Dünya, 30.09.2009 

 

26.09.2009

Nisan ayında “Tünelin ucunda ışık göründü” makamında başlatılan Amerika merkezli propaganda kampanyası son haftalarda iyice çığırından çıkarak “Kriz bitti” aşamasına ulaştı. Bu kampanyanın başlıca iki tane malzemesi var: Birincisi başta ABD’ninkiler olmak üzere finansal piyasaların önemli ölçüde toparlanması, ikincisi de gelişmiş ülkelerin çoğunda bahar aylarından itibaren millî gelirde 2008 sonunda başlamış olan sert daralmanın hız kesmesi.

Ne yazık ki bu iki olgu da krizin sona erdiğinin bir işareti değil. Finansal piyasalardaki toparlanma başta Amerikan merkez bankası Fed olmak üzere gelişmiş dünya merkez bankalarının finans piyasalarına olağanüstü boyutta para pompalamalarının, millî gelirdeki sert düşüşlerin hız kesmesi de yine başta ABD olmak üzere gelişmiş ülkelerin bütçe harcamalarını olağanüstü boyutta arttırmalarının sonucu. Ne var ki hükümetlerin ekonomiye yaptıkları bu devasa müdahaleler başta ABD olmak üzere birçok ülkede merkez bankası bilançolarında, bütçe açıklarında ve kamu borç stoklarında patlama boyutunda artışlara yol açmış ve açmaktadır. Dolayısıyla, bu doping uygulamalarını hiçbir hükümetin orta vadede mevcut boyutlarıyla sürdürmesi mümkün değildir. Doping geri çekildiği anda finans piyasalarındaki toparlanmanın da, ekonomik faaliyetteki cılız canlanmanın da kalıcı olmadığı görülecektir. Bu bir.

İkinci olarak; zaten bu tür bir krizin sona erip ermediğini yalnızca borsalara ve millî gelir hareketine bakarak tayin etmek mümkün değildir. Krizin gerçek seyrini anlamak için ilk bakılacak değişkenler istihdam ve banka kredileridir. Krizin merkezi Amerikan ekonomisine bakacak olursak işsizliğin 20 aydır kesintisiz olarak arttığını görüyoruz. ABD’nin resmî rakamlarına göre son iki yılda dar kapsamlı işsizlik oranı % 4.7’den % 9.7’ye, gerçeğe daha yakın olan geniş kapsamlı işsizlik oranı ise % 8’den % 16.8’e yükselmiştir. İşsizliğin resmî rakamlarla % 17’ye ulaştığı bir gelişmiş ekonomide krizin bittiğinden söz edilemez.

Kredilere de bir göz atalım: Amerikan ekonomisinin candamarı olan tüketici kredilerinin hacmi yılbaşından Temmuz sonuna kadar % 5.2 oranında daralmıştır. Kriz öncesindeki balon döneminde bu hacim her yıl % 5 kadar artmaktaydı.

Amerikan ekonomisinin 2000’li yıllarda can simidi olan mortgage kredilerinin hacmi de 2006’da % 12, 2007’de % 8 artmıştı. Bu hacmin 2008’in son çeyreğinden itibaren (Amerikan tarihinde ilk defa olmak üzere) gerilediğini görüyoruz. Ayrıca Haziran 2009 itibarıyla bu hacmin % 14’ü batık durumda.

Bu konuyu daha fazla uzatmaya gerek yok. Dünya krizi bitmemiştir; krizin sonuna yaklaşmış da değiliz. Bazı sahalarda görülen rahatlama ABD, AB ve Çin’deki sürdürülemez parasal genişlemenin sonucu olup geçicidir. Bu sebeple üretim ve yatırım kararlarını “Kriz bitti” propagandasına kapılarak alanlar çok ağır bir bedelle karşılaşabilirler, uyarıyorum.

Bildiğiniz gibi Amerika merkezli ekonomik krizin dünya politikasında önemli dönüşüm ve çalkantılara yol açabileceğini, bunların Türkiye açısından çok da hayırlı olmayabileceğini uzun süredir söylüyorum. Buradaki temel beklentim ekonomisinin kalıcı bir çöküş sürecine girmesi sebebiyle gerileyen bir emperyalist güç olan ABD’nin bu hegemonyasını korumak için birtakım önleyici vuruşlarla bir ölüm çırpınışı içine girmesi, başlıca kaygım da hem ABD’ye en çok bağımlı ülkelerden biri, hem de ABD’nin hedef tahtasındaki ülkelerden biri olan Türkiye’nin bu türbülanstan ağır yara almasıydı. Maalesef son yazımdan bu yana her iki yönde de önemli gelişmeler oldu; bunları kısaca görelim.

Önce Amerika’dan başlayalım. Amerikan federal hükümetinin bütçesi 2007 yılında USD 161 mia açık vermişti. O yılki millî gelirin % 1.1’ine denk gelen bu açık ABD’nin temel ekonomik dengeleri açısından bir tehlike oluşturmuyordu. Krizin başlamasıyla beraber 2008’de açık USD 455 mia.a ya da millî gelirin % 3.2’sine yükseldi. Bu kadarı da ABD gibi bir ekonomi için sorun olmaz. Peki bu yıl? Bu yıl Amerikan malî yılının 11. ayı olan Ağustos sonunda federal bütçe açığı USD 1.4 tr oldu; açığın yıl sonunda USD 1.8 tr.a ulaşması bekleniyor ki, bu da beklenen millî gelirin % 13’ü ediyor. Bunun her ülkenin ekonomik dengelerini bozabilecek kadar yüksek bir açık olduğu ortada. Üstelik ABD ekonomisi tüketimdeki daralmaya rağmen hâlâ yıllık bazda USD 500 mia kadar bir cari açık vermeye de devam ediyor. Demek ki artık ABD ekonomik dengelerinin anîden altüst olmasını istemiyorsa kriz ortamında bile büyük boyutta cari fazla vermeye devam eden ihracatçı ülkelerin Amerikan devlet tahvillerini sürekli satın almasına muhtaçtır, muhtaçtan da öte mahkûmdur. Bu durumdaki başlıca ülkeler ise Çin, Japonya ve Rusya’dır. Japonya ABD himayesinde bir ülkedir, ABD’nin burada şimdilik fazla sıkıntısı olmaz. (Ancak Japonya’da bile geçen ayki seçimlerde azılı Amerikancı Liberal Demokrat Partinin 50 yıllık iktidarının bittiğine, seçimi kazanan Japonya Demokrat Partisinin liderinin seçim kampanyasında ABD ile daha dengeli ve daha mesafeli bir ilişki yürütme sözü verdiğini hatırlatayım. Bu ABD’nin gerileyen gücünün ilk belirtilerinden biridir.) Ancak Çin ve Rusya asla çantada keklik değil. Özellikle Çin için ABD bir ihracat pazarı olarak hayatî önemde. Dolayısıyla Çin’in ihracattan eline geçen parayla Amerikan tahvili alarak ABD’nin bütçe ve cari açığını finanse etmesi Çin’in büyümesi için de zorunlu. Ancak doların değerinin Çin ve Rusya’nın her ay kaç milyar dolarlık Amerikan tahvili satın alacağına göre belirlenmeye başladığı bir dünyada bu oyunun kuralları değişir. Artık bu oyunda ABD, Çin ve Rusya karşısında askerî-siyasî cephede kabadayılık hayallerine elveda der, boynunu büküp oturur.

Bu öngörüm çok mu hayalci geldi? Gelmesin, çünkü bu çözülme başladı bile. Daha düne kadar Çek Cumhuriyetine ve Polonya’ya “İran’a karşı” nükleer kalkan kuracağını ilân eden, Ukrayna ve Gürcistan’ın NATO’ya girmesi için uğraşan ABD’nin birdenbire bunlardan vazgeçiverdiğini görüyoruz. ABD’nin Rusya ile doğrudan kapışacak gücünün kalmadığını idrak etmesi tabiî ki dünya barışı için olumlu bir gelişme, ama bu Türkiye’yi rahatlatıyor mu derseniz, cevabım maalesef hayır. ABD’nin petrol bölgesi Ortadoğu’dan çekilerek petrol piyasasındaki gücünden vazgeçmesi Amerikan ekonomisinin içine girmiş olduğunu çöküş sürecini birden derinleştirir; askerî olarak da ABD hegemonyasına büyük darbe vurur. Dolayısıyla ABD, şu anda Rusya cephesindeki geri çekilmeye karşılık Ortadoğu’daki nüfuzunu derinleştirmek peşinde. Bu çerçevede bölgenin belkemiği olan iki ülkeyi hedeflediği görülüyor: İran ve Türkiye.

İran konusu malûm. ABD 30 yıldır Ortadoğu’daki kâbusu olan İran’daki İslâmi rejimi bir şekilde ortadan kaldırıp bu baş ağrısından kurtulma ve İran petrollerini yeniden denetimi altına alma peşinde. Ne var ki İran’a karşı iyice saldırganlaştığı Bush döneminde bile İran’a doğrudan saldıracak gücü toparlaması çok zordu, şimdi ise imkânsız. Öte yandan gerileyen emperyalist güçlerin hayalhanesi çok genişler. Daha önce de defalarca yazdığım gibi, Türkiye’nin ABD hesabına İran’la kapışması ABD yönetiminin en büyük hayalidir. Her cephede gittikçe daha çok sıkışan Obama yönetiminin son günlerde bu büyük hayali gerçek sanmaya başladığı görülüyor. ABD yönetiminin Doğu Avrupa’ya füze kalkanı kurmaktan vazgeçtiğini açıklamasıyla eşzamanlı olarak Türkiye’ye “İran’a karşı kendisini savunması için” füze savunma sistemi satacağını ilân etmesi bunun açık göstergesi.

Elbette Türkiye’ye silah satmak da, diplomatik teamüllere aykırı olarak iki ülkeyi birbirine karşı kışkırtan açıklamalar yapmak da bir Türkiye-İran savaşı çıkartmak için yeterli değil. Buna en büyük engel Türk halkının zengin tarihinden süzülüp gelen, bana göre dünyada başka hiçbir halkta benzerine rastlanmayan sağduyusu. Türkiye Cumhuriyetindeki 60 küsur yıllık ABD nüfuzuna ve son yıllarda bu nüfuzun görülmemiş boyutlara ulaşmış olmasına rağmen, devletin muhtelif kademelerinde de hâlâ böyle bir çılgınlığa direnecek çok sayıda kişi var. Dolayısıyla ABD bir yandan İran’ı Türkiye ve Afganistan üzerinden kuşatma girişimlerini hızlandırırken, bir yandan da Türkiye’yi dönüştürme girişiminde vites büyütüyor. Bilinçli vatanseverlerin, bu arada benim “Osmanlı ve Batı” adlı kitabımı okumuş olanların bildiği gibi ABD’nin Türkiye’ye giydirmek istediği elbise “Yeni Osmanlı” projesidir. Bu proje millî, üniter ve laik Türkiye Cumhuriyetinin yerine Türkiye’de etnik ve dinsel bir federasyon kurulmasını ve hilafetin canlandırılmasını içermektedir. Bu şekilde başkenti İstanbul olan federal hilafet devleti Türkiye’nin Ortadoğu’daki diğer Müslüman ülkeler için de bir çekim merkezi olmasıyla eski Osmanlı mülkü bir konfederasyon olarak canlandırılacak, böylece ABD İstanbul’da oturan ipleri kendi elinde bir Osmanoğlu marifetiyle bütün Ortadoğu’yu kolaylıkla idare ediverecektir! (Projenin diğer bir bacağı da ABD’nin Doğu Avrupa’daki, hatta belki günün birinde Rusya’daki Ortodoks hristiyanları da ekümenik ilân edilecek Fener Rum Patriği vasıtasıyla bu konfederasyona bağlayarak idare edivermesiydi, ama şimdi ABD Rusya karşısında geri çekildiğine göre projenin bu bacağı rafa kalkmış olabilir.)

Bu projeyi ilk defa duyanlara bütün bunlar deli saçması gibi gelebilir. İnanmayan ABD’nin Sovyetler Birliğinin çöküşünden bu yana bu iş için ne kadar uğraştığını “Osmanlı ve Batı” adlı kitabımda görebilir. Türkiye’de bu iş için seferber olanların yalnızca İslâmcı-Osmanlıcı zümrelerden ibaret olduğunu da sanmayın. Bu iş için çırpınanlar arasında nice saygın bilim adamlarını ve nice büyük işadamlarını göreceksiniz.

İşte son iki aydır Türkiye’de hükümetin ortalığa saçtığı muhtelif “açılımlar” tamamen bu “Yeni Osmanlı” projesinin yapı taşlarından ibaret. Halkın büyük çoğunluğunun öfkeli tepkisinden dolayı Başbakan Erdoğan’ın iki aydır bir türlü içini doldurmaya cesaret edemediği Kürt açılımı da, bunun arkasından geleceği satır aralarında söylenen başka etnik gruplara ve Alevîlere yönelik “açılımlar” da Türkiye’yi etnik ve dinsel bir federasyona götürmenin adımlarından başka bir şey değil. Hilafet cephesine gelecek olursak, bugün birçok özel TV kanalında ve dahi devletin televizyonu TRT’de Osmanoğlu sülâlesinin en yaşlı üyesi Ertuğrul Osman Beyin (“Hanedan” soytarılığına katılmış olmamak için özellikle Efendi yerine Bey diyorum) cenaze törenini seyrettiyseniz ve medyanın töreni nasıl yansıttığına dikkat ettiyseniz orada neler olduğunu da biliyorsunuz demektir. Benim gerçek son Osmanlı olarak gördüğüm cesur ve vatansever son padişah II. Mahmut’tan sonraki bütün fertleri kendi tahtlarını korumak için ülke çıkarlarını İngiltere, Fransa veya Almanya’nın ayaklarının altına atmış, son hükümdarı da milletine alçakça ihanet etmiş olan bir hanedanın soyundan gelmekten başka bir özelliği olmayan, Türklüğe ve Türkiye’ye herhangi bir hizmeti bulunmayan Ertuğrul Osman Bey bugün âdeta devlet töreniyle defnedildi. Daha da vahim olanı ise başta TRT olmak üzere cenaze törenini nakleden medyanın bu olayı tek elden hazırlanıp dağıtıldığı belli olan garip bir söylemle yansıtmasıydı. Seyredebildiğim bütün kanallarda ağız birliğiyle Osman Ertuğrul Beyin “hanedan reisliğinin” altı çizildi, onun ve hanedanın diğer mensuplarının uzun yıllar Türkiye’ye sokulmayarak vatan hasreti içinde kıvrandırılmalarının ne kadar büyük bir trajedi, ne kadar büyük bir insafsızlık ve vicdansızlık olduğu döne döne anlatıldı. Bu arada “hanedan riyasetinin” bundan böyle Osman Beyazıt nam şahsa intikal ettiği de her fırsatta vurgulandı.

Bir açıdan baktığınızda bu olay acıklı bir komediden ibaret. Tahtını, ikbalini, her şeyini borçlu olduğu halkını, ülkesini düşman istilâsından koruyamadığı, en sonunda da tahtını korumak uğruna işgal güçleriyle işbirliği yaptığı için ta 86 yıl önce tarihin çöplüğüne atılmış ve halkının gönlünden ebediyen silinmiş bir hanedanın itibarını 97 yaşındaki bir torunun vefatını vesile ederek iade etmeye çalışmak gerçekten acınacak derecede umutsuz bir çabalama. Bu çabalamanın beyhudeliğinin en çarpıcı simgesi Fatih Camii avlusunda cenazeyi uğurlamaya gelenler arasında akraba taallûkat dışındaki en kalabalık zümreyi az ötede yuvalanmış olan İsmailağa cemaatinin şalvarlı, cübbeli, sarıklı mensuplarının meydana getirmesiydi. Ön planda Osmanoğlu sülâlesinin son derece şık ve modern giyimli, bir kısmı sonradan Türkçe öğrenmiş Frenklerin aksanıyla konuşan üyeleri kameralara demeç verirken, arka planda okumayı askerde Ali okulunda sökmüş birtakım sakalı belinde sarıklıların cübbelerini kabarta kabarta cami avlusunda sağa sola seğirtmeleri görülecek manzaraydı. Ne o? ABD Türkiye’de hilafeti canlandırıyor! ABD’nin Türkiye politikasını oluşturan sivri zekâlıların şunu anlaması lâzım: Türkiye’de yeniden hilafeti ve Osmanoğlu saltanatını ihya etme şansınız Türk halkının çoğunluğunu İsmailağa cemaatinin (ki mensuplarının çoğu toplumun en yoksul ve en eğitimsiz zümresinden gelen bir cemaattir bu) mensubu yapabilme şansınız kadardır! (Şunu da belirteyim ki bütün bunların bir Amerikan operasyonu olduğundan en küçük kuşkunuz varsa “Osmanlı ve Batı” adlı kitabımdan ABD’nin o ülkede kendi halinde yaşayan bu yaşlı adamcağızı bu role itmek için 2004’te nasıl Türk vatandaşlığına geçirtip Türkiye’ye gönderdiğini okuyabilirsiniz.)

Tabiî bu olaydaki komedi unsurları ortadaki vehameti görmemize engel olmamalı. Türkiye Cumhuriyeti çatısı altında faaliyet gösteren televizyon kanallarının Osmanoğullarının sürgüne gönderilmesini bir insanlık suçu gibi göstermeye çalışmaları, ortada tacın ve tahtın izi ve hanedanın h’si bile kalmamışken ikide bir “hanedan reisliğinden” söz açmaları İstiklâl Harbine, Türk Cumhuriyetine ve Türk Devrimine hain bir saldırıdır. Hele devletin kurumu TRT’nin bu operasyonda yer alması akıl almayacak kertede vahim bir skandaldır.

Kriz ortamlarında takvim hızlanır, olağan zamanlarda seneler sürecek gelişmeler aylara, hatta haftalara sığar. Şu anda böyle bir dönemden geçiyoruz. Dolayısıyla, bugün kısa bir dünya turu yapalım derken bu site için kaleme aldığım en uzun yazıyı yazmış oldum. Yazıyı daha fazla uzatmamak için birkaç kısa mesajla bitiriyorum:

Türkiye’deki Amerikan nüfuzu şu anda tarihî zirvesindedir. Bu bizim başlıca dezavantajımızdır.

Öte yandan kriz ilerledikçe ABD’nin askerî ve siyasî gücü gerileyecek, hem de şu anda kendisinin bile hayal edemediği bir hızla gerileyecektir. Bu da bizim başlıca avantajımızdır.

Her halükârda Türkiye’nin nereye savrulacağı halen belirsizdir, bu süreç içinde ortaya çıkacaktır. Kısacası, yakın gelecekte Türkiye’nin birliğinin ve Cumhuriyetin yara alması tehlikesi mevcuttur.

Öte yandan; Türkiye’de hükümetler halkı kandırıp uyutarak Türkiye’yi Gümrük Birliğine sokabilirler, IMF ile Türk ekonomisini çıkmaza sokacak programlar üzerinde anlaşabilirler, dış politikada tavizler verebilirler... Ama halka rağmen Türkiye’yi federasyon yapamazlar veya halka rağmen Türkiye’ye hilafeti geri getiremezler. Bu bakımdan Türk halkının Kürt açılımı veya Ermenistan sınır kapısının açılmasına gösterdiği kararlı tepkinin Türkiye Cumhuriyetinin bekasını ilgilendiren kritik yol ayrımlarında bundan sonra da devam etmesi hayatî önemdedir.

Kart borcunu ödemeyen sayısı 1.7 milyonu aştı

 

Hürriyet, 27.09.2009

Kredi kartı borcu kartı borcunu ödemeyenlerin sayısı temmuz ayında, yaklaşık yüzde 19.5 artarak 106 bin 225’e çıktı.

Çaktırmadan kilo vermek

Prof. Dr. Osman Müftüoğlu

Hürriyet, 27.09.2009
Kilo vermeyi başaranların ortak bir sorunu var: Çoğu verdikleri kiloları yeniden ve çoğu kez fazlasıyla geri alıyor.

Bu rakam bazı araştırmalarda yüzde doksanı bulabiliyor. Sorunun temelindeyse mahrumiyet durumu yatıyor! Gerçekten de diyetlerin çoğu mahrumiyet esasına göre çalışıyor. Oysa mahrumiyete beden de, ruh da uzun süre dayanamıyor. Beden, metabolizmasını yavaşlatarak, ruh ise depresif davranışlar oluşturarak yanıt veriyor. Peki, çözüm var mı? Var! Çözüm çaktırmadan kilo vermek. Çünkü 250-300 kalorilik günlük enerji kısıtlamalarına bedeniniz hoşgörüyle bakıyor, ruhunuz görmezden geliyor. Ne metabolizmanız yavaşlıyor ne de yoksunluk duygularınız depreşiyor. 250-300 kalorilik bir kısıtlamayı birkaç dilim ekmekten, birkaç kaşık makarna ya da pilavdan vazgeçerek başarmak bile mümkün ve bu küçük kalori kısıtlamaları bile size yılda 5-6 kiloluk bir kaybı garanti ediyor. Hem de kalıcı bir şekilde. Anlatmak istediğimiz şey şu: Kilo sorununuz herhangi bir sağlık probleminden, hastalıktan kaynaklanmıyorsa ve sorunun temel nedeni genetik mirasınızsa hızlı kilo kayıplarından uzak durun. Sorunun çözümünü zaman içinde ve çaktırmadan alacağınız küçük önlemlerde arayın. Eğer bu önlemleri kalıcı kılmak istiyorsanız aktif bir hayat sürmeyi de, mesela fırsat buldukça yürümeyi, ihmal etmeyin.

Tat duyusu dilde mi gözde mi

Bana sorarsanız burunda! Şaka bir yana tat duyusunu oluşturan, belirleyen temel faktör yalnızca dil-beyin bağlantısı değil. Tat algısı güzel bir şey yemekle ilgili bir durum ve bu algının oluşmasında dil kadar göz, burun hatta kulaklarınız bile etkili. Yani aslında beyniniz sadece bir kimya laboratuvarı değil, aynı zamanda bir duygu laboratuvarı gibi çalışır, tattığınız şeyin kokusu, görüntüsü hatta o esnada duyduğunuz sesler bile bu laboratuvarı etkiler. Uzmanlar yemek yediğiniz tabağın, kurduğunuz sofranın, dinlediğiniz müziğin, içinizden geçen duyguların, aklınızdan geçen düşüncelerin, servisin ve servis esnasında kullanılan malzemelerin ve daha pek çok şeyin tat duyusunu etkilediğini söylüyor.

Neden aynı hızla kilo kaybetmiyoruz

Vücudumuz yağ kaybetmekten hoşlanmıyor da ondan. Genetik kodlarımız fazla yağı rezerv, enerji kaynağı olarak algılıyor ve herhangi bir açlık-kıtlık halinde hayatta kalmanın garantisi olarak kabul ediyor. İşte bu nedenle siz yağ vermeye devam ettikçe vücut yağ kaybını önleyen sistemleri birer birer devreye sokuyor. Aslına bakılırsa diyet planlarının ilk haftalarında verilen kiloların çoğu su ve kas dokusu kaybıdır. Yağ kaybı başladığında kilo verme de yavaşlıyor. Çünkü siz kilo verdikçe durumunu tehlikede gören metabolizma hızını düşürüyor. Bu düşme bazen yüzde 20’leri bulabiliyor. Çünkü vücudunuz kıtlık ile rejim yapmak arasındaki farkı anlayamıyor. Kıtlık, genlerinizin milyonlarca yıllık problemi, diyet yapmaksa son elli yılın modası. Bu nedenle diyet yapmak genetik olarak yağlanmak üzerine kodlanmış vücudunuz için kazanılması daha baştan güç bir savaş.

Hangi hızla yürümek daha faydalı

Eğer amacınız kilo kaybı sağlamaksa tempolu yürümeniz daha faydalı. Uzmanlar orta yaşlı, sağlıklı birinin dakikada yüz adımın üzerinde adım atarak yapacağı 30-45 dakikalık sıkı ve tempolu yürüyüşlerin kilo kaybını hızlandırdığı, kilo kazanımını engellediğini söylüyor. Genel olarak kilo verme amacında olanların dakikada 120-140 adım civarında bir tempoyu tutturmaları öneriliyor. Kardiyovasküler performansı artırmak söz konusu olduğunda yaşa bağlı olarak dakikada 80-120 adım arası yeterli.

 

 

Kriz neleri değiştirdi?
Aslında bugün gelinen nokta, küresel krizin şu ana kadar yaşanan bölümünde bile ne kadar çok şeyi değiştirmiş olduğunu gösteriyor. Satır başlarıyla hatırlayacak olursak:
-  Küresel krize küresel çözüm üretmek için artık bir “zenginler kulübü” olan G - 8’in değil çok daha geniş katılımlı G - 20’nin sözü geçecek. Başkan Obama, Batı’nın tek başına dünyayı yönlendirdiği dönemin bittiğini söylüyor.
-  Dünya ekonomisinde büyüme motoru rolünü artık ABD değil Çin oynuyor.
-  Dünya ekonomisinde yeni bir tüketim - tasarruf dengesinin kurulmasından söz ediliyor. 
-  ‘Yükselen Pazar’ ülkeleri bir bütün olarak krizden daha az etkilenmiş görünüyor.
-  Batı’nın üstünlüğünü simgeleyen dev finans kurumları iflasın eşiğinden döndü, hâlâ da sorunları var.
-  Batı’nın önde gelen ekonomilerinde finans sisteminin çöküşü ancak benzeri görülmemiş boyuttaki devlet müdahaleleriyle önlenebildi.
-  ABD’nin bütçe açıkları tırmanırken doların geleceği ciddi biçimde tartışılıyor ve yeni bir rezerv para arayışı sürüyor.
-  Kriz en az 50 milyon yeni işsiz yarattı, 90 milyon kişiyi mutlak yoksulluk sınırının altına itti.
Bu tablo ortadayken “Bu kriz sıradan bir krizdi, geldi geçti, hayat eskisi gibi devam ediyor” demek ne kadar doğru acaba? 

 

Krizin yarattığı ruh halleri
Bu noktada akla gelen bir soru da şu: Kriz ortamında bazı kimseler neden böyle çıkışlar yapma gereğini duyuyor? Krizin aslında korkulacak bir şey olmadığı, kısa sürede atlatılacağı, hiçbir izinin kalmayacağı yazılıp çizilebiliyor.   
Kriz koşullarında yaşamak insanları sıkıyor. Bunu anlamak için psikolog olmaya gerek yok. Krizin uzaması halinde “kriz” sözcüğünün kullanılması bile kimilerini rahatsız etmeye başlıyor. Bu ortamda krizin henüz tam olarak geçmediğini, yeni sorunlara yol açabileceğini söylediğinizde insanlar sizi dinlemek istemiyor. Tam tersine, krizin geçtiğini ya da ucuz atlatıldığını söylediğinizde, “Biz ne krizler gördük” edebiyatına sarılarak yaşanmakta olan krizi hafife alan laflar ettiğinizde sizi can kulağıyla dinleyenlerin arttığını fark ediyorsunuz.
Bütün bunlar çok doğal aslında. İnsanlar yüzleşmek istemedikleri gerçeklerden kaçmak için her yolu deneyebiliyor. Gerçeği gizleyen masallarla avutulmaya ise bayılıyor. Birileri çıkıp “Ama gerçek sizin sandığınız gibi değil” demeye kalkmasa onlar için sorun kalmayacak.
Sorun, gerçeği gören (ya da gördüğünü sanan) birilerinin kalkıp bunu söylemesinden, masal dünyasını yıkmak istemesinden kaynaklanıyor. Eğer işiniz ekonomi yorumu yapmaksa ve krizi yakından izleyen biri olarak bu krizi hafife almanın yanlış olduğunu görüyorsanız; bu krizin basit bir kriz değil kapsamlı bir değişim sürecinin belirtisi olduğunu düşünüyorsanız, ne yapacaksınız bu durumda? “Gördüğümü, algıladığımı yazarsam kimseyi memnun edemem”, deyip susacak mısınız? Krizi küçümseyenlerin kervanına karışıp gününüzü gün mü edeceksiniz? Yoksa tepki çekmeyi göze alıp gerçek görüşünüzü mü açıklayacaksınız?
Bu son seçeneği tercih edenlere kızan, öfkelenen çok olur. Krizin aşılmakta olduğunu düşündüren her gelişmede haklı çıktıklarını düşünerek sizinle dalga geçmeye kalkışanlar da çıkar. Ne felaket tellallığınız kalır, ne hayalperestliğiniz.

oulagay@milliyet.com.tr    

 

AB’yi ‘Opel işi Rus otomotivini kalkındırırsa’ kuşkusu sardı

 

Hürriyet, 15.09.2009

Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin, Opel’in yeni sahibini yapılacak olan yardım paketine ilişkin soruşturma istemlerinde haklı olabileceği vurgulandı.

Amerika’nın Dev Balon Makinesi (Rakibi Lehman Brothers’ı batırtan da o!)

 

Milliyet, 15.09.2009

15 Eylül 2008 Amerika’nın ünlü yatırım bankalarından Lehman Brothers’ın batırıldığı ve kriz havuzuna 613 milyar dolar riskin daha eklendiği gündür. Kriz nedeniyle birçok finans kuruluşu kurtarılırken, Alman Yahudisi 3 kardeşin 1850’lerde kurduğu bu yatırım bankasına destek verilmedi. Göz göre göre batırıldı. Lehman Brothers’a destek verilmemesi kararını tetikleyenin, Amerika’nın Dev Balon Makinesi’nin olduğuna inananlar çoğunluktadır...
Dev Balon Makinesi diye adlandırılan kuruluş Goldman Sachs’tır. Kriz öncesi yatırım bankası statüsüyle iş yapıyordu. Şimdi banka statüsüne kavuştu. Gücü ve dokunulmazlığı arttı.
Balon şişirmeyi sürdürüyor. Sadece paraya değil, emtiaya da (altına, petrole, kahveye, demire, bakıra, kömüre de) takla attırılır. Örneğin petrol, topraktan çıktıktan sonra, otomobilin deposuna girinceye kadar en az 27 defa el değiştiriyor. Her el değiştirişte fiyatı yeniden belirleniyor.

Goldman öncü
Bu ön açıklamalardan sonra gelelim Amerikan’ın Dev Balon Makinesi’nin hikâyesine. Ve de Goldman Sachs’ın Lehman Brothers’ın batışındaki rolüne. Bu hikâyeyi Rolling Stone dergisinde (Temmuz 2009) yayımlanan Matt Taibbi’nin araştırmasından özetliyorum.
Goldman‘ı 1869 yılında gene bir Alman Yahudisi olan Marcus Goldman kurdu. 1882’de gene Alman Yahudisi olan damadı Samuel Sachs ortak olunca şirketin adı Goldman Sachs oldu. Alman Yahudisi Lehman kardeşler emtia ticareti yaparken, Goldman Sachs para ticaretine başladı.
Goldman Sachs paraya takla attırmada öncü yatırım bankasıdır. 1929 Buhranı’na, hisse senedini kullanarak kurduğu saadet zinciriyle katkıda bulundu. 100 dolarlık hisse senedini satın alan, bağlı ve farklı şirketlerden 1.000 dolar getiri alıyordu. Açık anlatımıyla, “100 dolar ver, 1000 dolar al” vaadiyle para topluyordu.

Her yerde adamı var
Goldman Sachs o dönem kanun değişikliklerinden yararlanarak buhranı yıkılmadan atlattı. Son krize neden olan her türlü balonu yaratmada Goldman Sachs önde koşmuştu. Yaptığı işte ve karşılaştığı riskte Lehman Brothers’dan farkı yoktu ama çok önemli bir avantaja sahipti. Her yerde adamı vardı. ABD yönetiminde, hazinesinde, merkez bankasında, borsada, finans kuruluşlarında etkinliği olanların çoğu eski Goldman çalışanıydı. Kimin kurtarılacağına kimin batırılacağına karar verecek Hazine Bakanı Paulson, Goldman‘lı idi. Başka finans kuruluşları gibi desteklenmesi halinde ayakta kalabilecek olan Lehman Brothers batırıldı. Goldman Sachs yatırım bankası statüsünden banka holdingi statüsüne geçirilerek korumaya alındı. Yardım kapısı açıldı. AIG’ye kurtarılması için verilen fonlar Goldman’a aktarıldı. Bugün Lehman Brothers’ın batışının birinci yıldönümü:
Amerika’nın Dev Balon Makinesi dimdik ayakta. Rakibinden kurtulmuş, balonları şişirmeye devam ediyor.
(Balonlar şiştikçe para balonu şişirenlerin cebine giriyor. Balon söndükçe faturayı saf ve bakir halk ödüyor. Amerikan halkı, Türk halkı, dünya halkı... Fark etmiyor.)

 

Radikal, 07.09.2009

Maya 155 milyon Euro yatıracak, Corio beğenirse ortak olacak

 

Hürriyet, 12.09.2009

En son 7 yıl önce alışveriş merkezi (AVM) projesi yapan Maya Holding, üçüncü projesini Bursa’da 155 milyon Euro yatırımla gerçekleştiriyor. Anatolium Bursa’yı 30 Mart 2010’da açacaklarını belirten Maya Holding Yönetim Kurulu Başkanı Nuri Özsüer, “Projenin yatırımını biz yapıyoruz. Corio, tamamlandığında hissedarlık düşünüyor” dedi.

 

GM'in açıklamasına göre Kanada/Rus ortaklığına satılacak olan hisse oranı yüzde 55 olarak belirlendi. GM, yüzde 35 hisseyi ise kendisinde tutacak.

GM açıklamasında, "Anlaşma uyarınca Magna/Sberbank yüzde 55 hisseyi alacak, GM'de ise yüzde 35 hisse kalacak. Yüzde 10'luk kısmın sahibi ise çalışanlar olacak" ifadesi kullanıldı.

GM, satış için gerekli imzaların birkaç hafta içerisinde atılabileceğini, anlaşmanın sonuçlandırılmasının ise birkaç ayı bulabileceğini duyurdu.

SATIŞ KARARI BEKLENİYORDU

Opel'in satışı uzun süredir kamuoyunu meşgul eden konuların başında geliyordu. General Motors'un finansal durumunun kötüleşmesi ile birlikte Opel'i elden çıkarması bekleniyordu. Bu kapsamda Magna/Sberbank ile görüşmeler yapıldığı da biliniyordu.

Öte yandan Magna firması Opel'i aldığı takdirde 10 bin kişinin işine son vereceğini açıklamıştı. Ancak son açıklamada bu işten çıkarmalarla ilgili bir bilgi yer almadı.

General Motors Avrupa'da yarısı Almanya'da olmak üzere toplam 50 bin kişiyi istihdam ediyor.

80 YILLIK EVLİLİK BİTTİ

Opel ile GM arasındaki ilişki bundan tam 80 yıl öncesine dayanıyor. 1862 yılında Adam Opel tarafından kurulan Opel, 1898 yılında otomobil üretimine başladı. Sekiz yıl sonra da o zaman için çok büyük bir rakam olan bininci aracını üretmeyi başardı. 

Ancak Opel o dönemde daha çok bisiklet üretimi ile tanınıyordu. 1929 yılında GM tarafından satın alındıktan sonra tüm ağırlığını otomotive verdi. ABD metotlarını kullanarak kısa süre içerisinde hızla büyüyerek Avrupa'nın en bilinen markalarından biri haline geldi. 1970'lerde Almanya pazarının yüzde 20'sini elinde tutan Opel, özellikle Kadett modeli ile büyük sükse yapmıştı.

Hürriyet, 11.09.2009
Belediye başkanı açıkladı:

“Spreyler ozonu deliyor, ondan.”

 

Milliyet, 10.09.2009

Trakya’dan sonra İstanbul da ‘sel felaketi’ne uğradı; sabahın erken saatlerinde İkitelli’de 3-4 metreye yükselen sular altında kalan, sürüklenen araçların, demir yığınına dönen TIR’ların manzarası ürkütücüydü. Helikopterler inip kalkıyordu. 30 kişi hayatını kaybetti.
Onlarca insan kayıp. İstanbul gibi bir ‘megaköy’de yaşayıp da bu tür felaketlerden sağ çıkmanın ‘afet yönetimi’yle falan hiç ilgisi olmadığını dün bir kez daha gördük. Prof. Mikdat Kadıoğlu senelerdir uyarır ama sonuçta biraz ‘şanslı’ olanlar kurtuldu! Diğerleri içinde yaşadıkları kentin çarpıklıklarının ve kötü yönetiminin kurbanı oldular.
İstanbul deprem bekliyor!
17 Ağustos depreminin üzerinden on yıl geçti.
Trakya ve Marmara havzası, İstanbul’u tehdit eden fay hatları nedeniyle taşıdığı yer altı riskleri kadar küresel ısınma ve iklim değişikliğinin tehditlerini de üzerinde barındırıyor.
Artan sıcaklıkla birlikte fırtına, sel, kasırga gibi doğa olayları önümüzdeki yıllarda daha da sertleşecek. Çevre felaketlerine yol açacak.
Kentin buna göre yapılanması gerekirken, İstanbul depremden bu yana geçen on yılda katlanarak büyüdü, betonlaştı. Dağ, tepe bina oldu. Dere yataklarını konutlar, fabrikalar, alışveriş merkezleri doldurdu.
Yetmedi; kuzeydeki son yeşil alan da, ‘üçüncü köprü’yle talan edilecek.
Dünkü selde gördük: Atatürk Havalimanı’na giden yollar, Avrupa otoyolunu Edirne’ye bağlayan köprüler, kavşaklar azgın suların altında kaldı. Buralar aynı zamanda kentin ‘vitrin’i. Başka bir ülkeden geldiğinizde, ilk izlenimi havaalanı çıkışı verir. Havaalanı çevresinde genellikle yüksek yapılaşmaya izin verilmez. İkitelli’yi yutan Ayamama Deresi doğanın bu çarpıklığa isyanı gibi; her on yılda bir taşmaktadır.
Havaalanı yolunu sel alır mı?! Hurda yığını haline gelen TIR’ları içinde barındıran arazinin olası bir selde ne hale geleceği düşünülmemiş midir?
Felaketin bir başka boyutu da Silivri’den sonra Tekirdağ’a kadar uzanan yazlıklardır.
Selimpaşa görüntüleri yansıdı ekranlara.
Sahilleri duvar gibi ören yazlık siteler, sel sularının altında kaldı. İnsanlar can verdiler.
Doğa, Marmara depreminde ağır bir uyarıda bulunmuştu.
İzmit, Değirmendere ve Yalova’daki sitelerde binlerce kişi öldü. Bu konutların çoğu ne yazık ki fay hattı üzerine ve dere yataklarına yapılmıştı. Rahmetli Aykut Barka ile depremden sonra bölgeye gittiğimizde, elma bahçeleri içinde temelsiz, kum ve çakılın üzerinde yükselen 4-5 katlı binaların kadayıf gibi nasıl da yamyassı olduklarını görmüştük.
İTÜ’den Prof. Mikdat Kadıoğlu da, televizyonda dere yatakları üzerindeki yapılaşmanın seldeki etkisini anlatıyordu. Yetkililer istedikleri kadar ‘doğal afet’ desinler, bu yıkımda rantçı zihniyetlerin payı büyük. İnsan eliyle hazırlanan felakete ‘doğa’ da yardımcı oluyor.
İstanbul kendi sonunu hazırlıyor!