merkezdeki sorunu halletmeye çalışacak, bu durum da Türkiye‘de sorun yaratacaktır."

    Türk ekonomisinin nereye gideceğini büyük ölçüde mortgage krizinin seyri belirleyecektir. Durgunluğun Amerika‘dan tüm dünya ekonomisine yayılmakta olduğu, buna bağlı olarak finans piyasalarında büyük zararların ortaya çıkmasının kaçınılmaz olduğu görülmektedir. Bunun sonucu, Türkiye gibi ülkelerden sıcak para kaçışıdır. Büyük cari açığı ve dış borcu olan bir ülkeden sıcak para (Türkiye‘de sıcak paranın ulaştığı miktar 2007 sonu itibariyle 90 milyar dolardır) kaçışı başlayınca neler olduğunu 2001‘den biliyoruz.

    Bu süreç boyunca dünyanın büyük ekonomileri arasındaki ekonomik ve finansal dengeler sürekli değişecek. Henüz işin başında olmamıza rağmen dünyanın rezerv paraları arasında son dönemde gözlenen büyük parite oynamaları, bundan sonra olacak daha köklü değişimlerin ve daha derin dalgalanmaların habercisi olarak değerlendirilebilir.

    Yazımızın başlığındaki "MİGROS Neden Satıldı?" sorusunun yanıtı tam da bu geldiğimiz noktayla, yani önümüzdeki dönemdeki kredi bulma koşulları ile buna bağlı olarak belirlenecek döviz kurları ile ilişkilidir.

    MİGROS NEDEN SATILDI?

    Koç Holding 1999‘dan bu yana uygulanan IMF politikalarını ve ‘istikrar‘ adına AKP hükümetini desteklemekteydi. Global bir krizin sürmekte olduğu yani borsaların tepetaklak olduğu bir dönemde KOÇ Holding‘in nakit kasası ve çok önemli bir kar kaynağı olan, gözbebeği konumundaki MİGROS‘u satmasının bir anlamı olmalıdır. Üstelik bu satış Koç Holding CEO‘su Bülent Bulgurlu‘nun açıklamalarına göre "planlanandan 4-5 ay önce sonuçlandırılmıştır".

    Demek ki KOÇ, ne hükümetin söylediklerine ne de medyanın pembe haberlerine itibar etmiyordu. Bülent Bulgurlu MİGROS operasyonunun KOÇ Holding açısından ne anlam ifade ettiğini açıklarken, aslında kendisi gibi dövizle borçlanan firmalara da yol gösteriyordu:

    "Koç Holding MİGROS hisse satışıyla açık pozisyonunu kapatmış, mali yapısını daha da güçlendirmiş olacaktır. "

    Bu cümleyi; Kriz geliyor, kurlar yükselecek, bakın biz MİGROS‘u feda ettik. Döviz borçlarınızı kapatın, yapamıyorsanız hesabınızı-kitabınızı yeniden gözden geçirin ve tedbir alın şeklinde değerlendirmek bizce yanlış olmayacaktır.

    Şüphesiz ki bu sorunun muhatabı yalnızca reel sektör değildir. Son üç dört yılda yurtdışından aldıkları sendikasyon kredileri ile, düşen hane halkı gelirlerine rağmen, toplam tüketimdeki artışı geçmiş yıllarla kıyaslanamayacak yüksek oranlarda finanse eden bankaların, yeni dönemde bu kredileri aynı koşullarda yenileyemeyecekleri açık bir sonuç olarak karşımızdadır.

    Şubat 2008 itibarı ile bankacılık sektörünce doğrudan tüketicilere kullandırılan kredilerin (konut, otomobil, tüketici kredileri ile kredi kartları) hacmi 76.119.961,30 YTL‘ye, tüm krediler içindeki oranı ise % 24.2‘ye ulaşmış durumdadır. Bu rakamlar 2005 yılının Şubat ayında 15.108.211,10 YTL ve % 15,2‘dir. Aynı karşılaştırmayı doğrudan tüketiciye kullandırılan krediler içindeki, tasfiye olunacak krediler için yaptığımızda durumun hassasiyeti daha net ortaya çıkmaktadır. 2005 yılında bu miktar 29.416,70 iken, bu rakam Şubat 2008‘de 2.493.004,65 YTL‘ye ulaşmış durumdadır. Diğer bir değişle son üç yıl içerisinde doğrudan tüketicilere verilen krediler yaklaşık elli kat artarken, tasfiye olunacak kredilerdeki artış yaklaşık 84 kat olmuştur. Kredi hacmindeki artışın en önemli sonucu bireylerin borçluluk oranının artmasıdır. Nitekim, tüketici kredi borçlarının hane halkı toplam varlıklarına oranı yüzde 32‘ye ulaşmıştır (Cumhuriyet, 9.4.2008)

    Kelin Merhemi Olsa ya da Kılavuzu Karga Olanın...

    Büyüme rakamlarının ve işsizlik verilerinin hızla kötüleştiği bir ortamda, Bu rakamlar ciddiye alınması gereken bir durumu işaret etmektedir. Yapılması gereken "bize bir şey olmaz" şeklinde hamasi nutuklar atmak yerine, sorunu doğru tespit edip gerekli önlemleri almaya çalışmaktır. Ancak şu da bir gerçektir ki, özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin satılacak bir MİGROS‘ları yoktur. Bu durumda reel sektörde iflaslar, kapanan ve çok ucuza yabancılara satılarak el değiştiren işletmeler önümüzdeki dönemde sıkça görülecektir. İstihdamın yapısında daha büyük bozulmalara neden olabilecek bu durumda devlet, küçük ve orta ölçekli işletmelere destek olacak önlemleri acilen almak durumundadır.

    Ancak görülen odur ki Hükümet krizden kurtulmanın yolunu, kendi sanayicisine, üreticisine destek olmakta değil, bu işletmelerin ve yerli üretimin büyük ölçüde tasfiyesine neden olacak, kendi bütçesini yönetemediği için altınlarının bir kısmını satmak, 380 çalışanını işten atmak zorunda kalan IMF‘ce dayatılan politikaların devamında aramaktadır.
    10:18 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月26日

    Soğan Doğra !

    Finansal krizin reel ekonomi üzerindeki etkileri yoğunlaşacak

    Erkin I.Şahinöz

    Dünya, 26.09.2008

    "Yüzyılın en büyük finansal krizi"ni yaşıyoruz. Finansal krizi, ABD konut sektöründeki balonun patlaması tetikledi. Ancak ABD ekonomisinin sadece ve sadece yüzde 5'ini oluşturan konut sektörünün sadece ve sadece yüzde 10'luk kesiminde (eşikaltı grubunda) yaşanan mortgage taksidini geri ödeyememe gibi basit bir sorunun finansal sistemi çökertme noktasına gelecek kadar büyük bir "finansal tsunami"ye dönüşmesinde herkes suçlu. Bu unutulmamalı.

    Faizleri "fuhuşa teşvik" edecek kadar uzun süre oldukça düşük düzeyde tutan Amerikan Merkez Bankası (FED) de suçlu, finansal sistemi "gözetlemek ve denetlemekle" yükümlü regülatörler de suçlu, "bir koyundan on post çıkartma" güdüsüyle hareket eden yatırım bankaları da suçlu, 80 yıllık "bayatlamış" regülasyon sisteminin yaratıcı finansal mühendislik teknikleri sayesinde son 5-10 yılda çığ gibi büyüyen "türev yaratıkları" kontrol edebileceğini düşünme gafletine düşen politikacılar da suçlu, finansal piyasaların milyonlarca dolar prim kazananan "harika çocukları"nı aşırı riskli yatırımlara yüksek kaldıraçla (çok az sermaye-yüksek oranda borç kombinasyonuyla) girmelerini teşvik eden "bonus sistemleri" de suçlu.

    Finansal priyasalarda yaşanan kabusun hem çok müsebbibi var hem de çok mağduru. Tek bir "günah keçisi" göstermek (örnek FED'in eski Başkanı Greenspan) yaşananları aşırı basitleştirmek olur. Gelinen noktada herkesin başını önüne eğip iki kere düşünmesi gerekiyor. Çünkü global piyasalarda yaşanan krizin içinde bulunduğumuz dönem ve yakın gelecek üzerindeki etkilerinin yanı sıra uzun dönem etkileri de hepimiz için önemli olacak. Bugünkü yazımızda mevcut dönem ve yakın gelecekteki etkilere odaklanacağız. Daha sonraki yazılarımızda dünya finans piyasalarında taşların yerinden oynamasına neden olan global kredi krizinin mevcut işletme modellerinin dahi sorgulanmasına neden olabilecek uzun vadeli etkilerini irdeleyeceğiz.

    Sorunlar, ABD menşeli olmakla birlikte küreselleşmenin getirdiği "sermaye ve ticaret" bütünleşmesi ile birlikte önce "finansal kanal" üzerinden sonra da gecikmeli etkisiyle "ticaret kanalı" üzerinden tüm gelişmiş ülkelere sirayet etmiş durumda. ABD, Japonya, Kıta Avrupası'nın önde gelen ekonomileri ve İngiltere resesyonun eşiğine geldiler. Ancak Türkiye'nin de içinde bulunduğu gelişmekte olan ülkeler gelişmiş ülkelerdeki yavaşlamadan şu ana kadar oldukça sınırlı bir şekilde etkilenmiş gözüküyorlar.

    Buradaki kilit kelime "şu ana kadar". Gelişmiş ülkelerde yaşanan yavaşlama ilk düşünüldüğü gibi "kısa soluklu" olsaydı gelişmekte olan ülkelerdeki tahribatın sınırlı kalabileceğini düşünebilirdik. Ancak ne yazık ki takip ettiğimiz göstergeler başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerdeki toparlanmanın 2009 yılının ikinci yarısından önce başlayamayacağına işaret ediyor. Gelişmiş dünyadaki yavaşlamanın onumuzdeki yılın ilk yarısını da kapsayacak şekilde uzaması gelişmekte olan ülkelerin büyüme performanslarında ciddi ölçüde bozulmalara neden olabilecektir.

    Dünyanın en büyük yatırım bankalarını, yüzlerce hedge fon ve mortgage şirketini iflasa sürükleyen kredi krizi giderek derinleşiyor. Finansal sistem tam anlamıyla tıkanmış durumda. Birbirlerinden kredi alamayan finans kuruluşlarının çalışır haldeki tek finansman kaynaklarının merkez bankaları olduğunu söylemek abartılı olmaz. Bir başka ifadeyle, finans kuruluşları kendi yükümlülüklerini karşılayacak kaynağı ya bulamıyorlar ya da "son borç verici" konumundaki merkez bankalarından zar zor bulup yaşam mücadelesi veriyorlar. Hayatta kalabilme gayreti içinde olan mali kesim haliyle asli işlevini yani "sistemdeki tasarrufların krediye dönüşmesine arabuluculuk yapmak" işlevini yerine getiremiyor. Rakamlarla henüz teyit edilmemiş olmakla birlikte mali kesimin reel kesime açtığı kredilerin hacminde dramatik bir düşüş yaşanıyor. Kredi alamayan reel sektördeki ekonomik aktivite de dolayısıyla bıçak gibi kesilme riski ile karşı karşıya. Mali sistemdeki tıkanıklık yüzünden ABD ekonomisi resesyona doğru gitmiyor, resesyona doğru koşuyor.

    ABD hükümeti tarihte emsali görülmemiş büyüklükte bir "topyekun kurtarma planı"nı uygulamaya sokmaya hazırlanıyor. Dev kurtarma planı özel sektörün kendi ticari kararları yüzünden yarattığı pisliği kamusal kaynaklarla çözme esasına dayanıyor. Ancak bu planın içeriğini ve uygulanmasında yaşanabilecek sorunları göz önüne aldığımızda mali kesimdeki sıkıntıların çözülmesine faydalı olacağını ancak yeterli olamayacağını söyleyebiliriz. Plan, finansal piyasalarda yaşanan güven bunalımının sistemik krize dönüşmesine engel olabilecektir. Ancak kredi piyasalarında yaşanan sıkışıklığı kısa vadede düzeltmesi olanaksız.

    Finansal piyasalarda "en kötü" son yaşananlardan sonra geride kalmış olabilir. Ancak "reel sektör" açısından asıl zor dönem yeni başlıyor. 2009'un ikinci yarısına kadar küresel yavaşlama problemi ile yaşamak zorunda kalacağız. Asıl önemlisi, yavaşlayan ülkeler kervanına yakın gelecekte gelişmekte olan ülkelerin de katılması beklenmeli.

    Sokrates Kafe: Soğanın acısını yiyen bilmez, doğruyan bilir.

    erkin.y.sahin@clev.fbr.org 

    11:58 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy

    Karanlık Ortaçağ

    Uluslararası Finans Uzmanı Prof. Steve Hanke: Türkiye gibi gelişen ülkeler için karanlık dönem şimdi başlıyor

    Didem ERYAR ÜNLÜ

    Dünya, 26.09.2008 

    Prof. Dr. Steve Hanke dünyanın en etkileyici ekonomistlerinden birisi. Uluslararası Finans Uzmanı ve John Hopkins Üniversitesi Öğretim Görevlisi Prof. Steve Hanke, 1998 yılında dünyanın en etkili 25 insanından biri olarak nitelendirildi. Ronald Reagan döneminde, başkanın ekonomik danışmanlığını yapan Hanke, danışmanlık yaptığı ülkeler arasında Arjantin, Bulgaristan, Estonya, Endonezya, Litvanya ve Karadağ yer alıyor. Hanke, özellikle gelişmekte olan ülkelerde başarılı para kurulu modellerinin oluşturulmasına yönelik katkıları ile tanınıyor. Türkiye'de kur ayağındaki başarısızlığın, sabit kur uygulamasının yarattığı istikrarsızlık sonucu ortaya çıktığını belirten Hanke, Türkiye'de enflasyonu kontrol altına almanın tek yolunun dolar ya da Euro gibi güçlü bir para tarafından desteklenen ve sabit bir değişim oranını garanti eden bir "para kurulu" oluşturmak olduğunu söylüyor. Türkiye'nin Euro bölgesine dahil olması gerektiğini kaydeden Hanke'nin uyarıda bulunduğu bir diğer konu da, dünya küresel finans krizi ile sallanırken, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için karanlık dönemin daha yeni yeni başlıyor olduğu.

    - Küresel finans krizinin kısa vadede çözümlenebileceğini düşünüyor musunuz? Hükümetlerin uygulaması gereken doğru politikalar neler?

    16 Nisan 2007 tarihinde Forbes Dergisi'nde yer alan köşe yazımın başlığı "Fırtınaya hazırlanın" idi. Bu yazıda, ABD Merkez Bankası'nın kısa vadeli faiz oranlarını çok düşük tuttuğunu ve bu yüzden kredinin yapay olarak çok hızlı yayılacağı sonucuna varmıştım. Bu, hisse değerlerinin patlamasına yol açtı. Bu patlama da kendi kendini yok etti sonunda. Fırtınanın geldiğini geçtiğimiz sene görmüştüm ve bunun kısa bir sürede sona ereceğini düşünmüyorum. Şu anda, Wall Street'te ve Washington'da çok akıllı oldukları düşünülen adamlar, çok kötü düşünceler üretiyorlar. Tüm bu düşünceler hükümetin ekonomiye yönelik müdahalesini artırıyor.   

    - ABD'deki finans krizinin etkileri Avrupa'da da görülüyor. Yüksek enflasyon, yavaş büyüme bunun ilk işaretleri. Euro bölgesinin para politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

    Krizin sonucu olarak Avrupa Merkez Bankası faiz oranlarını daha da düşürmek zorunda kalacak büyük bir olasılıkla. Bu da gelecekte kaçınılmaz olarak enflasyonun ateşini artıracak.

    - Gelişmekte olan ülkeler krizden nasıl etkilenecek?

    Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin karanlık sürece daha yeni yeni girdiklerini düşünüyorum. Bir süredir FED tarafından belirlenen düşük faiz oranlarından yapay olarak yarar sağladılar, çünkü düşük faiz oranları ticareti hareketli tuttu. Ucuz dövizle borçlanıp, Türk Lirası gibi değer kazanan dövize yatırım yapıldı. Fakat işler şimdi tersine dönecek ve gelişen ülkelere akmakta olan sermaye kesilecek.

    - Dünyanın en önemli "para uzmanlarından" biri olarak değerlendiriliyorsunuz. Endonezya, Venezüella, Arjantin gibi birçok ülkeye danışmanlık yaptınız. Türkiye ekonomisini; Türk hükümetinin para politikasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

    Uzun bir süre boyunca enflasyon hedefli politikaları ve Türkiye'ye özel para rejimini eleştirdim. 2001 yılında Dr. Kurt Schuler ile birlikte yazdığım "Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Para Kurulları El Kitabı" başlıklı kitapta da bu konuya yer veriliyor. Türkiye gibi parasal tarihi olan bir ülkede enflasyonu düşürmeyi hedef almak, ve enflasyonu mantıklı seviyelerde tutmak, reel faiz oranlarının çok yüksek olmasını gerektirir. Bu da kötü bir sonuç verecektir. Türk ekonomisi çok kırılgan bir ekonomi, çünkü parasal düzeni hatalı. Daha önce Dr. Schuler ile birlikte yazmış olduğumuz kitapta da belirttiğimiz gibi, Türkiye'nin öncelikle ortodoks döviz kuruluna geçmesi gerekli. Bu da, Türk para politikasını değil, lira ve Euro arasında sabit bir değişim oranı oluşturulmasını, liranın Euro'ya sabitlenmesini gerektirir. Bunun bir sonucu olarak, Türkiye Euro bölgesine entegre olacaktır.

    - Türkiye'ye, Çin başta olmak üzere diğer gelişen ülkelerle rekabet edebilmesi açısından ne yönde önerilerde bulunabilirsiniz?

    Geçtiğimiz günlerde Cato Enstitüsü tarafından açıklanan Dünyada Ekonomik Özgürlük 2008 Raporu'nda Türkiye 141 ülke arasında 90. sırada yer aldı. Birinci sırada Hong Kong, ikinci sırada ise Singapur vardı. Rekabetçi olabilmek için Türkiye'nin ekonomisini serbestleştirmeye devam etmesi gerekli. Bu da Türkiye'nin daha iyi bir sırada yer almasını  ve daha da önemlisi çok daha rekabetçi bir ekonomiye sahip olmasını sağlayacak.

    Hindistan'ın Bill Gates'i Azim Premji'ye göre küresel kriz rekabeti artırıyor

    Azim Premji, Hindistan'ın Bill Gates'i olarak tanınıyor. Bugün 63 yaşında olan Premji, 1966 yılından bu yana Hindistan'ın önde gelen bilişim şirketi Wipro'yu yönetiyor. 2008 cirosu 5 milyar dolar olan şirket, uluslararası bilişim sektörünün önde gelen oyuncularına kafa tutuyor.

    Azim Premji küresel finans krizinin olumlu yanlarını görebilen ender isimlerden birisi.  Finans krizinin ardından ABD ve Avrupa'da meydana gelen yavaşlamanın, şirketleri masraflarını kısmaya zorlayacağını kaydeden Premji, bunun sonucunda rekabetin artacağını söylüyor.

    Bugün Wipro personelinin dörtte üçü Hindistan başta olmak üzere, düşük maliyetli ülkelerde çalışıyor. "Müşteriye yakın olmamız gerektiğinde ise, Avrupalı müşteriler için Romanya'da, ABD'li müşteriler için Meksika'da çalışıyoruz" diyor Premji. Hindistan'da maliyetlerin gelişmiş pazarlara oranla yüzde 25 daha düşük olduğuna dikkat çeken Premji, hafif etkilenen bir banka dışında Hindistan'ın finans kurumlarının da küresel krizden etkilenmediğini söylüyor. Premji'ye göre bunun başlıca nedeni Hintli bankaların sınır ötesi borç vermemeleri. "Hintli bankalar yurtdışından borç alıyor ama borç vermiyor. Hint para birimi rupi, referans olarak kullanılan bir döviz değil" diyor Hintli işadamı.

    Premji, bundan 42 yıl önce Wipro'yu bir gıda şirketinden, bilişim şirketine dönüştürürken ABD modelini örnek almış şüphesiz. Bugün ise durum biraz farklı. "Her ne kadar ABD yenilikçilik açısından dünyanın bir numaralı ülkesi olmaya devam etse de, artık piyasanın hakimi değiller" diyor Premji. Yiğidi öldür hakkını ver misali, ABD bilişim sektörünün tam anlamıyla yere serilmediğini, fakat yarı ölü konumda olduğunu da ekliyor. ABD'nin dış borçlarına dikkat çeken Premji, "ABD hükümeti Freddie Mac, Fannie Mae ve AIG'nin imdadına yetişerek, şu anda dünyanın en büyük bankası haline geldi. Yeni başkanın işi kolay olmayacak. Onun yerinde olmak istemezdim" diyor. 

    didem.eryar@dunya.com
     

    10:57 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy

    Fatura Revaniden Sonra Gelir

    Dış finansmanda zorlanacağız

    Ercan Kumcu
    Hürriyet, 26.09.2008
    AMERİKA’daki finansal kriz kötü konut kredileri yüzünden çıktı.

    Ama, bugün gelinen noktada nedenlerin önemi artık kalmadı. Kredi krizi güven krizine dönüştü. Güven krizi neredeyse tüm finans sistemine yayıldı ve giderek derinleşiyor.

    Finansal araçlardan hızlı çıkışlar yaşanıyor. Önce finansman bonosu piyasası çöktü. Elindeki finansman bonolarını satabilenler sattı. Satamayanlar piyasası olmayan bir yatırım aracıyla baş başa kaldılar. Konut kredilerine baz edilmiş yatırım araçları herkesin eline yapıştı.

    Yatırımcıların elinde satamadıkları varlıklar arttıkça likidite sıkışıklığı derinleşmeye başladı. Son on yılda çok hızlı gelişen "credit default swap" piyasası çok hızlı bir biçimde kurudu. Yatırımcılar yatırım fonlarından çıkmaya başladılar. Likidite sıkışıklığı arttıkça, geleceğinden şüphe duyulmayan krediler dahi bankalarca geri çağırılmaya başlandı. Benzer gelişmeler Avrupa’da da yaşanıyor. Kısacası, dünyanın gelişmiş ülkelerinde finansal sistem hızlı bir daralma sürecine girdi.

    SORULAR

    Gelişmiş ülkelerin finans sistemlerinde yaşanan erime sürecinin nerede duracağı henüz belli değil. Ama, belli olan, ekonomik faaliyetler artık çok daha küçük bir finans sistemi tarafından, azalmış risk iştahı ile fonlanacak. Yani, küresel düzeyde mali kaynaklar eskiye göre çok daha kıt ve seçici olacak.

    Mali kaynaklarda yaşanan göreli kıtlık ekonomik faaliyetlerin hacmini de olumsuz etkileyebilir. Yakın zamana kadar Amerikan ekonomisinin 2009 yılı içinde yeniden canlanma sürecine girebileceği konuşulurken, şimdi, Amerikan ekonomisinde ciddi bir resesyonun bu yılın son çeyreğinden itibaren yaşanabileceği konuşuluyor. Avrupa zaten resesyonda sayılır.

    Gelişmiş ülkelerde yaşanan resesyonun Türkiye’de üretilen mal ve hizmetlerin dış talebini olumsuz etkileyebileceği riski çok fazla tartışma gerektirmiyor. Türkiye ekonomisi açısından çok daha önemli olan bugünkü üretim düzeyini devam ettirebilmek için gerekli dış finansmanın bulunup bulunamayacağı.

    Bugünkü üretim düzeyini devam ettirebilmek yaklaşık 50 milyar dolarlık bir cari işlemler açığını gerektiriyor. Gelişmiş ülkelerde daralan finans piyasaları karşısında gelişmekte olan ülkelere yönelik uluslararası sermaye akımları hacmi bugünkü düzeylerde kalır mı? Çok zor. Gelişmekte olan piyasalara yönelik sermaye akımları hacminde bir düşüş yaşandığı halde, Türkiye önümüzdeki dönemde yılda 50 milyar dolar civarında taze dış finansman bulabilir mi? O da çok zor. Şimdiye kadar herkes yurtdışından kendi parasını getiriyor idiyse, artık o da bitmiştir herhalde!

    SORUN YENİ BAŞLIYOR

    Bu şartlarda, dış finansman sıkıntısından kaynaklanan bir arz sorunu yaşamamız çok güçlü bir olasılık. Yani, geçmişe göre daha az dış finansman gerektiren bir üretim düzeyi söz konusu olacak. Buna karşılık, beklentiler ve iç talep koşulları faiz ve kurların düzeyini belirleyecek. İç talep daha az dış finansman gerektiren üretim düzeyi ile tutarlı gelişmediğinde ya da beklentiler bozulduğunda, faiz ve kurların düzeyi iç talebi üretim düzeyi ile tutarlı hale getirecek.

    Gelişmiş ülkelerde yaşanan krizin boyutu ile karşılaştırıldığında, Türkiye ekonomisi henüz çok fazla bir şey görmedi denebilir. Bu gözlemden yola çıkarak "gördünüz, bize fazla bir şey olmuyor" sonucuna varılabilir. Bu, aceleyle verilmiş bir yargı olur.

    Türkiye ekonomisi de dahil, gelişmekte olan ülkelerin sorunları asıl şimdi başlıyor. Gelişmiş ülkelerdeki sorunları çözüm yoluna sokmak uzadıkça, bizlerin de ödeyeceği maliyetin boyutları artıyor.
    9:36 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月25日

    The Day After

    Amerika kriz yönetiminde bocalıyor

    Ercan Kumcu
    Hürriyet, 25.09.2008
    Finansal krizlerde günlerin değil, bazen saatlerin önemi vardır. Güven krizini aşmaya yönelik sabah düşünülen önlemler öğleden sonra geçerliliğini yitirebilir. Çünkü, finansal krizler her an farklı bir niteliğe bürünebilir.

    Krizden çıkışın yollarını arayan otoriteler arkadan koşarak değil, ancak krizin önüne geçerek başarılı olabilirler. Krizin önünde koşmak, piyasaların "keşke olsa" diye hayal ettiği, ama gerçekleşmesini pek beklemediği, piyasada sinirleri yatıştırabilecek önlemleri uygulamaya sokmak diye tanımlanabilir. Önlemlerin yeterince şaşırtıcı olması önemlidir. Ama, bir o kadar da önemli olan, önlemlerin kararlılıkla ve ivedilikle devreye sokulmasıdır.

    ZAMAN KAYBEDİLİYOR

    Güven krizini aşmaya yönelik olarak geliştirilebilecek hiçbir öneri dört dörtlük olamaz. Tüm olası önlemler işe yarayabileceği konusunda riskler içerir. Maliyetlidir. "Ahlak çöküntüsü" (moral hazard) yaratabilirler. Ama, bir şey yapılmasa maliyet çok daha büyüktür. Dolayısıyla, işin içindekilerin önerileri dışında alternatifler aramak zaman kaybından başka fazla yarar sağlamaz.

    Amerika’da geçen haftadan beri yaşananlar krizin iyi yönetilemediği izlenimi veriyor. Geçen Perşembe günü devletin kötü konut kredilerini satın alacağı haberi kamuoyuna yayıldı. Hatta, bazı yatırım fonlarına ve yatırım araçlarına bir sigorta sistemi oluşturulduğu haberleri yayıldı. "Vergi verenlerin paralarının şirket kurtarılmalarında kullanılmaz" beklentisiyle bu haberler finans piyasaları için yeteri kadar şaşırtıcıydı. Güven krizini aşabilecek unsurlar içeriyordu.

    Konunun ivediliği ortadayken, güven krizini aşma operasyonu siyasi platforma çekildi. Siyasiler konuyu tartışmaya, planın ilerisini gerisini ellemeye başladılar. Bu sürecin piyasalara verdiği mesaj otoritenin neyi nasıl yapacağı konusunda kararlılığının olmadığıydı. Piyasaları yatıştırma planı "kabahat kimde" aramasına dönüştü. Piyasalar yeniden karıştı. Yatırım fonlarından çıkışları yavaşlatmaya yönelik ortaya atılan çözümlerden çıkışların yavaşlaması üzerine geri dönüş sinyalleri verilmesi finans piyasalarının otoritenin ciddi ve kararlı olmadığı şeklinde yorumlamasına neden oldu.

    Bu aşamada, geçen perşembe günü ortaya atılan yatıştırma planının çalışıp çalışmayacağı dahi piyasalar açısından tartışmalı hale geldi. Önerilerin "şaşırtıcı" etkisi kaybolmaya başladı. Yani, otorite bir günlüğüne krizin önüne geçmiş görünürken yeniden gerisine düştü. Kongre geçen hafta sonu kendine sunulan piyasaları yatıştırma plan taslağını olduğu gibi kabul etse dahi, sonucun olumlu olup olmayacağı şüpheli. Şimdi, piyasalar, "bazı kötü kredileri devlet alacak da, sonra ne olacak?" diye sormaya başladılar. Yeniden şaşırtıcı bir önlemler paketi ile piyasaların karşısına çıkılması gerekebilir. Çünkü, güven krizi nitelik değiştirmeye başladı. Bunun anlamı piyasaları yatıştırmanın maliyetinin giderek arttığıdır.

    MALİYET ARTIYOR

    Piyasalar bir şekilde bir gün elbette yeniden istikrara kavuşacak. Hiçbir krizin devamlılığı olamaz. Ama, finansal istikrarsızlığın faturası, kriz uzadıkça artıyor. Finansal sistemin kilitlenmesi bir aşamada güven krizinin yayılması ve derinleşmesi olasılığını artırıyor. Bu yönde gelişmeler var. Ekonomik durgunluğun derinleşmesi olasılığı artıyor. Vergi verenler korunmaya çalışılırken vergi verenlerin servetlerinin giderek azalmasına, hatta yok olma olasılığının artmasına göz yumuluyor.

    Bizler olan biteni seyrediyoruz. Ama, bugünlerde Amerikan ekonomisindeki gelişmeler Türkiye ekonomisini de çok yakından ilgilendiriyor. Krizin kontrol altına alınmasının zaman alması bizim için de maliyeti artırıyor.
     
     
    20:53 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy

    Aslan Sürüsü Kıranlarda

    Aşağıdaki hikaye...

    Yiğit Bulut 
    Referans, 25.09.2008
    Başlığa sığmadığı için tekrar yazayım; "Aşağıdaki hikaye bana dokunulmadığı sürece istediklerini alsınlar, sonunda kazanan biz oluruz diyenler için mükemmel bir örnekleme." Evet, bence güzel bir örnek. Bugün piyasalarda, siyasette, her alanda yaşananlara susanlar şunu hiç unutmasınlar; bir gün sıra size de gelecek!
    Hikayeyi hemen araz edeyim: "Afrika savanlarında yaşayan kalabalık bir yaban öküzü sürüsü varmış. Tabii, etraflarında da aç arslanlar eksik olmazmış. Ancak sürü çok kalabalık olduğu için, bunlara saldıran arslanlar hırpalanır, geri çekilmek zorunda kalırlarmış. Bir gün, yaşlı topal bir arslan, sakin bir şekilde tek başına sürüye yaklaşmış. Sürünün lideri ile konuşmak istediğini söylemiş. İri yarı genç bir öküz öne çıkmış.
    Arslan: "Bakın öküz kardeş, biz sizinle bu savanda sûlh içinde yaşamak istiyoruz, ama sizin içinizde şu sarı öküz var ya, o bizim sinirlerimizi çok bozuyor. Onu görünce çılgına dönüyoruz. Size saldırmaktan kendimizi alıkoyamıyoruz. Onu bize verin, biz bir daha size saldırmayız. Barış içinde yaşarız" der.
    Öküz: "Bunu bir düşünelim" diyerek sürünün içine döner ve arslanın söylediklerini aktarır. Öküzler, bundan böyle rahat edeceklerini düşünerek, sarı öküzün arslanlara verilmesine karar verirler. Sadece sürünün en yaşlısı olan tecrübeli bir öküz buna karşı çıkar "sarı öküzü vermek bizim sonumuz olur" der. Diğerleri dinlemezler. Sarı öküz arslanlara verilir.
     
    Savaş baştan kaybedildi
    Bir süre sonra, yaşlı topal arslan tekrar görünür. Aynı hikaye tekrarlanır. Bu sefer kısa kuyruklu kara öküz onların sinirini bozmakta, çılgına döndürmektedir. Onu verirlerse barış sürecektir. Kısa kuyruklu siyah öküz de verilir. Günler böylece geçer, arslanlar acıktıkça bir bahane ile sürüden bir öküz isterler, öküzler de, barış bozulmasın diye yeni bir kurbanı arslanlara teslim ederler. Böylece, arslanlar semirir çoğalırken, öküzlerin sayısı giderek azalmaya, arslanların gücü arttıkça, öküzleri tehdit etmeye başlarlar şu öküzü vermezseniz size saldırırız, bu öküzü vermezseniz size saldırırız boyutlarına ulaşır. Öküzlerin artık güçlenen arslan sürüsüne karşı koyacak gücü kalmamıştır. Toplanıp "Biz nerede hata yaptık da bu savaşı kaybettik" diye tartışmaya başlarlar. Sarı öküzün verilmesine karşı çıkan yaşlı öküz, "Biz bu savaşı sarı öküzü arslanlara verdiğimiz gün kaybetmiştik" diye durumu özetler."
     
    Sistem çökerken ne olacak
    Değerli dostlar, bu hikayeyi "kendinden olanı feda" edip hala alanda kalıp mücadeleye devam ettiğini düşünen herkese ve her kuruma hediye ediyorum.

    Not: 1945 sonrası kurulan "liberal-kapitalist" sistemin bittiği, açıklanan ama hala onaylanmayan kurtarma planı ile resmen ilan edildi. 2007 Kasım ayından itibaren bu köşede hatırlarsanız "genleşmenin büzüşmeye dönüşeceği ve sistemin yeni bir paradigma doğana kadar çöküş sürecine" gireceğini defalarca yazdım. Şimdi çok önemli bir soru var; sistem çökerken "neler olacak" ve "hangi yatırım araçları" değer kazanacak? Ve en önemlisi yeni sistem nasıl şekillenecek? Bu soruların cevaplarını önümüzdeki günlerde birlikte tartışacağız. Şimdilik tek birşey söyleyebilirim, bugün değerli olan herşey değişecek!

     

    8:38 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月24日

    Ekonomi Türbancıları (ET)

    Küresel Ekonomi Tetikçilerinin İtirafları

    Mustafa Pamukoğlu

    Cumhuriyet, 24.09.2008

    John Perkins, “Bir Ekonomik Tetikçinin İtirafları” kitabının girişinde şunları söylüyor: “Ekonomik tetikçiler (ET’ler), yerküre üzerindeki ülkeleri trilyonlarca dolar dolandıran yüksek ücretli profesyonellerdir. Dünya Bankası, ABD Uluslararası kalkınma Ajansı (USAID) ve diğer yardım kuruluşlarından büyük şirketlerin kasalarına ve gezegenimizin doğal kaynaklarını kontrol eden birkaç varlıklı ailenin ceplerine para aktarırlar. Kullandıkları araçlar arasında sahte finansal raporlar, hileli seçimler, rüşvet, zorbalık, seks ve cinayet bulunmaktadır. Oynadıkları oyun imparatorluklar kadar eski olmasına rağmen, günümüzdeki küreselleşme sürecinde yeni ve korkutucu bir boyuta ulaşmıştır. Nereden mi biliyorum; ben de bir ET idim.”

    Yazarın tanımı ile küresel ekonomide şirketokrasi egemen. Bugün ABD’de olan dev şirketler krizi bu gerçeği doğruluyor. ABD’de medya büyük uluslararası şirketlerin elindedir. NBC’nin sahibi General Electric, ABC’nin Disney, CBS’inki Viacom olup, CNN ise AOL Time Warner şirketler topluluğunun parçasıdır. Medya çalışanları bu sistemin yürümesi için yerlerini ve hadlerini bilirler. Gelen krizi net olarak ortaya koymayan medya yüzünden ABD’deki son çalkantılar şok etkisi yaratmış durumda. Bu nedenle küresel dünyada medyaya sahiplik sisteminin değişmesinin artık şart olduğu çoğu çevre tarafından belirtiliyor. Son günlerde çokça yaşadığımız Türkiye’deki kötü örnekleri de dikkate aldığımızda bunun bizim için de ne denli önemli olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. İletişim dünyasına şirketler sahipse zalimce uygulanan ekonomik sistem medya kanalı ile yönlendiriliyor. Sonra büyük iflaslar, ekonomik depremler şok etkisi yaratıyor.

    Üretmeyen sadece küresel fonların cazip uğrak yeri olan ülke ekonomimizi daha bir yıl önce tüm medya muhteşem olarak sunmamış mıydı? Ülkenin roket hızı ile şaha kalktığını ballandıra ballandıra anlatmıyorlar mıydı? Petrole bağlı bir ekonomi, cari açığı tehlikeli sınırda ve finansmanı sıcak para ile yapılıyor, dış ve iç borçlar gayrisafi milli hasılaya neredeyse eşitlenmiş, kredi kartları ile ülke vatandaşı tüketim çılgınlığına girmiş, çocukların da ellerinde ek kredi kartları olmaya başlamış, kredi kartları ile müthiş bir sanal ve balon kaydi para yaratılmış ekonomiyi savunanlar ve sıcak para ile övünen bir ekonomiyi kırılgan olarak görenlere cahil diyenler yine bizim medyamız değil miydi? Ekonomiyle ilgili haber ve görüşleri izlerken kendimizi başka bir ülkede yaşıyor sanmıyor muyduk? Evet böyleydi; bunları bize sunan büyük grupların medyası idi.

    Ekonomik tetikçi şu önerilerde bulunuyor: “Daha iyi bir dünya yaratmak için sahip olduğumuz şaşırtıcı fırsatları hemen sıralayabilirim: Herkese yetecek kadar yiyecek ve su; hastalıkları geçirip bugün milyonlarca insanı gereksiz yere etkileyen salgınları önleyecek ilaçlar; yaşamın gereklerini yerkürenin en ücra köşelerine bile götürecek ulaştırma sistemleri; okur-yazarlık oranını arttırıp, dünyadaki her insanın, diğer bir insan ile iletişime girebilmesine olanak verecek internet servislerinin sağlanması; farklılıkların giderilmesini sağlayarak savaşları gereksiz kılacak araçlar herkes için daha ekolojik ve verimli evler geliştirmek için kullanılabilecek, hem uzayın sonsuzluğunu hem de en minik atomaltı enerjiyi araştıran teknolojiler; yukarıdakilerin tümünü başarmak için yeterli kaynaklar ve daha birçok şey.”

    Ve şu soruları kendimize sormamızı istiyor:

    - Neyi itiraf etmem gerekiyor? Kendimi ve başkalarını nasıl kandırdım? Nerede geciktim? Dengesiz olduğunu bildiğim sistemin içine çekilmeme neden izin verdim?

    - Kendi çocuklarımın ve tüm çocukların, Kurucu Atalarımızın rüyasını, yaşam, özgürlük ve mutluluğu arama hakkı düşünü gerçekleştirmelerini sağlamak için ne yapacağım?

    - Gereksiz açlığa son vermek; çocuklarımıza, obur veya dengesizce yaşayan insanlara, medyanın kendilerini nasıl kontrol ettiğini ve bizi mutluluk hayalleri ile avuttuğunu nasıl anlatacağım ve onları ikna edeceğim?

    Bu kitabı okuyunca şunu düşündüm; bizde de ekonomik tetikçiler var mı, varsa ne zaman itirafta bulunacaklar, acaba şunları itiraf edebilecekler mi?

    - Arkadaş ben medyayım, hükümetle işim var. Ticaretim için bazı zaman yağ yaparım, bazı zaman yerden yere vururum.

    - Bizler de arsa spekülasyonu yaptık. İmar artışından yararlandık. Oluşan rantı birileriyle paylaştık.

    - Ekonomiyi iyi göstermek zorundayız. Bunun için ciddi teşvik primi alıyoruz.

    - Allah’la kandırdık, para topladık. Bu paraların büyük kısmını yoksul insanlara dağıttık. Ama bir kısmını da hizmet ücreti olarak biz aldık. Bu bizim hakkımız.

    - Biz farklıyız; sosyal dayanışma içinde eğitim ve ticaret bizim önceliğimiz. Din ikinci planda. Bu iki hedefi gerçekleştirmek için ciddi ekonomik organizasyon kurduk. Havuza giren paralar gönüllü verilen paralar ve herhangi bir vergi kaybına ve yolsuzluğa yol açmıyor. Onun için bizden korkmayın!

    - Büyük projeler, ihaleler, satın almalarda bize yardımcı olan insanlara elbette gelir dağılımı adaletini sağlamaya katkıda bulunmak için hediyeler verdik. Bundan doğal ne olabilir. Vermeseydik daha fazla zenginleşmemiz sizi rahatsız etmez miydi?

    - Farkına vardık; tüketen ekonomiden üreten ekonomiye geçmemiz bizi kurtaracak.

    - Medya sahiplik sisteminin değişmesi şart; medya çok şeyi yönlendirebiliyor. Bu nedenle tarafsızlığı sağlayacak sahiplik en uygunu.

    Dünyada ekonomik tetikçiler itiraf ettikçe gerçekleri öğreneceğiz. Bekleyelim görelim…

    pamukm@superonline.com

    10:27 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月22日

    BATAŞ

    10 milyar dolarlık BOTAŞ batığı

    Fatih Çekirge
    Hürriyet, 22.09.2008
    - 2009 elektriklerin kesileceği yıl mı?

    - Böyle giderse evet...

    EPDK’nın eski başkanı Yusuf Günay’ın cevabı bu.

    Günay Türkiye’nin "enerji potansiyelini iyi bilen" bir isimdir.

    Önümüzdeki günlerde uzun bir sohbet yapacağız. Bu hafta giriş olsun.

    Çünkü önümüzdeki dönemde Türkiye’nin en büyük sorunu enerji açığıdır.

    İşte BOTAŞ.

    Bir zamanların en büyük şirketi, en kárlı ve dev şirketi şimdi ne halde?

    Batık... Resmen batık...

    Günay şöyle diyor:

    - Ben geçen yıl ayrıldığımda BOTAŞ’ın alacağı 10 milyar doları bulmuştu...

    İnanılır gibi değil..

    Peki nasıl oldu bu?

    - Çünkü Hükümet elektriğe zam yaptırmadı. BOTAŞ doğal gazı verdi. Parasını alamadı. BOTAŞ’a para ödenmeyince zamma gerek duyulmadı. Yani yapılması gereken zam halının altına süpürüldü. Ben o zaman, böyle gitmez elektrik fiyatlarını baskılamayın, serbest bırakın demiştim. Ama olmadı. Şimdi birikti birikti BOTAŞ 10 milyar dolardan fazla alacağıyla batık hale geldi. Elektrik zamları da peş peşe patlamaya başladı.

    Evet durum bu...

    10 milyar dolarlık bir batık yani...

    Tabii bir de şu söylenti var...

    Ankara’da EGO parasını ödemedi, bu yüzden BOTAŞ battı. Bu da doğru değil. EGO’nun borcu toplamda çok az bir yüzdeyi tutuyor. Asıl borç EÜAŞ’ta... Yani devlette...

    Şimdi Enerji Bakanlığı bütün gücüyle bu sorunu aşmaya çalışıyor. Zam olmadığı için yatırımcı enerjiye yönelmedi. Açık büyüdü.

    Şu anda enerji üretimi ve tüketimi başa baş görünüyor. Ama kış kapıda...

    Umarım uluslararası finans çevrelerine "parlayan yıldız" diye sunulan Türkiye, "mum ışığı"na dönüşmez...

    12:17 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Energy

    Köprüden Önceki Son Çıkış

    ‘Yerel seçim öncesi Türkiye toz-duman’

     

    Halit Kakınç

    Akşam, 20.09.2008
    Ben bu adamdan korkarım. Söylediği her şey gerçek olur. İnce ayar hesap yapar. Seçim sonuçlarını doğru tahmin eder. Ekonomik krizleri önceden o haber verir. Ne derse, tutar.

    VERSO Araştırma Şirketi’nin sahibi stratejist Erhan Göksel’den söz ediyorum. Ben kuru-sıkı atıyorum. O, yaylım ateşi ile karşılık veriyor: “Kullandığım veriler isabetli. 2009’da Türkiye, yerel seçimlerden önce toz-duman olacak!”

    Ciddi bir iddia bu. Nasıl?.. Göksel, projeksiyonunu önce geniş ölçekte - uluslararası platforma yöneltiyor:

    “Ulusal devletlerin kümelenmesi yeni bir şekil alacak. Türkiye, mâlî krizin etkisi ile bir küme aşağıya düşecek. Kalkınmakta Olan Ülkeler Kümesi’nden Üçüncü Dünya Ülkeleri Kümesi’ne ineceğiz. Avrupa Birliği olduğu gibi çökecek. Rusya, ilk 10’a girecek.”

    Göksel’e göre felaketler zinciri bu kadarla kalmayacak. Kriz, Türkiye’ye tsunami gibi yansıyacak. İşsizlik artacak. Anadolu’da iş hayatı duracak. Büyük alışveriş merkezlerinin çoğu kapılarına kilit vuracak.

    “Siyasette, AKP’nin bir alternatifi çıkmaz”

    Göksel, küresel ekonomik krizin Türkiye’ye yansımaları ile iç politikadaki realiteyi birbirinden ayırıyor: “Yerel seçimlerde AKP’nin siyasi bir alternatifi yok. Marta kadar da olamaz. Beklenti, 50’nin üzerinde oy alması.

    Bana göre yüzde 47’nin biraz altında kalacak. Buna rağmen seçimin galibi AKP olacak. Hemen tüm belediyeleri silip süpürecek. MHP’yi, her konuda AKP’ye destek olduğu için, taraftarları cezalandıracak. CHP’nin defteri seçmen tarafından dürülecek. İzmir’i bile büyük ihtimalle kaybedecek... Hatta Çankaya da elinden gidecek. Güneydoğuda ise bölgenin partisi seçimleri kazanacak. Özellikle DTP kapatılırsa...”

    Göksel, dış politika ile ilgili olarak iki ağır tahminde bulunuyor: “ABD, kesinkes İran’a müdahale edecek. Kafkaslar’da hata yaptık... Kosova’da hata yaptık. Putin, Türkiye’yi gazı keserek cezalandıracak. Türkiye, çuvallayacak. Donacak. Dünyanın hangi kültüründe Rus Ruleti var? Rusya’da...”

    “Bizde, temel sorun Kartel Medyası’nda”

    Göksel, ABD’de para’nın yukarıdaki mâlî sermayeden çok üretimi elinde tutanlarda toplandığı görüşünde. Yani, “ABD’de zenginlerin bir kısmı yer değiştirecek. Bu krizin sonunda kapitalizm, içindeki çürükleri çökertip yeniden yapılanacak.”

    Peki ya Türkiye’de?

    “Bankaların yüzde 44’ü, sigorta şirketlerinin yüzde 82’si, Borsa’nın yüzde 83’ü yabancıların elinde... Kullanılan kredilerin yüzde 76’sı da aynı şekilde...

    Türkiye’de kur yükselecek. Devalüasyon olacak. Büyük firmalar tamamen yabancılara devrolacak. Beklenenin aksine, yabancılar hiçbir yere kaçmayacak...

    Dünyada euro-dolar paritesi dolar lehine değişecek.

    Bu yapı içinde Türkiye’deki temel sorun, siyasilerde değil, burjuvalarda... Kartel Medyası’nda... Aysbergin altını saklayıp siyaseti suçluyorlar. Aysbergin altındaki pastayı 80 yıldır paylaşanlar, sermaye ve medya... Cumhuriyetin en büyük hatası, devlet eliyle sermaye sınıfı yaratmak oldu. Asıl üreten adamın önünü kestiler. İstanbul, Anadolu’ya bir şey vermek istemiyor.”

    Peki ya umut?

    Göksel, ilk kez gülümsüyor: “Umudu benden bekleme!”

    9:22 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月19日

    Gidiş Gidiş Değil

    Kart ve tüketici kredisi faizleri artabilir

     

    Güngör Uras

    Milliyet, 19.09.2008 

    Dışarıda esen rüzgârların etkisinde bankalarımızın para maliyetleri artabilir. Para maliyeti artan bankalarımız kredi faizlerini yükseltmek zorunda kalabilir. Bundan da en fazla kredi kartı borçluları ile tüketici kredisi borçluları zarar görebilir.
    Dünyada para piyasaları dalgalanıyor. Bankalar batıyor. Güç duruma düşen bankalar alınıyor, satılıyor. Bunun anlamı, dünya para piyasasında (1) Para darlığıdır. (2) Güven bunalımıdır.
    Bankalar battıkça dünya piyasasında para azalıyor. Bankalar battıkça ve para azaldıkça, parası olanların güvenleri sarsılıyor. Parası olanların güvenleri sarsılınca, sahip oldukları parayı kullanırken daha dikkatli oluyorlar. Daha dikkatli olanlar, riskli alana para yatırmıyor. Sonuç olarak da paranın kirası (faizi) artıyor.
    Bu tabloda, paraya ihtiyacı olanlar para bulmakta zorlanıyor. Para bulsalar bile buldukları paranın vadesi kısa, kirası yüksek oluyor.

    Artış ufukta
    Bankalarımız kredi verirken iki kaynaktan yararlanıyor: (1) Mevduat hesaplarıyla topladıkları para, (2) Yurtdışından buldukları döviz kredisi.
    Bankalarımız dün (perşembe günü) mevduat faizlerini artırmaya başladı. Yurtdışından eskisi kadar kolay döviz kredisi kullanamıyorlar. Döviz kredisi maliyetleri artıyor.
    Bu durumda mecburiyetten maliyet artışlarını kredi faizine yansıtacaklar.
    Sabit faizli konut kredisi kullananlar bu faiz artırımından etkilenmeyecek. Ama, kredi kartı borcu faizlerindeki artış ile ihtiyaç kredisi faizlerindeki artış tüketiciyi üzecek.
    Bu nedenle önümüzdeki dönemde halkımızın dikkatli olmasında, borçlarını azaltamıyorlarsa bile, artırmamaya dikkat etmelerinde yarar vardır.

    Zamlar üzmeye devam edecek
    Yılbaşından bu yana doğalgaza yüzde 35 zam yapıldı. Konutlarda kullanılan elektriğe yüzde 57.7 oranında, sanayide kullanılan elektriğe yüzde 49.3 oranında zam geldi.
    Doğalgaz ve elektrik zammı “mecburiyetten” yapılmış zamlardır. Bu zamlar yapılmasaydı, maliyetler ile düşük satış fiyatları arasındaki farkı hükümetin bütçeden kapatması gerekecekti.
    Botaş‘ın sattığı doğalgazın maliyetini, yurtdışından satın aldığımız gazın fiyatı belirliyor. Elektrik fiyatı doğalgaz fiyatına bağlı. Elektrik fiyatlarına doğalgaz maliyetindeki artış yansıtılamazsa, elektrik üreten ve dağıtan kuruluşlar Botaş’a gaz parasını ödeyemiyor. Botaş gaz parasını tahsil edemeyince, batacak duruma geliyor.
    Açık anlatımıyla, “Doğalgaz zammı ve elektrik zammı yapılmasa iyi olurdu” demek kolay da yapmamak imkânsız.
    Ancak doğalgaz ve elektrik zammını yaparken bunun sonuçlarını da iyi değerlendirmek gerekir:

    Kaldırılamayacak kadar ağır
    (1) Türkiye’de orta ve alt gelir grubunda çok kişi tenceresini doğalgazla kaynatıyor, kışın ısınıyor. Kış kapıda. Faturalarının yükü onları üzecek.
    (2) Evlerde giderek daha fazla elektrikli araç kullanılıyor. Ne kadar tasarruf edilirse edilsin evleri aydınlatmak için kullanılan elektriğin faturası önemli rakamlara ulaşıyor.
    (3) En, en önemlisi, elektrik zammının sanayide maliyetlere getireceği yük. Sanayi demek, elektrik demektir. Sanayi en büyük elektrik tüketicisidir. Yılbaşından bu yana elektrik faturasındaki yüzde 49.3’lük artışı sanayicinin ihracat fiyatlarına yansıtması imkânsız. İç satışlardaki fiyatlara yansıtması çok güçtür.

    guras@milliyet.com.tr

    11:50 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy

    ASBD (Amerika Sosyalist Birleşik Devletleri)

    Amerika (Sovyet Sosyalist) Birleşik Devletleri

     

    Hurşit Güneş

    Milliyet, 19.09.2008

    Yurtdışında işler karman çorman. Tam bir mali kriz özelliği gösteriyor. Sabah uyanır uyanmaz ilk aldığımız haber Rusya’da borsanın ne zaman açılacağının belli olmadığıydı. Sonra baktık ABD’de borsalar çökmüş.
    Mali krizlerin bir özelliği domino etkisiyle güvenin sarsılmasıdır. Buna bağlı olarak paranın dolaşımı kitlenir. Güven kalmayınca kurumlar birbirlerine borç vermez ve ödemelerini gerçekleştirmez. Böyle olunca da likidite daralır, faizler hızla yükselir.
    Daha da kötüsü, bireyler mali sistemden paralarını çekmeye kalkabilir. Henüz ABD’de bankalara hücum (bank-run) gözlenmiyor. Para çekilişlerinin çok sınırlı ve sadece kurumsal düzeyde kaldığı belirtiliyor.

    Güven bunalımı
    Öte yandan, bu hafta dünyanın belli başlı finans merkezlerinde ödeme sistemi çalışmadığı için merkez bankaları (FED, Avrupa Merkez Bankası ve İngiltere Bankası) sisteme her gün para pompalıyor. Ancak bu da çözüm olmuyor. Çünkü güven bunalımı, sistemi tıkıyor. Önce güvenin sağlanması gerek.
    Açıkçası, ABD’de çıkan bu kriz çok uzun sürdü. Bear Stearns mart ayında batmıştı. Demek ki, tam 6 ay geçmiş. Aylardır resesyon tartışılıyor. Oysa bu süreçte mali sistemdeki bünye bozukluğuna bir çözüm aransaydı bugünlere gelinmeyecekti. Prof. Nouriel Roubini aylar önce bankacılık sistemindeki çöküntünün 2 trilyon dolar olduğunu belirtmişti. Kimilerine göre, bu rakam abartılı. Gerçekçi rakam 1 trilyon dolar kadar. Herhalde hâlâ bunun 500 milyar doları temizlendiğine göre krizin atlatıldığını söylemek oldukça zor.
    İşte bizim takıldığımız da nokta bu. Madem hâlâ yapılacaklar bitmedi. Neden işler uzatılıyor? FED ve ABD Hazinesi otursun, gerekli düzenlemeleri yapsın ve bitirsin. (Bugün de Goldman Sachs ve Morgan Stanley tartışılıyor) Her gün bu stres yaşanmasın. Bunun zararı çok daha fazla. Kısacası, ABD’de ne yapılacağı bilinmiyor. Tedbirler günlük alınıyor. Ve tabii yetersiz kalıyor.

    Küreselleşme kendi evini sarsıyor
    Bu arada ABD’de devlet kaçınılmaz olarak da batan mali kurumları kamu güvencesine alıyor. Bu bazen destekle, bazen de el koyarak oluyor. Bir hayli de eleştiri topluyor. “Ne oldu serbest piyasa ekonomisine?” deniliyor. “Hani batan batacak, kalan sağlar bizim olacaktı”, “ABD sosyalist mi oldu?” diye hicvediliyor. Açıklayalım.
    Piyasa ekonomisi bir efsanedir. Gerçekte tam anlamıyla çalışan bir piyasa ekonomisi yoktur. Olamaz da. Bütün ekonomilerde müdahale vardır. Çünkü sistem başka türlü çalışmaz. Piyasa ekonomisi bir genel sistem olarak elbette tercih edilmeli. Çünkü ekonomiye canlılık, dinamizm sağlar. Ama beraberinde birçok aksaklık ya da adaletsizliği de getirir.
    Piyasa ekonomisinin bir evresi olan küreselleşme de bir efsanedir. O da yararlarının yanı sıra aksaklık ve adaletsizlikleri de beraberinde getirir. İşte bu nedenledir ki, ABD şu anda bir krizin içinde. Denetimsiz küreselleşme önce birçok gelişmekte olan ülkeyi çarptı. Şimdi de kendi evini sarsıyor.

    hgunes@milliyet.com.tr

    11:41 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月18日

    Broke Investor of Last Resort

    A New Role for the Fed: Investor of Last Resort
    Win McNamee/Getty Images

    The Federal Reserve, with help from the Treasury Department, led by Henry Paulson, above, is taking more risk from markets.

    By EDMUND L. ANDREWS

    The New York Time, Sep 17, 2008

    WASHINGTON — The mighty Federal Reserve is being stretched to its limits, both in the range of problems it is being asked to fix and in its financial firepower.

    Susan Walsh/Associated Press

    The Federal Reserve, led by Ben Bernanke, is being stretched.

    The central bank has also transformed itself almost overnight into the Fed Inc. by essentially taking over American International Group after already taking on hundreds of billions of dollars in mortgage securities to help ailing financial institutions.

    Instead of just setting monetary policy in its Ivory Tower-like setting, the Fed now must wear several hats — that of insurance conglomerate, investment banker and even hedge fund manager.

    “This is unique, and the Fed has never done something like this before,” said Allan Meltzer, a professor of economics at Carnegie-Mellon University and author of a sweeping history of the Federal Reserve. “If you go all the way back to 1921, when farms were failing and Congress was leaning on the Fed to bail them out, the Fed always said ‘It’s not our business.’ It never regarded itself as an all-purpose agency.”

    The Fed has often been described as the nation’s lender of last resort — the one institution that would lend money when everything else had failed. But by acquiring almost 80 percent of A.I.G. in exchange for lending it $85 billion, and holding $29 billion in securities once owned by Bear Stearns, the Fed is now becoming the investor of last resort as well.

    That could put the central bank in an increasingly complicated and contradictory position. It will be responsible for stabilizing the financial system, but also for minimizing losses to taxpayers. Those responsibilities are likely to conflict even more than the traditional tension between the Fed’s dual mandate to keep inflation low and promote full employment.

    The Fed’s balance sheet, moreover, is being stretched in ways that seemed unimaginable one year ago. As recently as last summer, the central bank’s entire vault of reserves — about $800 billion at the time — was in Treasury securities.

    By last week, the Fed’s holdings of unencumbered Treasuries had dwindled to just over $300 billion. Much of the rest of its assets were in the form of loans to banks and investment banks, which had pledged riskier securities as collateral.

    In a sign of how short the Fed’s available reserves had become, the Treasury Department sold tens of billions of dollars of special “supplementary” Treasury bills on Wednesday to provide the Fed with extra cash. The Treasury sold $40 billion of the new securities on Wednesday morning and will sell $60 billion more on Thursday. More money-raising is sure to follow.

    “The Fed is very stretched, and that’s why they’ve asked the Treasury to go ahead with these proposals,” said Lou Crandall, chief economist at Wrightson ICAP and a longtime analyst of the Fed’s market operations. “You don’t want the market wondering whether the Fed has enough reserves to handle the next supplicant.”

    Indeed, the role of the Fed chairman, Ben S. Bernanke, almost seemed to unnerve a leading House Democrat.

    “He can make any loan he wants under any terms to any entity or individual in America that he thinks is economically justified,” said Representative Barney Frank, Democrat of Massachusetts and chairman of the House Financial Services Committee.

    “I asked the chairman if he had $85 billion to bestow in this way. He said ‘I have $800 billion.’ ”

    “No one in a democracy unelected should have $800 billion to dispense as he sees fit,” Mr. Frank said.

    Fed officials contend that they have ample resources to handle all their new obligations. Unlike a company or a household, the Fed can raise as much cash as it wants by printing money and buying up Treasuries and other securities at will.

    But in the last few months, the central bank has transformed itself from a regulator of the money supply to a white knight for troubled financial institutions.

    The first step across the Rubicon occurred last March, when the Federal Reserve and Treasury Department prevented the bankruptcy of Bear Stearns by engineering its shotgun marriage to JPMorgan Chase.

    To make the deal work, the Fed agreed to hold and manage a huge pool of hard-to-sell securities from Bear Stearns as the collateral for a $29 billion loan to JPMorgan. The Fed has disclosed little about the securities it is holding, but the pool is believed to include billions of dollars worth of securities backed by troubled subprime mortgages.

    At the time, Fed officials hired the money-management firm BlackRock Inc. to oversee the Bear Stearns pool, which appears as “Maiden Lane L.L.C.” on the Fed’s balance sheet. But while Fed officials said their goal was to “maximize returns” on those assets, officials appear to have made no changes in the portfolio yet.

    But the Maiden Lane portfolio will be small potatoes compared to the businesses owned by A.I.G.

    The failed insurance conglomerate held countless billions of dollars in credit-default swaps, which are insurance contracts that protect bond holders from losses if a company defaults on its loans. It also holds vast amounts of real estate, which could have a depressing impact on property prices if the company’s new overseers decided to unload quickly.

    Fed officials said on Tuesday that they did not plan to manage the A.I.G. holdings themselves. Instead, the Fed has a claim on just under 80 percent of the equity in A.I.G. as collateral to cover loans on which A.I.G. will have to pay a steep interest rate of about 12 percent.

    Fed officials appear to be hoping that the high rate will encourage the company to pay off its loans as quickly as possible. But if the company’s new executive cannot fix its problems quickly, Fed officials might need to get more directly involved. That could make them tantamount to real estate investors and hedge fund managers at the same time.

    Beyond its foray into corporate management with A.I.G., the Federal Reserve is becoming an increasingly important force in the market for risky debt securities.

    Analysts say they believe that Lehman Brothers, the Wall Street firm that filed for bankruptcy on Monday, is borrowing tens of billions of dollars through the Fed’s six-month-old emergency loan program for big investment banks.

    For months now, investment banks have shunned the Fed’s lending program because they feared being perceived as weak. But Mr. Crandall, of Wrightson ICAP, predicted that Lehman and other investment banks might have already tapped it for $50 billion since last weekend.

    If they did, Fed officials will be holding collateral that is even riskier than what they already have.

    20:56 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月17日

    Leh Lehler

    Lehman Brothers’ın iflası TMSF’nin tahsilatını vurdu

    		 
    Çiğdem TOKER ANKARA

    Hürriyet, 17.09.2008

    Dünya finans devi Lehman Brothers’ın tüm dünyayı sarsan iflası, Türkiye’deki toplam 900 milyon dolarlık batık banka alacaklarının geleceğini de etkileyebilir.

    Lehman Brothers’ın Türkiye ayağı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ile birlikte çalışıyor. Lehman, TMSF’nin üç yıl önce açtığı batık banka alacaklarını satış ihalesini, Fiba Holding ile birlikte "161 milyon dolar peşinat, yüzde 43 pay" teklifiyle kazanmıştı. Lehman-Fiba, ihale sonucunda TMSF’ye 161 milyon dolar peşin ödeme yaptı ve yaklaşık 900 milyon dolarlık alacağa karşılık gelen 10 bin 812 alacak davasını yürütmeyi üstlendi. İki şirket bu amaçla, TMSF’nin yüzde 1 payla ortak olduğu, RCT Varlık Yönetim adıyla bir şirket kurdu. Şirket, TMSF’nin alacaklı olduğu davalardan kazandıklarının yüzde 43’sini de Fono’a ödemeyi taahhüt eden bir sözleşme imzaladı. İstanbul Ticaret Odası kayıtlarına göre, RCT’nin yönetim kurulunda TMSF Tahsilat Dairesi Başkanı Fethi Çalık da yönetim kurulu üyesi olarak görev yapıyor. Yönetim Kurulu’nun diğer dört üyesi, Çiğdem Erikçi, Ege Gültekin, Kerim Pelister ve Guy Ron Moar’dan oluşuyor.

    Değerlendiriliyor

    TMSF Başkanı Ahmet Ertürk, "Lehman Brothers’ın iflasını nasıl değerlendiriyorsunuz, sizin alacaklarınızı nasıl etkilecek?" sorumuza şu yanıtı verdi: "Lehman Brothers ile Fiba Holding’in ortak kurduğu şirkette biz de bir üye bir de denetçi bulunduruyoruz. RCT, üç ayrı alt tahsilat şirketi şeklinde çalışıyor. Açıkçası biz şu anda Lehman’ın iflası üzerine, TMSF olarak nasıl bir politika yürüteceğimiz konusunda kendi içimizde çalışıyoruz." Lehman’ın kurduğu RCT Varlık Yönetim Şirketi’nin, TMSF bünyesindeki batık bankaların "hakim ortak dışındaki alacaklarının takibinden sorumlu" olduğunu vurguyan Ertürk, şöyle devam etti:

    "Yapacakları her tahsilattan bize yüzde 43 pay vereceklerdi. Bu aktarmalar zaten yapılıyor. Ama şu anda en önemli konu, bundan sonrası. Bize aktarılan yüzde 43’ün, iflas nedeniyle olumsuz etkilenip etkilenmeyeceği. Lehman’ın iflası sırasında yurtdışı iştiraklerin dışarda tutulduğu bilgisine sahibiz. Ancak yine de onların buradaki performansı olumsuz etkilenirse, bu bizim de etkilenmemiz anlamına gelir. Böyle durumlarda etraf bir süre toz duman olur. Netleşme, zaman içinde olur. Onlarla konuşacağız."

    Ödenen miktar

    TMSF yetkililerinden alınan bilgiye göre, Lehman-Fiba’nın kurduğu RCT şirketi, alacak davalarından pay olarak Fon’a bugüne kadar toplam 252 milyon dolar ödeme yaptı. Bunun 161 milyon dolarını ihalede ödenen peşinat; 91 milyon dolarını da son üç yıl içinde kazandığı davalardan aktardığı yüzde 43’lük payların toplamını oluşturuyor.

    9:58 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Organizations

    Sırada Kimse Var Mı?

    Finans sistemi ve piyasalarda dalgalanma devam ediyor

     

    Güngör Uras

    Milliyet, 17.09.2008

    Amerika’nın en güçlü ve asırlık bankaları çökmeye başlayınca finans sistemindeki dalgalanmanın bize de zarar getirmesinden korkmaya başladık.
    Bugüne kadar Amerika’daki konut kredisi kriziyle başlayan fırtınanın Avrupa’nın güçlü bankalarını sarsmasının önemini pek fark edemiyorduk.
    Olan biteni sadece, dolar fiyatı, euro fiyatı, faiz oranı, borsa endeksi penceresinden izliyorduk.
    Fakat hafta başından bu yana, “Acaba biz de bu fırtınadan zarar görür müyüz?“ korkusu yayılmaya başladı.
    Bu hafta ne değişti de endişeler, korkular arttı?
    -  Asırlık, güçlü bankaların bile durup dururken iflas edebilecekleri görüldü. 
    -  İflas eden bankaların varlıklarının, yükümlülüklerini karşılayamadığı, bu bankalara güvenerek paraları emanet edenlerin, bankaların çıkardığı bonoları satın alanların büyük kayıplara uğradıkları ortaya çıktı.

    Birbirlerinin ayağını çekiyorlar
    -  Bankaların varlıklarının yükümlülüklerini karşılayamaması sonucu bu bankalara paralarını emanet eden veya bankaların bonolarını satın alan bankaların da “zincirleme olarak” sarsılacakları, kötü duruma düşebilecekleri, iflas edebilecekleri anlaşıldı.
    -  Sadece Amerika’da değil, Avrupa ve Asya’da da bankaların birbirleriyle parasal ilişkilerinin karmaşıklığının ileri boyuta ulaştığı, bu nedenle “saadet zincirinden bir halkanın kopmasının” domino etkisiyle diğer bankaları da yıkabildiği görüldü.
    -  Merkez bankalarının faizi düşürerek, piyasaya para akıtarak ve de güç duruma düşen bankaları destekleyerek fırtınayı önleyemeyecekleri ortaya çıktı.
    Finans kesimindeki fırtınanın reel kesime de sıçrama olasılığı “korkuları/endişeleri” artırdı.
    Amerika’nın dev otomotiv kuruluşu General Motors ayakta kalabilmek için 26 milyar dolar arıyor. Bu parayı bulamazsa, fabrika kapanacak. Finans kesimindeki kriz nedeniyle bu parayı bulamıyor. Bulabilme olasılığı da az. General Motors üretimi durdurursa, finans kuruluşlarına borçlarını ödeyemez. Bankalar güç duruma düşer. Hisse senetlerinin değeri sıfıra iner. Borsa çöker.

    Reel kesim bıçak sırtında
    General Motors‘un sorunu reel sektör-finans kesimi ilişkisini anlatan en güzel örnek. Finans kesiminin (bankaların) desteği olmazsa reel kesim (sanayi) ayakta kalamıyor. Reel kesim (sanayi) batarsa, finans kesimini de peşinden sürükleyebiliyor.
    Bugüne kadar finans kesimindeki kriz reel kesime büyük ölçüde sıçramadığı için, reel kesimde benzer sorunlar yaşanmadı. Fakat General Motors örneği gösteriyor ki, reel kesimde de sıkıntıların boyutu artarsa, reel kesimin yükü finans kesiminin sorunlarını daha da artıracak.
    Kriz reel kesime bulaşırsa borsalarda finans kuruluşlarının hisse senetlerindekine benzer şekilde sanayi kuruluşlarının hisse senetleri de değer kaybedecek ve borsalar da çökecek.
    Ümit edilir ki bütün bunlar ileride “gerçekleşmeyen felaket senaryoları” olarak hatırlanır.
    Şu bir gerçek ki finans kesimindeki dalgalanma yeniden yapılanmayı zorunlu kılıyor. Sistem çalışmaya hazır hale gelinceye kadar sadece Amerika’da değil başka ülkelerde de bazı kuruluşlar iflas edecek, bazıları birleşecek.

    guras@milliyet.com.tr

    8:28 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月16日

    Nalları Diktiler, Sıra Bizde

    Olası bir küresel krizin eşiğindeki Türkiye

     

    Hurşit Güneş

    Milliyet, 16.09.2008

    Türkiye’de yanlış zamanda yanlış bir kavga başlatıldı. Bir siyasal iktidarın her ne nedenle olursa olsun medyayla bir kavga içine girmesi çok olumsuz. Bundan kim kazançlı bilemeyiz. Ama dünyada bu kadar patırtı varken finans piyasalarındaki dengelerin sarsılacağına hiç kuşku yok.
    Dün dünyada gelişmiş ülkelerin hemen hepsinin borsaları aşağıda açıldı. Bu kadar mali kuruluş sıkıntı çekerken mali piyasaların coşku içinde olması elbette beklenemezdi. Mali piyasalarda komisyon oranlarıyla marjlar birden açıldı. Açıkçası, küresel bir krizin eşiğine gelindiği anlaşılıyor. Türkiye’nin de buna dikkat etmesi gerekiyor. Tabii, Başbakan ilgi alanını toparladığı takdirde..

    Lehman’ın durumu
    Özellikle yurtdışında bu denli büyük çöküşler yaşanırken, ülke içindeki siyasal gelişmeler elbette mali piyasalardaki tedirginliği artırıyor. Amerika’da çok önemli çalkantılar yaşanıyor. Kimileri durumu abartmayalım dese de, koskoca Lehman Bros. şirketi nalları dikmiş durumda. Bu şirket ABD’nin en önemli yatırım bankalarından biriydi. Hatta dördüncü büyük bankaydı. Bu arada gemisini kurtarmak isteyen ABD’nin üçüncü büyük bankası Meryll Lynch ise belli teşviklerle Bank of America’ya satılabildi.
    Aslına bakarsanız, Bank of America başta Lehman Brothers’ı almak istemişti. Vazgeçince Amerika’nın en büyük sigorta şirketi devreye AIG sokulmaya çalışıldı. Tabii Hazine’nin kanatları altında. Ama şimdi AIG de sallanıyor.
    Meryll Lynch’in kendisini kurtarması, daha doğrusu, satılmayı sağlaması son derece başarılı oldu. Hem zamanlama, hem de fiyat açısından. Biraz daha gecikilseydi alıcı da olmayacaktı. Üstelik piyasada hisse senetleri 17 dolardan işlem görürken satış 29 dolardan gerçekleşti. Böylece satış 50 milyar dolar elde edildi.
    Lehman Bros.’un satışının gerçekleşmemesi ve iflasa bırakılması son derece önemli. Bu bankanın türev piyasalarındaki batık kredi-takaslarının (credit default-swaps) yekûnu 800 milyar doları buluyor. ABD’nin 10. büyüğü. Yani tökezlediğinde (diğer bir deyimle, işlemleri durduğunda) beraberinde batıracağı mali risk çok yüksek. ABD Hazinesi’nin Bank of America ve İngiliz Barclays Bank öncülüğünde yaratmaya çalıştığı 40-70 milyar dolarlık konsorsiyum de suya düştü. Şimdi ortadaki 1-2 milyar dolarla işlem yapılmaya çalışılıyor.

    2 trilyon dolarlık likidite
    Bütün bunlara çözüm olarak sürekli ticari bankaların, yatırım bankalarını satın alması isteniyor. Ancak bu arada da ticari bankalar risk altına sokuluyor. Kaldı ki, sistemde oluşan 500 milyar dolarlık bir zararın 350 milyar dolara yakını sermaye artışları ya da satın alınmalarla karşılansa da geriye kalanı duruyor. Bu bile çok yüksek. Nihayet kaldıracın 14.5 olduğu, yani risklerin çok daha büyük olduğu göz önüne alınırsa, gerekli likiditenin 2 trilyon dolar olduğu ortaya çıkar.
    Bu likiditenin bulunması ise olanaksız. ABD Merkez Bankası FED faizleri daha da düşürse bile bunun sonuçlarının alınması zaman alacaktır.
    Şimdilik Morgan Stanley ve Goldman Sachs isimli yatırım bankalarının sağlam görünmesi ise yeni çöküşlere izin verilmemesine bağlı. Yeni bir çöküntüde ortaya çıkacak likidite daralması karşısında Türkiye’deki sıcak para çok hızlı çıkacaktır. Sayın Başbakan’ın dikkatine sunulur.

    hgunes@milliyet.com.tr

    16:11 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy

    Bize Bişey Oldu Abi (İngiliz Kürt Danışmanı Buldurttular)

    “Lehman“ battı, Bakan Şimşek’in bankası “M.L.” satılıyor, AIG zorda

     

    Güngör Uras

    Milliyet, 16.09.2008

    Halkımız, Merrill Lynch’in (M.L.) adını hükümette ekonomiden sorumlu bakan olarak görev alan Bay Şimşek sayesinde öğrendi. Bay Şimşek, daha önceleri M.L.’nin Londra ofisinde danışmandı. M.L.’nin başarılı olması için raporlar yazıyordu.
    Bay Şimşek, bir yıl önce M.L.’den ayrılarak Türkiye’ye geldi. Şimdi Türk hükümetinin ekonomi politikalarının başarılı olması için raporlar yazıyor.
    Bay Şimşek M.L.’de çalışırken (Standard & Poors ve Moody’s dahil) dünyanın önde gelen 5 derecelendirme kuruluşu M.L. için “AA+” notu veriyor, “Kale gibi kuruluş. Top atsan yıkılmaz” diyordu. Bu kale gibi kuruluş hafta sonu batmak üzereyken Bank of America elinden tuttu. Merrill Lynch’i 50 milyar dolara satın alıyor.
    M.L. 1914 yılında kuruldu. Yatırım bankacılığı ve fon yönetiminde ihtisaslaştı. Uluslararası güçlü bir kuruluş oldu. Aktif toplamı 1 trilyon dolar, yıllık cirosu 62 milyar dolar, net kârı 7 milyar dolardı. Değişik ülkelerde 62 bin çalışanı vardı.
    Amerika’da finans kesiminde fırtına sürüyor. Rüzgâr o kadar sert ki asırlık çınarlar (beklenmedik şekilde) devriliyor. 

    Kale gibi bankalar yıkılıyor
    ABD’nin finans merkezi Wall Street’in simgesi, ABD’nin 4’üncü büyük yatırım bankası Lehman Brothers’ı (L.B.) kurtarmaya kimse cesaret edemedi. Hafta sonu L.B.’ın iflası istendi.
    L.B. 1850 yılında kuruldu. Yatırım bankacılığı ve fon yönetiminde ihtisaslaştı. Aktif toplamı 700 milyar dolar, yıllık net kârı 6 milyar dolar dolayındayken, konut kredisi krizinden etkilenmeye başladı. 7 milyar dolar dolayındaki aktifini zarar nedeniyle silmek zorunda kaldı. 2008 yılındaki zararı 8.5 milyar dolara yaklaştı. Hisse senetleri borsada hızla değer yitirdi.
    L.B. yöneticileri gördüler ki, alıcı yok. İşler her gün daha kötüye gidiyor. Hafta sonu iflas bayrağını çektiler.
    American International Group (A.I.G.) 1850 yılında Şanghay’da kuruldu. ABD’nin ticari ve endüstriyel sigorta poliçesi yazan en büyük sigorta kuruluşudur. ABD dışında değişik ülkelerde sigortacılık yapıyor. 1 trilyon dolar dolayında aktif büyüklüğüne sahip. 120 bin çalışanı var. Sigorta fonlarını dünyanın her köşesinde doğrudan ve dolaylı olarak yatırımlarda değerlendiriyor.
    A.I.G. pazartesi sabahından itibaren 40 milyar dolarlık kaynak arayışı içine girdi. Bu kaynağı bulamazsa 48 veya 72 saat içinde çökmesi söz konusu. 

    Ucu bize de dokunuyor 
    ABD’de yıl başından bu yana 11 büyük finans kuruluşu battı. Merkez Bankası, yatırım bankalarına daha kolay ve daha geniş destek sağlama kararı aldı. Bankaların kurtarılması için 70 milyar dolarlık ek bir fonun oluşturulması gündemde.
    “Bize ne?” diyemeyiz. Bu 3 kuruluşun da Türkiye ile ilgisi, ilişkisi var. Bunlar (1) Türkiye’ye yabancı sermaye akışı sağlıyor. (2) Bizim dışarıdan döviz kredisi bulmamıza yardımcı oluyor. (3) Şirket ve varlık satışlarında müşteri buluyor. (4) Yabancıların hisse senedi ve bono satın almalarına aracılık ediyor. (5) Türkiye’de doğrudan veya dolaylı yatırımları, temsilcilikleri var. (6) Bunlarda çok sayıda, iyi okumuş, genç Türkler çalışıyor.
    Daha da önemlisi, küreselleşme nedeniyle bugün dünya finans piyasasında finans kuruluşları (bankalar) birbiriyle iç içe geçmiş durumda. Birinin zor duruma düşmesi kilometrelerde uzaktaki, değişik ülkelerdeki, çok sayıda bankayı/finans kuruluşunu da sarsıyor.  “Bize bi’şey olmaz a’bicim!“ rahatlığında olmayalım. Dikkat buyurunuz, daha düne kadar “Bunlara bi’şey olmaz” denilen yüz yıllık dev çınarlar devriliyor. Olan biteni iyi izleyerek, tedbirli olalım.

    guras@milliyet.com.tr

    15:53 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月15日

    Çıkmaz Sokaktaki Çıkmaz Duvar

    Lehman to File for Bankruptcy After Suitors Drop Out

    By Yalman Onaran and Jef Feeley

    The Bloomberg, Sep 15, 2008

    Lehman Brothers Holdings Inc., once the fourth-largest U.S. investment bank, will file for bankruptcy after potential buyers abandoned talks and the U.S. government declined to fund a takeover of the crippled firm.

    Lehman, last year's biggest underwriters of mortgage-backed securities, plans to file a Chapter 11 petition in the U.S. Bankruptcy Court for the Southern District of New York, the firm in a statement today. The filing will be by the holding company and won't include any of its subsidiaries, Lehman said.

    Barclays Plc, which had emerged as a leading candidate to acquire Lehman, pulled out first yesterday, contending it couldn't obtain guarantees from the government or other Wall Street firms to protect against potential losses on Lehman's assets. Bank of America Corp. withdrew about three hours later, before announcing that it would acquire Merrill Lynch & Co. Banks and brokers sought yesterday to consolidate trades linked to Lehman to minimize the impact of a bankruptcy filing.

    ``In the short term, there will regrettably be losers including creditors, investors and the capital markets,'' said Martin J. Bienenstock, a New York bankruptcy lawyer representing several Lehman creditors.

    Founded in 1850 by three Jewish immigrants from Germany, Lehman has managed to avert previous potential disasters and was among the handful of U.S. financial firms that had endured for more than a century.

    Chief Executive Officer Richard Fuld, who joined Lehman in 1969 and is the longest-serving CEO on Wall Street, attempted to shore up the firm's finances in the second quarter by raising $14 billion of capital, selling $147 billion of assets, increasing cash holdings and reducing reliance on short-term funding to create a buffer against a bank run.

    Historic Loss

    Lehman last week reported the biggest loss in its history and said it planned to sell a majority stake in its asset- management unit, spin off real-estate holdings and cut the dividend in an effort to shore up capital and regain investor confidence. The efforts failed to stem speculation that the firm's mortgage holdings would lead to more losses. Lehman fell 77 percent last week in New York trading.

    The U.S. Treasury and the Federal Reserve negotiated with Wall Street executives for the past three days in New York try to strike an agreement that would prevent the investment bank from failing before markets open today. Treasury Secretary Henry Paulson indicated that he didn't want to use U.S. taxpayer funds to ease a sale of the company.

    Fuld, 62, is exploring the sale of its broker-dealer operation and continues to hold talks on the sale of its asset- management unit, including fund manager Neuberger Berman, the company said today in the statement.

    SIPC Role

    The U.S. Securities and Exchange Commission said customer accounts at Lehman are protected and agency staff will remain at the brokerage firm in the coming weeks.

    Securities rules require segregation of Lehman's securities and cash, and accounts are covered by insurance provided by the Securities Investor Protection Corp., the Washington-based agency said last night. SEC employees working inside the broker's office will continue that assignment, the agency said.

    ``We are committed to using our regulatory and supervisory authorities to reduce the potential for dislocations from recent events, and to maintain the smooth functioning of the financial markets,'' said SEC Chairman Christopher Cox in a statement yesterday.

    Brokerage units that fail usually are handled by the SIPC, which appoints a trustee to liquidate the business and protect its customers. Lehman's customer accounts may also be farmed out to other firms that could protect cash and securities, on the model of the failed junk-bond firm Drexel Burnham Lambert, which filed for bankruptcy in 1990.

    `Big Mess'

    Lehman's trades in commodities, derivatives and other financial instruments could be unwound by the bank's counterparties, said Andrew Rahl, co-head of bankruptcy in New York at law firm Reed Smith LLP and a specialist in financial companies.

    A liquidation of the brokerage unit might be ``a big mess'' if Lehman used customer accounts to raise cash, and sale and repurchase agreements had to be unwound, Rahl said.

    The trigger for SIPC to take over the Lehman brokerage would be a freezing of customer accounts, or a Chapter 11 filing that implied the unit was insolvent and its customers might not be able to access their property, the official said.

    `Chaos' at First

    ``First there will be chaos and then an adjustment process as losses distribute themselves through the market,'' said Gilbert Schwartz, a former Federal Reserve attorney and now a partner at Schwartz & Ballen LLP in Washington. ``There won't be any lasting turmoil. Treasury and the Fed have determined that markets have adjusted to the situation since Bear Stearns. If every time a big institution went bust the markets expected the government to step in, no one would ever adapt.''

    Ladenburg Thalmann & Co. analyst Richard Bove wasn't as sanguine.

    ``We will be entering uncharted territory. The company has $600 billion in assets and $550 billion in debt outstanding. Forcing liquidation will set off problems in other companies and markets everywhere.''

    Rival banks and brokers today held a session for netting derivatives transactions with Lehman to reduce uncertainty in the derivatives market. That move means canceling trades that offset each other, the International Swaps and Derivatives Association said in a statement. The ISDA includes 218 banks, brokerages, insurance companies and other financial institutions from the U.S. and abroad.

    Damage Test

    Fed officials sought a solution that didn't involve a government bailout of Lehman. Barclays, the U.K.'s third-biggest bank, said in a statement that it walked away after failing to obtain guarantees to protect against potential losses at the U.S. securities firm.

    Any sale of Lehman's investment management units would be subject to court approval and creditor scrutiny if Lehman goes into Chapter 11, said Charles Tatelbaum, a Florida-based bankruptcy lawyer and a former vice president of the American Bankruptcy Institute.

    ``Bankruptcy severs all counterparty contracts, and therein lies the systemic risk,'' said David Kotok, chief investment officer of Vineland, New Jersey-based Cumberland Advisors Inc., which manages $1 billion. ``This would be the first time we've tested how much damage will be done by a bankruptcy.''

    To contact the reporters on this story: Yalman Onaran in New York at yonaran@bloomberg.net; Jef Feeley in Wilmington, Delaware at jfeeley@bloomberg.net

    9:07 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy
    9月14日

    Kurtar Bizi Ulan

    Büyük bir kargaşanın yaşandığı küresel piyasalarda yön bulmak çok zorlaştı

    Osman Ulagay

    Milliyet, 14.09.2008

    Piyasalarda görevimiz tehlike
    Küresel piyasalardaki gelişmeleri yıllardır izliyorum piyasalardaki iniş çıkışların bu kadar keskin yaşandığı, belirsizliğin bu kadar arttığı ve yön bulmanın böylesine zorlaştığı bir dönem hatırlamıyorum. Bu ortamda sağlıklı ekonomik analiz yapmak ve piyasaların geleceği hakkında tahmin yürütmek de fevkalade riskli ve tehlikeli bir iş haline gelmiş bulunuyor.
    Bu aslında bir rastlantı değil. Küresel ekonomide rol alan oyuncu sayısı 20 yıl öncesine göre o kadar çok arttı, finans piyasaları emtia piyasalarıyla da eklemlenerek o kadar karmaşık bir yapıya büründü ki tüm bu değişkenleri hesaba katarak sağlıklı analiz yapmak son derecede güçleşti. 

    Herkes risk altında
    Bu ortamda riskler de büyük oranda arttı; hiçbir firma, hiçbir banka, hiçbir ülke “Benim durumum sağlam, ben krizden etkilenmem” deme lüksüne sahip değil artık. Bear Stearns ve Lehman Brothers gibi finans piyasasının efsane kurumlarının iflas etme noktasına gelebildiği, ABD, Avrupa ve İngiltere merkez bankalarının sistemi ayakta tutmak için finans kurumlarına yüz milyarlarca dolar likidite pompaladığı, ABD’de neredeyse her pazar günü büyük bir kurtarma operasyonunun kotarıldığı bir dönemden geçiyoruz.
    Bu çalkantılı dönemi yaşarken çoğu kimsenin gözü ve ilgisi piyasalardaki günlük iniş ve çıkışlara odaklandığı için bu yürek hoplatıcı çalkantının ardındaki büyük resmi görmek pek kolay olmuyor. Büyük resmi göremeyenler de günlük iniş çıkışların heyecanına kapılıp krizin geleceği üzerine saçma sapan laflar edebiliyorlar. Borsadaki bir günlük yükselişe bakıp hemen “kriz bitiyor” havasına giren, ertesi gün borsa çakılınca bu kez “mahvolduk” demeye başlayan birçok oyuncu ve yorumcu var etrafta. Bu saçmalıkları bir kenara bırakıp bugünkü koşulları yaratan büyük resme baktığımızda öncelikle dört temel olgu üzerinde durmak gerektiğini görüyoruz.
    n ABD’den dünyaya yayılan finans sistemi krizi yapısal nitelikte çok derin bir kriz ve bu krizin toplam maliyeti henüz ortaya çıkmış değil. Bu nedenle batma noktasına gelen yeni devlerle karşılaşmak olası. Bu da sistemdeki güven kaybının sürmesine yol açıyor.
    n Petrol ve diğer emtia piyasalarıyla eklemlenmiş olan finans piyasalarında spekülatif işlemlerin büyük ölçüde artmış olması fiyat hareketlerinin dalga boyunu artırıyor, örneğin petrol fiyatı bir yıl içinde 70 dolardan 147 dolara yükselip sonra 100 doların altına inebiliyor.
    n  Dünya ekonomisindeki ağırlığı hâlâ fazla olan zengin - gelişmiş ülkelerde, yani ABD - Avrupa - Japonya üçgeninde ekonomi resesyon yani küçülme tehdidi altında. Grafikte de görüldüğü gibi G - 7 ülkeleri, iç pazarın tıkandığı noktada ihracata yönelerek durumu kurtarmaya çalışıyor ama küresel pazarın daraldığı ortamda bunun da sınırına gelinmiş durumda.
    n Küresel ekonominin yeni büyük oyuncuları olarak önemi artan Çin ve diğer ‘Yükselen Pazar’ ülkelerinin yarattığı talep petrol ve diğer temel maddelerde abartılı fiyat hareketlerine yol açtı ama küresel ekonominin yükselen yıldızlarının kendi yarattıkları iç talep, henüz dünya ekonomisini ayakta tutacak düzeyde değil. Dolayısıyla ABD - Avrupa - Japonya üçgenindeki yavaşlama onları da olumsuz etkiliyor ve büyüme hızlarını aşağı çekiyor.

    Dolar - euro paritesi
    Büyük resmi tamamlayan ve bizi de yakından ilgilendiren bir diğer faktör ise dolar ve euro’nun değeri. Son yılların ezilen parası ABD doları, euro’nun tavan yaptığı temmuz ortasından bu yana sürekli değer kazanıyor ama kimi yorumculara göre kapsamlı bir “dolar çöküşü” hâlâ göz ardı edilmemesi gereken bir olasılık.
    Görüldüğü gibi finans sistemindeki büyük çalkantı ile küresel ekonomideki yavaşlamanın iç içe geçtiği, büyük belirsizliklerin ve risklerin birbirini beslediği bir ortamdayız. Bu tabloya ekonomi ve finansın dışından gelecek etkileri, örneğin jeopolitik tehditleri de eklediğimiz zaman “görevimiz tehlike” deyimi yerine daha da iyi oturuyor.

    Bu pazar kim kurtarılacak?
    Devletin piyasalardan ve ekonomiden uzak durması ilkesine dayanan Anglosakson kapitalizmi ABD ve İngiltere’deki son uygulamalarla “kurtar bizi devlet baba” kapitalizmine dönüşmek üzere.
    Özellikle ABD’de her pazar bir büyük kurtarma operasyonu yapılıyor son haftalarda. Finans sistemindeki büyük çöküşü kontrol altında tutmak isteyen ABD yönetimi kamu kaynaklarını devreye sokarak dev kuruluşların batışını önlüyor. ABD Hazine Bakanı Henry Paulson geçen pazar kısaca Fannie and Freddie diye anılan dev mortgage finansörlerinin devlet yönetimine alındığını açıkladı. Bu hafta kurtarılma sırası 158 yıllık bir geçmişe sahip olan Lehman Brothers’da.
    Hisselerindeki keskin düşüşle piyasa değerinin yarıdan fazlasını kaybeden Lehman’ın bir başka kuruluş tarafından satın alınması için kolaylaştırıcı koşullar yaratmaya çalışan Paulson’un sonucu bugün açıklaması bekleniyor.

    oulagay@milliyet.com.tr

    10:44 | 添加评论 | 固定链接 | 写入日志 | Economy